پست های برچسب گذاشته شده توسط ‘سرطان پروستات’

پرتو درمانی پروستات چگونه است ؟

پرتو درمانی از بیرون

پرتو درمانی با دستگاهی انجام می گیرد که بیمار در هر جلسه ی درمانی چند دقیقه زیر آن دراز می کشد . معمولا تعدادی جلسات درمانی روزانه در طی چهار تا شش هفنه انجام می شود . بیمار معمولا درمان را به صورت سرپایی دریافت می کند ، گرچه در برخی موارد ، بستری شدن در بیمارستان توصیه می شود . مدت دوره ی پرتو درمانی و بهبود از آن بسیار نزدیک به دوره ی بهبود پس از پروستات برداری ریشه ای است . معمولا پایان پرفتن کامل هر دو درمان چند ماه کار دارد .

  • گرفتاری ها :

بروز بی اختیاری ادرار در پرتو درمانی شایع نیست ، گرچه ناتوانی در نعوظ فراوان است ، ولی نسبت به پروستات برداری ریشه ای کمتر روی می دهد . البته ، چون تمرکز دقیق پرتو تابی کاملا بر روی پروستات غیر ممکن است ، موقتا مثانه و راست روده ( مقعد ) را هم تحت تأثیر قرار می دهد . برخی مردان علائمی از التهاب مثانه ( سوزش و تکرر ادرار ) و اسهال در طی پرتو درمانی و بعد از آن نشان می دهند . گاهی خون در ادرار و مدفوع دیده می شود . این علائم معمولا ظرف چند هفته تکمیل درمان فروکش می کنند . گاهی علائم مقاوم هستند و بسیار به ندرت ، پرتو درمانی ممکن است آسیب دائمی بر مثانه یا روده به جای بگذارد . یک نوع جدید پرتو درمانی به نام «پرتو درمانی رو در رو» ابداع شده است . با این روش می توان پرتو ها را بر روی خود تومور متمرکز ساخت ، و از پرتو تابی به بافت های اطراف آن جلوگیری کرد . این کار عوارض جانبی را کاهش می دهد ، ولی می توان آن را برای افزایش میزان پرتو تابی به تومور واقعی به کار برد ، و تأثیر آن را بیشتر کرد .

پرتو درمانی از نزدیک (براکی تراپی)

بیش از تصمیم به انجام پرتو درمانی از نزدیک یا براکی تراپی ، ارزیابی دقیق وضع بیمار ضروری است . همان طور که قبلا گفته شد ، فقط تومورهای کوچک محدود به پروستات برای این کار مناسب هستند . همچنین گذاشتن درست دانه های پرتو زا در پروستات بسیار بزرگ دشوار است ، گرچه گاهی می توان نخست دو تا سه ماه قبل درمان هورمونی برای کوچک کردن اندازه ی پروستات انجام داد . پروستات تمایل به تورم دارد و ، اگر هم اینک انسدادی در اثر پروستات در میزراه وجود دارد ، این کار ممکن دفع ادرار را دشوار تر کند . معمولا اندازه گیری جریان ادرار انجام می شود و ، اگر خیلی کاهش یافته باشد ، به بیمار گفته می شود براکی تراپی برای او مناسب نیست ، برداشتن میزراهی پروستات (TURP) آن را از ریخت می اندازد ، و اگر چنین عملی اخیرا انجام گرفته باشد ، انجام براکی تراپی عاقلانه نیست . اگر از همه ی این مشکلات جلوگیری شده و تصمیم به انجام براکی تراپی گرفته شود ، این کار در دو مرحله انجام می گیرد . از بیمار آزمون فراصوتی راست روده ای بسیار دقیقی می شود ، که مشخص می کند چند عدد دانه ی پرتو زا لازم است ، و نقشه ای از مکان های جای دادن آن ها تهیه می شود . عمل واقعی در مرحله ی دوم ، معمولا یک یا دو هفته بعد ، صورت می گیرد . زیر بیهوشی ، با استفاده از نقشه ، تعدادی سوزن از زیر وارد پروستات می شود . دانه ها به صورت رشته به هم متصل شده ، طولی از رشته ی حاوی تعداد دقیق دانه ها از هر سوزن عبور داده شده ، و با گذاشتن دانه ها در جای درست در پروستات ، سوزن ها بیرون کشیده می شوند . ممکن است یکی دو روز کاتتری برای تخلیه ی مثانه گذاشته شود ، ولی وقتی بیمار از بیهوشی بیرون بیاید می تواند به خانه برود . نه تنها خود شیوه ی کار پیچیده است ، بلکه باید در مرکزی دارای تسهیلات لازم و فیزیکدان های آموزش دیده برای محاسبه ی دُز دانه ها انجام گیرد . تا سالهای اخیر ، براکی تراپی فقط در چند جا انجام می شد ، ولی امروزه تعداد این مراکز افزایش یافته و بیشتر بیماران می توانند از این درمان بهره مند شوند ، گرچه هنوز هم باید برای براکی تراپی مسیری طولانی تر بپیمایند تا برای پرتو درمانی یا عمل جراحی .

سرما درمانی (کرایو تراپی)

همانند براکی تراپی ، کرایو تراپی یا سرما درمانی هم چیز تازه ای نیست . در این روش از سوند مخصوصی استفاده می شود که پروستات را منجمد می کند . در این جا هم مثل براکی تراپی ، پیشرفت در فناوری با درمان دقیق موضعی پروستات ، کار را موثر تر کرده است . در گذشته ، خطر آسیب دیدن بافت های اطراف بالا بود و مثل بسیاری درمان های جدید ، سرما درمانی نیاز به وسایل گران قیمت دارد . این درمان در جاهای مختلف ، عمدتا در ایالات متحده ، آزمایش شده ، و حتی با این که نتایج امید بخشی داشته اند ، انجام همگانی آن در بریتانیا تا مدت ها بعید به نظر می رسد . اگر سرطان پروستات پس از پرتو درمانی دوباره شروع به رشد کند ، سرما درمانی برای کنترل آن ممکن است مؤثر باشد .

کدام درمان بهتر است ؟

جالب این که هنوز پزشکان توافق ندارند کدام درمان برای سرطان اولیه ی پروستات بهترین راه است ، یا در واقع عمل جراحی یا پرتو درمانی بهتر است یا فقط نظارت دقیق بر بیماری و درمان آن فقط در صورت پیشرفت (نظارت فعال) . چون که حتی وقتی بیماری در شکل فعال خود است معمولا آهسته پیشرفت می کند ، و سال ها طول می کشد تا یک بیماری جدی شود . همچنین با روش های بهتر تشخیص ، تومورهایی که خطرناک نیستند مشخص می شوند . چون بسیاری از مردان دچار سرطان پروستات مسن هستند . اغلب بیماری های دیگری دارند یا خواهند گرفت که خطرناک تر است . این موضوع بسیار مورد بحث است ، و گرچه اطلاعات بسیاری در دسترس است ، مقایسه ی درمان های مختلف دشوار است ، چون همیشه در شرایط مشابه به کار برده نمی شوند . مثلا کسی که از نظر جسمانی ضعیف تر است ، ممکن است برای پرتو درمانی مناسب تر باشد تا عمل جراحی . این باعث پیش داوری می شود ، یعنی اگر تفاوتی در نتیجه ی کار وجود دارد ، ممکن است در اثر تفاوت بین بیماران باشد تا برتری یک درمان بر دیگری . بررسی این مشکل نیازمند یک (آزمون تصادفی) است . اخیرا نتایج یک تحقیق در اسکاندیناوی برای مقایسه ی پروستات برداری ریشه ای و انتظار هشیارانه (نظارت فعال) منتشر شد . در این مرحله ، در گروهی که عمل جراحی شده بودند ، در مقایسه با گروه دیگر ، تعداد کسانی که در اثر سرطان پروستات مردند نصف بود . این به نفع عمل جراحی است ، ولی به همین سادگی هم نیست ، در هر دو گروه فقط تعداد کمی از بیماران از سرطان پروستات مردند ، و تعداد بیشتری در اثر بیماری های دیگر جان باختند . این نشان می دهد گرچه عمل جراحی برای تعداد کمی مفید بود ، در عده بسیار بیشتری بی فایده بود ، چون سرطان پروستات چنان کند پیش می رفت که زندگی آن ها را به خطر نمی انداخت . در نتیجه ی این تحقیق ، بیشتر متخصصان احساس می کنند مشکل آنان پاسخ داده نشده است ، و نتایج تحقیقات در دست اجرا مهم خواهد بود .

در یکی از این تحقیق ها ، که در بریتانیا انجام می شود ، از مردان درخواست می شود آزمون پادگن اختصاصی (PSA) انجام دهند و اگر در نتیجه متوجه شدند سرطان دارند ، به صورت تصادفی تحت عمل جراحی پروستات برداری ریشه ای ، پرتو درمانی ، یا نظارت قرار گیرند . در این تحقیق امید بر این است تعداد زیادی بیماران گرد آورده شده و اطلاعات زیادی فراهم شود . تحقیقات بیماران گرد آورده شده و اطلاعات زیادی فراهم شود . تحقیقات درمانی دیگری در ایالات متحده ی آمریکا ، و غربالگری با پادگن اختصاصی پروستات در اروپا و امریکا ، ممکن است در ۱۰ سال آینده ، ما را قادر به توصیه ی روشن تر در مورد بهترین درمان کنند . تا آن هنگام این کار بستگی به اولویت بیمار دارد . تردیدی زیادی نداریم که برخی ( ولی احتمالا فقط تعداد کمی ) از مردان با درمان بهبود یابند ، ولی برای تعداد بسیار بیشتری درمان ممکن است لزومی نداشته باشد . برخی افراد می خواهند از این فرصت استفاده کنند ، در حالی که عده ای دیگر ممکن است خطر عمر کوتاه تر را به خطر فوری و عوارض جانبی درمان ترجیح دهند . در حال حاضر راهنمایی ساده و سر راستی نمی توان برای همه کرد . برخی مردان از عمل جراحی راضی هستند ، و می دانند هدف آن خارج کردن کامل سرطان از بدن آن هاست . عده ای دیگر عمل جراحی را نمی خواهند و پرتو درمانی را ترجیح می دهند ، که مخصوصا به کسانی توصیه می شود که مناسب برای عمل جراحی نیستند . برای کسی که بیماری جدی دیگری دارد ، نظارت فعال توصیه می شود .

درمان هورمونی مقدماتی

گاهی پیش از پروستات برداری ریشه ای یا پرتو درمانی ، یک دوره ی موقتی درمان هورمونی برای کوچک کردن اندازه ی پروستات انجام می شود . گمان می رود این کار تأثیر درمان را بیشتر کرده و اغلب پیش از پرتو درمانی یا پروستات برداری ریشه ای داده می شود . در طی این درمان ، که معمولا سه ماه یا کمی بیشتر است ، عوارض جانبی درمان هورمونی بروز می کند . ولی وقتی پرتو درمانی ( یا عمل جراحی ) تکمیل شد ، درمان هورمونی هم متوقف شده و عوارض آن برطرف می شود . گاهی ، اگر تومور در پروستات بسیار بزرگ باشد ، ادامه ی ترکیب پرتو درمانی و درمان هورمونی بعد از پایان یافتن دوره ی پرتو درمانی توصیه می شود .

سرطان پیشرفته ی پروستات

متأسفانه ، وقتی آزمون ها پس از تشخیص سرطان انجام می شوند ، اغلب نشان می دهند که سرطان پیشرفته تر از آن است که با عمل جراحی با پرتو درمانی از بین برود . گاهی پس از درمان موفقیت آمیز جراحی یا پرتو درمانی ، آزمون ها بازگشت سرطان را نشان می دهند . البته ، این موقعیتی ناامید کننده نیست . نخست این که تومور ممکن است کُند رُشد باشد و افراد مسن دچار بیماری از آن نمی میرند . اما اگر سرطان پروستات فعال تر باشد ، کارهایی برای تسکین علائم و کند کردن رشد آن می توان انجام داد . علاوه بر علائم معمول پروستاتی ، سرطان پیشرفته ی پروستات می تواند ایجاد کمر درد ( احتمالا شایع ترین اثر ) یا درد در استخوان های دیگر ، عدم سلامت عمومی با کاهش وزن ، کم خونی ، و گرفتاری های دیگر کند . ضعف استهوان ها می تواند به شکستگی منجر شود . ولی این زیاد شایع نیست . گاهی ، سرطان پروستات می تواند مانع تخلیه ی کلیه ها شود . پس از درمان ، همه ی این گرفتاری ها تقریبا به طور کامل از بین می روند .

درمان هورمونی

بیش از ۵۰ سال قبل ، یک اورولوژیست امریکایی به نام چالز هاگینز دریافت که اگر بیضه های یک سگ دچار سرطان پروستات را بردارد ، سرطان او پسرفت می کند . او سپس چند مرد را با عمل جراحی و عده ای را با دادن هورمون های زنانه تحت درمان قرار داد ،  و دریافت همه به یک روش به درمان پاسخ دادند . این یکی از نخستین نمونه های درمان مؤثر سرطان غیر از عمل جراحی بود . این کار چنان مهم بود که جایزه نوبل پزشکی را نصیب هاگینز کرد . درمان هورمونی هنوز هم مؤثر ترین راه درمان سرطان پیشرفته ی پروستات است ، گرچه راه های جدید برای انجام آن ابداع شده است . پروستات فقط وقتی رشد می کند که مقدار کافی هورمون های مردانه (آندروژن ها) دریافت کند . آندروژن های مختلفی وجود دارند که مهم ترین آن ها تستوسترون است . سرطان پروستات نمی تواند بدون آندروژن ها رشد کند ، از این رو ، محروم کردن آن از این هورمون ها باعث کوچک شدن و گاهی از بین رفتن سرطان می گردد . تستوسترون در پاسخ به هورمونی از غده ی کوچکی به نام هیپوفیز در قاعده ی مغز از بیضه ها ترشح می شود . با آگاهی پزشکان و دانشمندان از این موضوع ، روش های جدید درمان هورمونی ابداع گردید امروزه ما گزینه های بیشتری پیش رو داریم تا دکتر هاگینز در سال های دهه ی ۱۹۴۰ ، با عمل جراحی برای برداشتن بخشی ( یا گاهی کل ) بیضه ها با دادن دارو ، بیضه ها را می توان از تولید هورمون محروم کرد . راه دیگر دادن داروهایی است که سدی بین تومور و آندروژن ها باشد . این دارو ها مانع تحریک سلول های تومور توسط آندروژن ها می شوند ، بدون این که میزان آندوژن در خون کاهش یابد . به طور کلی ، اثر این درمان های مختلف بر روی تومور یکسان است . انتخاب بین درمان های مختلف بستگی به نحوه ی دادن آن ها و عوارض جانبی احتمالی دارد .همچنین اگر یک درمان مناسب برای یک بیمار خاص نباشد ، می توان آن را با درمان دیگر جایگزین کرد . همانند تصمیم گیری بین عمل جراحی و پرتو درمانی برای سرطان ، نظر بیمار در این مورد هم پرسیده می شود ؛ از این رو ، دادن کمی اطلاعات بیشتر درباره ی امکانات مفید است .

تا جایی که به بیمار مربوط می شود ، او می تواند :

  • عمل جراحی کند ، که از شر همه چیز خلاص شود تا دیگر نگران درمان نباشد .
  • تزریق یک بار در ماه یا هر سه ماه یک بار را برگزیند .
  • قرص بخورد .

چون درمان هورمونی یا دارویی فقط تا زمان استفاده از آن ها مؤثر است ، داروهای تزریقی یا قرص ها را باید تا آخر عمر مصرف کرد .

عمل جراحی و درمان تزریقی

عمل جراحی معمول بیضه برداری زیر کپسولی نام دارد ، که در آن از طریق برشی در هر یک از بیضه ها بافت فعال آن را خارج می کنند تا دیگر تستوسترونی تولید نشود . گاهی ممکن برداشتن کل بیضه ها انجام شود . روش تزریقی دادن دارویی به نام همگون هورمون آزاد کننده ی هورمون محرک جسم زرد ( آنالوگ LHRH ) ـــ مثل گسرلین (زولادکس) ، لوپرورلین ( پروستات SR ) ، یا تریپتورلین (دکاپپتیل SR) . این داروهای تزریقی تولید تستوسترون در بیضه ها را متوقف کرده و تأثیر آن بسیار شبیه به تأثیر عمل جراحی است . این تزریق ها باید ماهانه انجام داد ، ولی امروزه انواعی از آن ها در دسترس هستند که تا سه ماه تأثیر می کنند ، و در آینده هم انواعی با فواصل بیشتر ، تا یک سال ، امکان پذیر خواهند بود . دارویی از نوعی مشابه به نام بوسرلین (سوپرکور) را می توان به صورت استنشاقی مصرف کرد ، ولی برای درمان پروستات چندان استفاده نمی شود . درمان چه عمل جراحی باشد چه تزریق سه ماه یک بار ، میزان هورمون مردانه در بدن کاهش یافته و بیشتر مردان در می یابند فعالیت جنسی شان ـــ هم تمایل جنسی و هم توانایی نعوظ ـــ در نتیجه ی درمان از بین رفته است . به ندرت ، به دلایلی که هنوز ناشناخته است ، این اتفاق روی نمی دهد ؛ این را باید یک امتیاز به حساب آورد نه عدم تأثیر درمان .

گُر گرفتگی ، بسیار شبیه به آنچه در زنان در هنگام یائسگی روی می دهد ، از مشکلات دیگر است . این احساس داغی یا حملات عرق کردن است ، و گرچه بسیار شایع است ، بیشتر مردان فقط به صورت خفیف دچار آن شده و اغلب بهبود می یابد . اگر گر گرفتگی شدیدتر باشد ، می توان آن را درمان کرد . درک این نکته مهم است که این از عوارض جانبی درمان است ـــ برخی مردان ممکن است گمان کنند گر گرفتگی ممکن است علامت پیشرفت سرطان باشد . تأثیر عمل جراحی بر بیضه ها کاهش اندازه ی آنهاست ، ولی درمان تزریقی هم آن ها را کوچک می کند . بیضه ها ضرورت جنسیت مردانه هستند و احساس «اختگی» در این نوع درمان طبیعی است . البته ، بیشتر مردان دچار سرطان پیشرفته ی پروستات با شروع درمان چنان احساس بهبود می کنند که این حالت معمولا چندان آن هارا ناراحت نمی کند .

البته فقدان احساس «مردیّت» ناشی از تولید تستوسترون در برخی موارد باعث خستگی و کسالت می شود . برخی هم اضافه وزن پیدا می کنند و شواهدی در دست است که این افزایش وزن می تواند باعث کاهش میزان حجم ماهیچه های بدن شود . نگرانی کمی بیشتر در دراز مدت این است که فقدان تستوسترون ممکن است باعث ضعف و نازک شدن استخوان ها شود ، همان طور که در زنان بعد از یائسگی روی می دهد . به طور کلی ، در مردان مبتلا به سرطان پیشرفته ی پروستات ، مزایای درمان به این عوارض جانبی احتمالی می ارزد ، گر چه پزشکانی که این درمان را توصیه می کنند این عوارض را هم در نظر داشته و گاهی توصیه می شود درمان را تا هنگام ضرورت واقعی ب تأخیر بیندازند .

تفاوت های بین عمل جراحی و درمان تزریقی

گرچه  عمل جراحی و درمان تزریقی اثرات مشابهی در دراز مدت دارند ، تفاوت هایی هم در هنگام شروع درمان بین آنها هست . بیضه برداری یک عمل جراحی کوچک است ، ولی باید در بیمارستان انجام گیرد ، معمولا بیهوشی عمومی لازم دارد و تا چند روز دردناک است . گرفتاری های جزئی مثل کبودی یا ورم ، یا عفونت زخم ، هم کم نیستند . عمل جراحی فورا تأثیر کرده و گاهی علائم به محض بیرون آمدن از بیهوشی شروع به بهبود می کنند . درمان تزریقی آهسته تر تأثیر می کند ، و در واقع ، در چند هفته ی اول ، عملا باعث افزایش میزان تستوسترون می شود . این می تواند سرطان را کمی پیشرفته تر کند ، و اغلب به همین دلیل ، قرص هایی از نوع دیگر درمان هورمونی هم از روز پیش از ائلین تزریق تا چند هفته به بیمار داده می شوند .

درمان خوراکی

این درمان ممکن است به خاطر این که بیمارآن را ترجیح می دهد داده شود . اگر بیمار واقعا بخواهد کارکرد جنسی خود را حفظ کند ، نوعی دارو به نام ضد آندروژن وجود دارد که مانع تأثیر تستوسترون بر تومور می شود ، بدون این که میزان میزان آن در خون کاهش یابد ، و این می تواند کارکرد جنسی را حفظ کند . سه نوع دارو از این نوع وجود دارد : فلوتامید (دروژنیل) و نیلوتامید (آناندرون) تا مدتی در دسترس بودند ـــ این ها عوارض جانبی بیشتری ، از جمله ناراحتی گوارشی ، از سایر اشکال درمانی داشتند . بیکالوتامید (کاسودکس) اخیرا ساخته شده و عوارض جانبی کمتری دارد . داروی دیگر به نام سیپروترون استات (سیپروستات) هم زیاد تجویز می شود . این هم با مسدود کردن اثر تستوسترون بر پروستات ، چون شبیه به هورمون زنانه است ، میزان تستوسترون خون را هم پایین می آورد . تا سال های اخیر ، روزانه می بایست شش قرص خورد ، ولی اکنون قرص های بزرگتر وجود دارد . بسیار به ندرت می تواند کبد را آسیب برساند ، و همانند سایر درمان های دیگر باید به دقت مورد نظارت قرار گیرد . زمانی هورمون های زنانه ی استروژن مثل استیل بسترول برای درمان سرطان پروستات زیاد به کار می رفت . البته ، این ها باعث تورم پستان می شوند ، ولی مهم تر اینکه ممکن است باعث اثرات جدی بر قلب شوند . گرچه می توان این ها را بدون مشکل در دُزهای پایین به کار برد ، به بیشتر مردانی که تحت درمان با این داروها بوده اند داروهای دیگری هم داده می شد . راه های دیگری هم برای درمان هورمونی وجود دارد ، و راه های جدیدتر و احتمالا بهتری هم ابداع می شود ، البته ، درمان های گفته شده در اینجا معمول ترین روش ها هستند .

انسداد ترکیبی آندروژنی

اخیرا معلوم شده است که کاهش هرچه بیشتر هورمون مردانه با مصرف ترکیبی از داروها امکان دارد . به این خاطر که غدد فوق کلیوی هم هورمون های مردانه می سازد که با بیضه برداری یا مصرف همگون هورمون های مردانه می سازد که با بیضه برداری یا مصرف مصرف همگون هورمون آزاد کننده ی هورمون محرک جسم زرد (آنالوگ LHRH) از بین نمی رود . این که چنین درمان شدیدتر نتایج بهتری در بر داشته باشد مورد بحث متخصصان است . شواهدی در دست است که ، لااقل در برخی شرایط ، و در برخی بیماران بهتر بوده است . متأسفانه ، روشی پیچیده تر است و می تواند عوارض جانبی بیشتری هم در پی داشته باشد .

پرتو درمانی

اگر سرطان به استخوان گسترش یافته و باعث درد شود ، پرتو درمانی می تواند مؤثرتر بوده و معمولا سریع تر تأثیر می کند . گاهی یک دوره ی درمانی ـــ معمولا ده جلسه ـــ به صورت سرپایی یا بستری در بیمارستان داده می شود . گاهی فقط یک درمان لازم است . معمولا مشکلات کمی دارد ، ولی بسته به ناحیه ی دردناک ، ناراحتی مختصر معده یا روده ممکن است روی دهد . روش دیگر پرتو درمانی استخوان ها استفاده از ماده ای پرتوزا به نام استرانسیم–۸۹ (متاسترون) است . این ماده بخش هایی از استخوان را که دچار سرطان هستند انتخاب کرده و پرتوهای شدید ولی موضعی به آن ها می تاباند . این ماده در یک دُز واحد به صورت سرپایی داده می شود ، از این رو ، انجام آن آسان است ، گرچه برخی احتیاطات در مورد پرتو تابی در یکی دو روز لازم است . گرچه استرانسیم-۸۹ معمول ترین ایزوتوپ برای این کار است ، مواد پرتوزای دیگری هم استفاده می شود . توجه کنید که عوارض پرتو تابی از استرانسیم-۹۰ موجب نگرانی می شد . استرانسیم-۸۹ نوع کاملا متفاوتی از استرانسیم است ، و پرتو تابی آن برای سرطان استفاده شده و عوارض جانبی خطرناک را ندارد .

شیمی درمانی

در گذشته ، داروهای ضد سرطان برای سرطان پروستات کمتر از سرطان های دیگر به کار برده می شدند . این داروها زیاد مؤثر به نظر نمی رسیدند و بسیاری از بیماران سالمند بودند و توان تحمل آن ها را نداشتند . ولی اخیرا نشان داده شده است برخی داروها مؤثر هستند و امروزه شیمی درمانی بیشتر انجام می شود . دلیل آن هم تا حدی کمک آزمون پادگن اختصاصی پروستات (PSA) به پزشکان در تشخیص بیماری در مراحل اولیه ، و شروع درمان در زمانی است که بیشترین تأثیر را دارد .

تومور پروستات

تومور پروستات و مشکلات و درمان آن

نظارت فعال بر وجود تومور پروستات

چون بسیاری تومورها خطر زیادی ندارند ، ممکن است به برخی بیماران گفته شود نیاز به درمان فوری ندارند . این را «انتظار هشیارانه» یا «نظارت فعال» می گویند . این بدان معنی نیست که سرطان نادیده گرفته می شود ، بلکه بررسی منظم آن مهم است و آزمون هایی انجام می شوند تا اطمینان حاصل شود سرطان در حال پیشرفت نیست . اگر چنین باشد ، درمان فوری تجویز خواهد شد . گرچه هنوز در پیش بینی سرعت سرطان زیاد ماهر نیستیم ، ولی ظاهر آن در زیر میکروسکپ می تواند کمک کند . گاهی آزمون ها نشان می دهند تومور چنان آهسته رشد می کند که مرخص کردن بیمار از درمانگاه بیمارستان بی خطر است ، گرچه به او توصیه می شود مرتب با پزشک در ارتباط باشد . همچنین ، چون سرطان پروستات کمتر از کنترل خارج می شود ، برخی اورولوژیست ها نظارت چند ماهه ، و اندازه گیری سرعت افزایش پادگن اختصاصی پروستات (PSA) برای تعیین نوع سرطان و نیاز درمانی آن را توصیه می کنند .

درمان از نزدیک (براکی تراپی)

  • براکی تراپی یا درمان از نزدیک قرار دادن «دانه های» کوچک پرتوزا در درون پروستات است ، به طوری که پرتو درمانی از درون غده انجام می گیرد .

انتخاب درمان پروستات

اگر درمان برای سرطانی توصیه می شود که در مراحل اولیه و محدود به غده ی پروستات است ، معمولا در مورد انتخاب درمان بحث می شود . چون بهترین درمان برای درمان سرطان اولیه ی پروستات قطعی نیست ، بیمار را باید از احتمالا آگاه ساخت و اختیار تصمیم گیری را بر عهده ی او گذاشت . پروستات برداری ریشه ای برداشتن کل غده ی پروستات است . این کار از عمل جراحی بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) متفاوت است ، که در آن ، حتی در جراحی باز فقط بخش بزرگ شده ی درونی غده را در می آورند . غده ی پروستات را می توان از طریق برشی در پایین شکم یا از طریق روده با برشی در جلو مقعد خارج کرد . قبل از عمل جراحی یا همزمان با آن ( احتمالا با عمل جراحی «سوراخ کلیدی» با لاپاروسکپ) گره های لنفی کنار پروستات هم برداشته شده و اطمینان حاصل می شود که نشانه ای از گسترش سرطان وجود نداشته باشد . در آوردن این گره های لنفی مشکلی ایجاد نمی کند . اگر این گره ها سرطانی نباشند ، با بریدن میزراه در زیر پروستات و برداشتن غده از گردن مثانه عمل جراحی انجام شده و بعد مثانه دوباره به میزراه دوخته می شود . معمولا به مدت دو هفته کاتتری در مثانه گذاشته می شود تا التیام انجام پذیرد . بیشتر مردان تأثیر سریع عمل جراحی را احساس کرده و بعد از چند روز با داشتن کاتتر در مثانه به خانه می روند و بعدا برای خارج کردن کاتتر به بیمارستان باز می گردند .

مشکلات پروستات برداری ریشه ای

بزرگ ترین مشکل در طی عمل جراحی خطر خونریزی از سیاهرگ های بزرگ واقع در جلو پروستات است ـــ در چنین صورتی ، گاهی انتقال خون به بیمار ضروری می شود . کمی ادرار ممکن است از محل دوختن مثانه به میزراه نشت کند ، ولی این هم معمولا فروکش می کند . دو مشکل عمده ی بعدی ناتوانی در کنترل ادرار و مشکلات در روابط جنسی است .

ناتوانی در کنترل ادرار در مبتلایان به پروستات

در مقدمه ی کتاب ، نزدیک بودن اسفکنرهای ماهیچه ای مثانه به پروستات توضیح داده شد . خارج کردن پروستات می تواند بر کار این ماهیچه ها تأثیر بگذارد . بروز مشکلاتی در کنترل ادرار در یکی دو روز پس از برداشتن کاتتر عادی است . این گرفتاری به بیمار گفته شده و آموزش ورزش های لازم برای تقویت این ماهیچه ها به او داده می شود . گرچه بیشتر مردان خیلی سریع کنترل ادرار را دوباره به دست می آورند ، برخی در می یابند گهگاه دچار نشت ادرار می شوند ـــ مثلا هنگام ورزش یا شب هنگام در رختخواب ـــ و گاهی نیاز به استفاده از پوشک یا نوار بهداشتی پیدا می کنند . بسیار به ندرت این چکه کردن ادرار جدی تر می شود . اگر درمانی لازم شود ، وسیله ای پلاستیکی به نام اسفکنر مصنوعی با یک عمل جراحی دیگر کار گذاشته می شود ، ولی این بسیار نادر است .

مشکلات روابط جنسی در افراد دارای پروستات

اعصاب لازم برای ایجاد نعوظ در آلت تناسلی نزدیک به پروستات هستند . زمانی گمان می رفت پروستات برداری ریشه ای همیشه باعث از بین رفتن نعوظ می شود ، چون این عصب ها بریده می شوند . امروزه جراحان محل قرار گرفتن این عصب ها را به طور دقیق تر می دانند ، و عمل جراحی را طوری انجام دهند که تا حد امکان از آسیب دیدن این عصب ها جلوگیری شود . البته ، جراح همواره بیمار را آگاه می کند که هنوز هم گاهی برای خارج کردن سرطان قطع این عصب ها ضروری است . چون عصب ها به راحتی آزرده شده و بعد بهبود می یابند ، از بین رفتن نعوظ هم بهبود می یابد ، ولی ممکن است چندین ماه طول بکشد . فقط نعوظ واقعی آلت تناسلی آسیب می بیند ـــ تمایل طبیعی جنسی و توانایی رسیدن به اوج لذت جنسی آسیبی نمی بینند ، گرچه مایع کمی در انزال خارج می شود . اگر عصب ها فقط کمی آسیب دیده باشند ، یکی از درمان های خوراکی جدید می تواند مفید باشد . اگر عصب ها هم کاملا قطع شده باشند ، هنوز هم درمان امکان پذیر است ، ولی بیمار نیاز به آموزش تزریق به درون آلت تناسلی دارد .

چگونگی درمان سرطان پروستات

چگونگی درمان سرطان پروستات

خارج کردن یا تخریب تومور سرطانی بیماری را بهبود می بخشد ، به شرط این که گسترش نیافته باشد . تا سال های اخیر این تنها کاری بود که می شد برای بیشتر انواع سرطان کرد ، و اگر سرطان گسترش پیدا کرده بود (متاستاز) ، کار چندانی نمی شد کرد . ولی ، امروزه درمان های زیادی هستند که برای تخریب یا کوچک کردن سرطان گسترش یافته به بخش های دیگر بدن به کار گرفته می شوند . همان طور که خواهیم دید ، سرطان پروستات یکی از نخسین انواع سرطان بود که درمان هایی از این نوع برای آن به کار برده شد .  

خارج کردن پروستات ـــ پروستات برداری ریشه ای

بیشتر مردم انتظار دارند سرطان با خارج کردن تمام یا بخشی از اندام گرفتار درمان شود ، مثل سرطان پستان در زنان ، سرطان بیضه ، سرطان کلیه ، و بسیاری سرطان های دیگر ، گرچه اورولوژیست مشهوری به نام هیو همپتن یانگ در بیمارستان جانز هاپکینز آمریکا برای اولین بار در سال ۱۹۰۵ پروستات برداری ریشه ای را توضیح داد ، عمل جراحی برداشتن تمام غده ی پروستات فقط روی تعداد کمی از مبتلایان به سرطان پروستات انجام گرفت . دلیل عمومیت نیافتن پروستات برداری ریشه ای این است که تشخیص سرطان پروستات تا هنگام گسترش یافتن آن به بیرون غده دشوار است . و وقنی چنین چیزی روی دهد ، خارج کردن تمام بافت سرطانی با عمل جراحی غیر ممکن است و عمل جراحی نمی تواند بیماری را درمان کند . گرچه امروزه پزشکان می توانند سرطان را در مراحل اولیه تشخیص دهند ، بسیاری سرطان های کوچک اولیه بسیار آهسته رشد می کنند و ده ها سال بعد مشکل ایجاد می کنند . بدیهی است برای مردی مثلا ۸۵ ساله ، چنین توموری خطرناک نیست و در این سن نمی توان یک عمل جراحی بزرگ را به خوبی تحمل کند . به همین دلیل ، برداشتن غده ی پروستات به عنوان درمان سرطان آن فقط در بیماران جوان تر و هنگامی انجام می شود که دلیلی برای رشد سریع پروستات وجود داشته باشد . معمولا عمل جراحی در کسانی توصیه می شود که امید به زندگی بیش از ۱۰ سال در آنها وجود داشته باشد .  

پروستات برداری ریشه ای با لاپاروسکپی

مثل بسیاری اعمال جراحی که از طریق برش باز انجام می گرفت ، امروزه برخی جراحان پروستات را با استفاده از لاپاروسکوپ در میآورند ( جراحی سوراخ کلیدی ) ، غیر از مزایای معمول این نوع عمل جراحی ـــ درد کمتر ، بستری شدن کوتاه تر در بیمارستان ، و بهبود سریع تر ـــ پروستات برداری ریشه ای با لاپاراسکوپ امتیازات دیگری هم دارد . جراح می تواند درون لگن را واضح تر ببیند ، بخش های خاصی از عمل جراحی را می توان به صورت متفاوت انجام داد . مخصوصا میزراه را میتوان کاملا به مثانه دوخت تا احتمال نشت ادرار کمتر شده و کاتتر را بتوان زودتر برداشت .   از طرف دیگر ، بیشتر بیماران به سرعت از پروستات برداری ریشه ای با جراحی باز بهبود می یابند و پروستات برداری با لاپاروسکپی امتیاز چندانی به آن ندارد . همچنین برخی جراحان نگران آن هستند که لاپاروسکپی نتواند سرطان را به طور کامل پاک کند . پروستات برداری ریشه ای با لاپاروسکپی مهارت زیادی می خواهد و آموزش و تجربه ی زیادی لازم دارد و در دسترس بودن جراحان آزموده در این کار زمان زیادی می برد . تا آن هنگام ، این نوع عمل جراحی باید مدت ها انجام شود تا اطمینان حاصل شود به اندازه ی عمل جراحی باز مؤثر است .  

پرتو درمانی ـــ درمان با پرتو از بیرون

این درمان می تواند تومورهای کوچک را از بین برده و سرطان را درمان کند ، و جایگزینی برای پروستات برداری ریشه ای شود . اگر بیمار مستعد برای عمل جراحی نباشد ، ممکن است این روش پیشنهاد شود ، و برخی افراد هم آن را به عمل جراحی ترجیح می دهند . گرچه برداشتن کامل یک تومور با عمل جراحی ممکن است رضایت بخش تر به نظر آید ، دلیل قطعی برای برتری یکی از این درمان ها بر دیگری وجود ندارد . پرتو درمانی را می توان در مواردی هم به کار برد که به خاطر گسترش سرطان به بیرون از پروستات ، عمل جراحی امکان پذیر نباشد . در این حالت ممکن است سرطان درمان نشود ، ولی با کوچک کردن آن می توان از بروز مشکلات جلوگیری کرده و احتمال گسترش بیشتر آن را در آینده کمتر کرد .  

پرتو درمانی ـــ درمان از نزدیک ( براکی تراپی )

مشکل اصلی در پرتو درمانی این است که نه تنها بر تومور بلکه بر اندام های اطراف آن هم تأثیر می گذارد ـــ که در مورد پروستات ، بر راست روده و مثانه هم اثر می کند . این تأثیر در کوتاه مدت باعث اختلالات روده و مثانه می شود ، ولی گاهی باعث آسیب های دائمی با پیامدهای جدی می شود . این خطرات را می توان با روش جدید «پرتو درمانی رودررو» و کوچک کردن تومور با درمان مقدماتی هورمونی کمتر کرد . البته ، روش دیگر پرتو درمانی از نزدیک (براکی تراپی) است ، که در آن دانه های کوچک پرتو زا را در پروستات قرار می دهند ، تا پرتو درمانی از درون پروستات انجام گیرد . هر دانه مقدار بسیار کمی از بافت اطراف خود را تحت تابش پرتو قرار می دهد . به این ترتیب ، باید دانه های زیادی استفاده شده و با دقت زیاد کار گذاشته شوند ، ولی حتی دانه های بسیار نزدیک به سطح پروستات هم محدود به آن هستند و راست روده و مثانه تحت تأثیر قرار نمی گیرند . این فکر چندان تازه ای نیست ـــ سال ها قبل هم دانه ها را از طریق برش عمل جراحی درون پروستات قرار می دادند . امروزه ، اورولوژیست یا متخصص سرطان با مشاهده از طریق سوند فراصوتی راست روده ای دانه ها را با بی حسی موضعی از طریق پوست جلو مقعد با سوزن های مخصوصی درون پروستات قرار می دهد . این روش عوارضی جانبی مختصری در برخی بیماران به جای می گذارد (گرچه بسیار به ندرت باعث درد شدید یا اشکال در دفع ادرار می شود) . در حال حاضر ، این روشی خوب برای خلاص شدن از دست سرطان است ، ولی به اندازه ی پرتو درمانی یا پروستات برداری ریشه ای انجام نمی شود ، و احتمالا چند سال وقت لازم است تا بتوان آن را با اطمینان به کار برد و با روش های دیگر درمان مقایسه کرد . براکی تراپی به تنهایی فقط برای درمان تومورهای کوچک محدود درون پروستات مفید است ، ولی گاهی همراه با پرتو درمانی از بیرون برای درمان سرطان های پیشرفته تر به کار می رود .

سرطان پروستات و غربالگری آن

غربالگری برای سرطان پروستات

نمونه برداری از گردن زهدان برای غربالگری سرطان آن در زنان است . آیا می توان از پادگن اختصاصی پروستات (PSA) هم برای غربالگری سرطان پروستات استفاده کرد ؟ پاسخ به این پرسش دشوار است ، چون تفاوت واضحی بین میزان PSA در خون مبتلایان سرطان پروستات و افراد گرفتار بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و دیگر بیماری های خوش خیم آن وجود ندارند . امروزه در آمریکا انجام سالانه ی آزمون کنترل میزان PSA عادی است ، و شکی نیست که با این کار موارد بسیاری از سرطان ها تشخیص داده می شود که هیچ علامتی ندارند . این مردان معمولا پروستات برداری ریشه ای می شوند ، که امروزه یکی از معمول ترین اعمال جراحی در آمریکاست . طبیعی است که مردان بریتانیایی از عدم این غربالگری برای آنها تعجب کنند ـــ این ها هم ممکن است سرطان بدون علامت پروستات داشته باشند که در صورت تشخیص زودرس قابل درمان است .

ولی این موضوع بسیار پیچیده است ، و ارولوژیست ها و متخصصان سرطان هنوز بر سر آن توافق ندارند . نخست این که برای یافتن یک مبتلای به سرطان ، تعداد زیادی باید مورد آزمون قرار گیرند و تا دریافت نتایج در نگرانی به سر برند . اگر سرطانی یافته شود ، پروستات برداری ریشه ای (یا شاید پرتو درمانی) باید انجام گیرند که عمل جراحی بزرگ است . همه ی اینها وقتی ارزش دارد که کاهش زیادی در تعداد مرگ و میر ناشی از سرطان پروستات حاصل میشود . ولی برخی سرطان های بسیار اولیه به اهستگی رشد میکنند و در بسیاری موارد ممکن است مشکلی ایجاد نکنند . از این رو ، کاملا معلوم نیست زندگی چند نفررا میتوان نجان داد . این مخصوصا در مورد مردان مسن صادق است ـــ بنابراین، ممکن است کنترل PSA در مردان بالای ۵۵ سال فکر خوبی باشد ، ولی آزمایش آن در افراد بالای ۷۵ سال چندان مناسب نیست .

چون PSA در برخی مردان دچار سرطان پروستات کاملا پایین است ، تمایل به پایین آوردن میزانی از آن ( مخصوصا در آمریکا ) وجود دارد که بالاتر از آن نمونه برداری توصیه می شود . این کار مخصوصا به تشخیص بیشتر سرطان کمک می کند ، ولی دکتر تاماس استامی ، اورولوژیست برجسته ی آمریکایی که تحقیقات اولیه ی زیادی روی PSA انجام داده است اخیرا مطلبی در این مورد نوشته است که بسیاری از این سرطان های تشخیص داده شده عملا خطرناک نیستند و بی جهت درمان شده اند . به این دلایل ، بیشتر متخصصان فکر می کنند غربالگری مردان بدون علائم پروستاتی بسیار زود است ، ولی تحقیقات بر روی این کار در حال انجام است . آزمون پادگن اختصاصی پروستات (PSA) یک آزمون کاملا مطلوب نیست ، و آزمون های دیگری هم ابداع شده اند ، که یکی از آن ها به جای خون روی ادرار انجام می شود . آزمونی که سرطان را به طور دقیق تر مشخص کند مطمئنا بهتر است ، ولی شاید مهم تر این باشد که تومور هایی تشخیص داده شوند که خطرناکند و نیاز به درمان دارند، تا از درمان غیر ضروری مردانی که سرطانشان چندان خطری برای آنها ندارد . در این صورت ، راحت تر می توان غربالگری را توصیه کرد . همچنین اگر درمان ساده تری از پروستات برداری ریشه ای پیدا شود غربالگری ساده تر خواهد بود .

اخیرا تغییری در سیاست رسمی اداره ی بهداشت ملی ( NHS ) در این باره داده شده است . در نتیجه ی عدم قطعیت در مزایای اندازه گیری پدگن اختصاصی پروستات (PSA) ، پزشکان تمایلی به انجام این آزمون ندارند . البته ، معلوم شده است که به رغم آن ، بسیاری بیماران به علت نگرانی از احتمال داشتن سرطان پروستات به انجام آن تمایل نشان می دهند . در نتیجه ، آزمون های پادگن اختصاصی پروستات (PSA) برای کسانی که درخواست آن را دارند بیشتر در دسترس است . البته ، توصیه می شود که پیش از انجام آزمون PSA ، موارد مختلف افزایش آن ، که در این فصل گفته شد ، برای بیمار توضیح داده شود ، و شاید ارائه ی بروشورهایی درباره ی آن پیش از تصمیم به انجام آزمون معمول شود . اگر می خواهید PSA خود را از نظر احتمال ابتلا به سرطان پروستات اندازه گیری کنید ، اطلاعاتی را که از خواندن این فصل به دست آورده اید میتواند در تصمیم گیری کمکتان کند .

با آگاهی از امتیازات و معایب آزمون ( و این که هستند کسانی که آزمون را انجام داده و پشیمان شده اند ) ، باید در این مورد با پزشک خود مشورت کنید . او می تواند اطلاعات بیشتری در اختیارتان بگذارد ، ولی اگر می خواهید آزمون را انجام دهید ، تصمیم با شماست . به عنوان اصلی کلی ، احتمالا اندازه گیری PSA در مردی که علائم پروستاتی دارد منطقی است ، چون این علائم میتواند مربوط به سرطان پروستات باشد ، و در این صورت ، ممکن است نیاز به درمانی متفاوت از درمان بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) پیدا کند . به همین خاطر ، بیشتر اورولوژیست های بریتانیایی بیماران مبتلا به سرطان پروستات بیشتری دارند . فصل مربوط به سرطان پروستات عمل جراحی پروستات برداری ریشه ای در سرطان اولیه را توضیح می دهد . پانزده سال قبل ، این عمل زیاد در بریتانیا انجام نمی شد و کمتر به آن اشاره شده است . امروزه ، تا حد زیادی به خاطر تشخیص از روی آزمون PSA ، درمانی معمول در بخش های اورولوژی است .

سرطان پروستات

سرطان واژه ای هولناک است . بسیاری مردان می ترسند مبادا علائم پروستاتی آن ها به علت سرطان باشد . در بیشتر موارد ، این ترس بی اساس است ، ولی سرطان پروستات هم بسیار شایع و مانند بیشتر انواع سرطان می تواند کشنده باشد . ولی این سرطانی است که انواعی درمان برای آن وجود دارد . همچنین ، اغلب بسیار آهسته رشد می کند و ، مخصوصا در مردان مسن ، کمتر ناراحتی به وجود می آورد . اخیرا ، پزشکان راه های جدیدی برای تشخیص زودهنگام سرطان پروستات پیدا کرده اند . و سرطان پروستات در مراحل اولیه در مبتلایان بیشتری تشخیص داده می شود . همان طور که در فصل قبل گفته شد ، بحث های زیادی در میان متخصصان سرطان درباره ی انجام آزمون غربالگری سرطان پروستات ، همانند غربالگری سرطان پستان و گردن زهدان در زنان ، در جریان است . دلیل این که چرا سرطان پروستات این همه شایع است معلوم نیست . در بیشتر موارد ، سابقه ی خانوادگی روشنی وجود ندارد ، ولی به نظر می رسد شکلی از بیماری در پروستات به صورت ارثی باشد . اگر یک خویشاوند نزدیک گرفتار بیماری پروستات دارید ، نگران نشوید . ولی ، اگر دو خویشاوند نزدیک سرطان پروستات داشته اند ، مخصوصا اگر جوان بوده اند ، بهتر است پس از ۵۰ سالگی گهگاه پروستاتتان را معاینه کنید .

تفاوت هایی بین نژادها و جاهای مختلف دنیا وجود دارد ، که برخی از آنها ممکن است به علت عوامل محیطی باشند . مثلا سرطان پروستات در ژاپن زیاد شایع نیست ، ولی ژاپنی هایی که در آمریکا زندگی می کنند بیشتر در خطر ابتلا به آن هستند . این احتمالا به علت تفاوت در رزیم غذایی آن هاست . انواع خاصی از غذاهای چرب می توانند مستعد کننده برای سرطان پروستات باشند ، در حالی که غذاهای دیگر ، و احتمالا فرآورده های سویا ، محافظت کننده ی بدن هستند . هنوز بسیار زود است که راهنمایی های قطعی شود ، چون هرچه بیشتر این تفاوت ها را بشناسیم ، احتمال امکان راهنمایی در مورد برنامه ی غذایی برای کاهش خطر سرطان پروستات بیشتر می شود . گرچه نگرانی هایی در این که وازکتومی ممکن است خطر سرطان پروستات را بیشتر کند وجود دارد ، بیشتر متخصصان معتقدند که چنین چیزی صحت ندارد .

تشخیص سرطان پروستات

تفاوت بین سرطان پروستات و بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) در آن است که سرطان می تواند در بافت های اطراف رشد کرده و به بخش های دیگر بدن ، مخصوصا به استخوان ها که در آنجا باعث درد و حتی شکستگی می شود ، گسترش یابد ( متاستاز) . وقتی سرطان علت علائم پروستاتی باشد ، ممکن است سرطان پس از درمان بازگردد . گاهی سرطان در خود پروستات ممکن است علامتی نشان ندهد و نخستین علائم بیماری در جایی دیگر از بدن بروز کند . در صورتی که پزشک احساس کند پروستات به طور غیر طبیعی سخت و ناهموار است ، یا میزان پادگن اختصاصی پروستات (PSA) خیلی بالاست ، ممکن است به وجود سرطان پروستات شک کند . در صورت هر یک از این ها ، پزشک اغلب انجام اسکن فراصوتی راست روده ای (TRUS) را تجویز می کند ، تا برای بررسی آزمایشگاهی نمونه برداری کند ، گاهی بیمار به علت شدت علائم پروستاتی نیاز به برداشتن میزراهی پروستات (TURP) پیدا میکند . چون در TURP بافت مورد معاینه برداشته می شود ، در صورت شک به وجود سرطان می توان بی درنگ آن را ـــ به عنوان راهی برای تشخیص قطعی ـــ انجام داد . گاهی به وجود سرطان شک نمی شود ـــ و فقط هنگامی تشخیص داده می شود که بافت برداشته شده توسط آسیب شناس آزمایش شود . علاوه بر تشخیص سرطان پروستات ، ظاهر تومور می تواند سرعت احتمالی رشد آن را هم نشان دهد . آسیب شناس معمولا نمره ای به نام «نمره ی گلیسون» به آن می دهد . این عدد بین ۲ و ۱۰ است . هرچه نمره بالاتر باشد ، سرعت رشد و گسترش سرطان بیشتر است . اگر بیمار توموری با نمره ی بالا داشته باشد ، معمولا به او گفته می شود درمان هر چه سریعتر اهمیت دارد .

عکس برداری با پرتو X ، یا ( بیشتر) آزمونی به نام اسکن استخوان ، برای اطمینان از گسترش نیافتن سرطان به استوان انجام می شود . این کار با تزریق مقدار بسیار کمی ماده ی پرتوزا انجام می شود . ماده ی پرتوزا جذب استخوان فعال شده و با اسکنر مخصوصی ردیابی می شود . این آزمونی اختصاصی برای سرطان نیست و ممکن است برای تشخیص بیماری های دیگر مثل التهاب مفاصل ، التیام شکستگی های قدیمی ، و بیماری های خوش خیم استخوان هم انجام شود . عکس برداری با پرتو X از نواحی غیر طبیعی هم می تواند مفید باشد . شاید بهترین آزمون تصویر برداری تشدید مغناطیسی (MRI) باشد ، گرچه فقط در موارد خاصی توصیه می شود ، مخصوصا اگر نگرانی از فشار سرطان در ستون مهره ها بر بافت های عصبی وجود داشته باشد . به ندرت پزشک متخصص استخوان ممکن است نمونه ی کوچکی از استخوان ، از جایی که ناهنجاری در اسمن ببیند ، برای آزمایش میکروسکپی بردارد تا ببیند چه چیز باعث ناهنجاری شده است .

غربالگری برای سرطان پروستات

غربالگری برای سرطان پروستات

نمونه برداری از گردن زهدان برای غربالگری سرطان آن در زنان است . آیا می توان از پادگن اختصاصی پروستات (PSA) هم برای غربالگری سرطان پروستات استفاده کرد ؟ پاسخ به این پرسش دشوار است ، چون تفاوت واضحی بین میزان PSA در خون مبتلایان سرطان پروستات و افراد گرفتار بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و دیگر بیماری های خوش خیم آن وجود ندارند . امروزه در آمریکا انجام سالانه ی آزمون کنترل میزان PSA عادی است ، و شکی نیست که با این کار موارد بسیاری از سرطان ها تشخیص داده می شود که هیچ علامتی ندارند . این مردان معمولا پروستات برداری ریشه ای می شوند ، که امروزه یکی از معمول ترین اعمال جراحی در آمریکاست . طبیعی است که مردان بریتانیایی از عدم این غربالگری برای آنها تعجب کنند ـــ این ها هم ممکن است سرطان بدون علامت پروستات داشته باشند که در صورت تشخیص زودرس قابل درمان است .

ولی این موضوع بسیار پیچیده است ، و ارولوژیست ها و متخصصان سرطان هنوز بر سر آن توافق ندارند . نخست این که برای یافتن یک مبتلای به سرطان ، تعداد زیادی باید مورد آزمون قرار گیرند و تا دریافت نتایج در نگرانی به سر برند . اگر سرطانی یافته شود ، پروستات برداری ریشه ای (یا شاید پرتو درمانی) باید انجام گیرند که عمل جراحی بزرگ است . همه ی اینها وقتی ارزش دارد که کاهش زیادی در تعداد مرگ و میر ناشی از سرطان پروستات حاصل میشود . ولی برخی سرطان های بسیار اولیه به اهستگی رشد میکنند و در بسیاری موارد ممکن است مشکلی ایجاد نکنند . از این رو ، کاملا معلوم نیست زندگی چند نفررا میتوان نجان داد . این مخصوصا در مورد مردان مسن صادق است ـــ بنابراین، ممکن است کنترل PSA در مردان بالای ۵۵ سال فکر خوبی باشد ، ولی آزمایش آن در افراد بالای ۷۵ سال چندان مناسب نیست .

چون PSA در برخی مردان دچار سرطان پروستات کاملا پایین است ، تمایل به پایین آوردن میزانی از آن ( مخصوصا در آمریکا ) وجود دارد که بالاتر از آن نمونه برداری توصیه می شود . این کار مخصوصا به تشخیص بیشتر سرطان کمک می کند ، ولی دکتر تاماس استامی ، اورولوژیست برجسته ی آمریکایی که تحقیقات اولیه ی زیادی روی PSA انجام داده است اخیرا مطلبی در این مورد نوشته است که بسیاری از این سرطان های تشخیص داده شده عملا خطرناک نیستند و بی جهت درمان شده اند .

به این دلایل ، بیشتر متخصصان فکر می کنند غربالگری مردان بدون علائم پروستاتی بسیار زود است ، ولی تحقیقات بر روی این کار در حال انجام است . آزمون پادگن اختصاصی پروستات (PSA) یک آزمون کاملا مطلوب نیست ، و آزمون های دیگری هم ابداع شده اند ، که یکی از آن ها به جای خون روی ادرار انجام می شود . آزمونی که سرطان را به طور دقیق تر مشخص کند مطمئنا بهتر است ، ولی شاید مهم تر این باشد که تومور هایی تشخیص داده شوند که خطرناکند و نیاز به درمان دارند، تا از درمان غیر ضروری مردانی که سرطانشان چندان خطری برای آنها ندارد . در این صورت ، راحت تر می توان غربالگری را توصیه کرد . همچنین اگر درمان ساده تری از پروستات برداری ریشه ای پیدا شود غربالگری ساده تر خواهد بود .

اخیرا تغییری در سیاست رسمی اداره ی بهداشت ملی ( NHS ) در این باره داده شده است . در نتیجه ی عدم قطعیت در مزایای اندازه گیری پدگن اختصاصی پروستات (PSA) ، پزشکان تمایلی به انجام این آزمون ندارند . البته ، معلوم شده است که به رغم آن ، بسیاری بیماران به علت نگرانی از احتمال داشتن سرطان پروستات به انجام آن تمایل نشان می دهند . در نتیجه ، آزمون های پادگن اختصاصی پروستات (PSA) برای کسانی که درخواست آن را دارند بیشتر در دسترس است . البته ، توصیه می شود که پیش از انجام آزمون PSA ، موارد مختلف افزایش آن ، که در این فصل گفته شد ، برای بیمار توضیح داده شود ، و شاید ارائه ی بروشورهایی درباره ی آن پیش از تصمیم به انجام آزمون معمول شود . اگر می خواهید PSA خود را از نظر احتمال ابتلا به سرطان پروستات اندازه گیری کنید ، اطلاعاتی را که از خواندن این فصل به دست آورده اید میتواند در تصمیم گیری کمکتان کند .

با آگاهی از امتیازات و معایب آزمون ( و این که هستند کسانی که آزمون را انجام داده و پشیمان شده اند ) ، باید در این مورد با پزشک خود مشورت کنید . او می تواند اطلاعات بیشتری در اختیارتان بگذارد ، ولی اگر می خواهید آزمون را انجام دهید ، تصمیم با شماست . به عنوان اصلی کلی ، احتمالا اندازه گیری PSA در مردی که علائم پروستاتی دارد منطقی است ، چون این علائم میتواند مربوط به سرطان پروستات باشد ، و در این صورت ، ممکن است نیاز به درمانی متفاوت از درمان بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) پیدا کند . به همین خاطر ، بیشتر اورولوژیست های بریتانیایی بیماران مبتلا به سرطان پروستات بیشتری دارند . فصل مربوط به سرطان پروستات عمل جراحی پروستات برداری ریشه ای در سرطان اولیه را توضیح می دهد . پانزده سال قبل ، این عمل زیاد در بریتانیا انجام نمی شد و کمتر به آن اشاره شده است . امروزه ، تا حد زیادی به خاطر تشخیص از روی آزمون PSA ، درمانی معمول در بخش های اورولوژی است .

سرطان پروستات

سرطان واژه ای هولناک است . بسیاری مردان می ترسند مبادا علائم پروستاتی آن ها به علت سرطان باشد . در بیشتر موارد ، این ترس بی اساس است ، ولی سرطان پروستات هم بسیار شایع و مانند بیشتر انواع سرطان می تواند کشنده باشد . ولی این سرطانی است که انواعی درمان برای آن وجود دارد . همچنین ، اغلب بسیار آهسته رشد می کند و ، مخصوصا در مردان مسن ، کمتر ناراحتی به وجود می آورد . اخیرا ، پزشکان راه های جدیدی برای تشخیص زودهنگام سرطان پروستات پیدا کرده اند . و سرطان پروستات در مراحل اولیه در مبتلایان بیشتری تشخیص داده می شود . همان طور که در فصل قبل گفته شد ، بحث های زیادی در میان متخصصان سرطان درباره ی انجام آزمون غربالگری سرطان پروستات ، همانند غربالگری سرطان پستان و گردن زهدان در زنان ، در جریان است .

دلیل این که چرا سرطان پروستات این همه شایع است معلوم نیست . در بیشتر موارد ، سابقه ی خانوادگی روشنی وجود ندارد ، ولی به نظر می رسد شکلی از بیماری در پروستات به صورت ارثی باشد . اگر یک خویشاوند نزدیک گرفتار بیماری پروستات دارید ، نگران نشوید . ولی ، اگر دو خویشاوند نزدیک سرطان پروستات داشته اند ، مخصوصا اگر جوان بوده اند ، بهتر است پس از ۵۰ سالگی گهگاه پروستاتتان را معاینه کنید . تفاوت هایی بین نژادها و جاهای مختلف دنیا وجود دارد ، که برخی از آنها ممکن است به علت عوامل محیطی باشند . مثلا سرطان پروستات در ژاپن زیاد شایع نیست ، ولی ژاپنی هایی که در آمریکا زندگی می کنند بیشتر در خطر ابتلا به آن هستند . این احتمالا به علت تفاوت در رزیم غذایی آن هاست . انواع خاصی از غذاهای چرب می توانند مستعد کننده برای سرطان پروستات باشند ، در حالی که غذاهای دیگر ، و احتمالا فرآورده های سویا ، محافظت کننده ی بدن هستند . هنوز بسیار زود است که راهنمایی های قطعی شود ، چون هرچه بیشتر این تفاوت ها را بشناسیم ، احتمال امکان راهنمایی در مورد برنامه ی غذایی برای کاهش خطر سرطان پروستات بیشتر می شود . گرچه نگرانی هایی در این که وازکتومی ممکن است خطر سرطان پروستات را بیشتر کند وجود دارد ، بیشتر متخصصان معتقدند که چنین چیزی صحت ندارد .

تشخیص سرطان پروستات

تفاوت بین سرطان پروستات و بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) در آن است که سرطان می تواند در بافت های اطراف رشد کرده و به بخش های دیگر بدن ، مخصوصا به استخوان ها که در آنجا باعث درد و حتی شکستگی می شود ، گسترش یابد ( متاستاز) . وقتی سرطان علت علائم پروستاتی باشد ، ممکن است سرطان پس از درمان بازگردد . گاهی سرطان در خود پروستات ممکن است علامتی نشان ندهد و نخستین علائم بیماری در جایی دیگر از بدن بروز کند . در صورتی که پزشک احساس کند پروستات به طور غیر طبیعی سخت و ناهموار است ، یا میزان پادگن اختصاصی پروستات (PSA) خیلی بالاست ، ممکن است به وجود سرطان پروستات شک کند . در صورت هر یک از این ها ، پزشک اغلب انجام اسکن فراصوتی راست روده ای (TRUS) را تجویز می کند ، تا برای بررسی آزمایشگاهی نمونه برداری کند ، گاهی بیمار به علت شدت علائم پروستاتی نیاز به برداشتن میزراهی پروستات (TURP) پیدا میکند . چون در TURP بافت مورد معاینه برداشته می شود ، در صورت شک به وجود سرطان می توان بی درنگ آن را ـــ به عنوان راهی برای تشخیص قطعی ـــ انجام داد . گاهی به وجود سرطان شک نمی شود ـــ و فقط هنگامی تشخیص داده می شود که بافت برداشته شده توسط آسیب شناس آزمایش شود . علاوه بر تشخیص سرطان پروستات ، ظاهر تومور می تواند سرعت احتمالی رشد آن را هم نشان دهد . آسیب شناس معمولا نمره ای به نام «نمره ی گلیسون» به آن می دهد . این عدد بین ۲ و ۱۰ است . هرچه نمره بالاتر باشد ، سرعت رشد و گسترش سرطان بیشتر است . اگر بیمار توموری با نمره ی بالا داشته باشد ، معمولا به او گفته می شود درمان هر چه سریعتر اهمیت دارد .

عکس برداری با پرتو X ، یا ( بیشتر) آزمونی به نام اسکن استخوان ، برای اطمینان از گسترش نیافتن سرطان به استوان انجام می شود . این کار با تزریق مقدار بسیار کمی ماده ی پرتوزا انجام می شود . ماده ی پرتوزا جذب استخوان فعال شده و با اسکنر مخصوصی ردیابی می شود . این آزمونی اختصاصی برای سرطان نیست و ممکن است برای تشخیص بیماری های دیگر مثل التهاب مفاصل ، التیام شکستگی های قدیمی ، و بیماری های خوش خیم استخوان هم انجام شود . عکس برداری با پرتو X از نواحی غیر طبیعی هم می تواند مفید باشد . شاید بهترین آزمون تصویر برداری تشدید مغناطیسی (MRI) باشد ، گرچه فقط در موارد خاصی توصیه می شود ، مخصوصا اگر نگرانی از فشار سرطان در ستون مهره ها بر بافت های عصبی وجود داشته باشد . به ندرت پزشک متخصص استخوان ممکن است نمونه ی کوچکی از استخوان ، از جایی که ناهنجاری در اسمن ببیند ، برای آزمایش میکروسکپی بردارد تا ببیند چه چیز باعث ناهنجاری شده است .

احتباس ادرار در مردان

احتباس ادرار

احتباس ادرار یکی از ناخوشایندترین چیزهایی است که برای مرد دچار گرفتاری پروستات روی می دهد . بیمار احساس نیاز به دفع ادرار می کند ، ولی وقتی به توالت می روسد به زور چند قطره دفع می کند یا اصلا چیزی خارج نمی شود . با پر شدن مثانه ، درد بیشتر و بیشتر می شود . گاهی بعد از یک مدت طولانی ناراحتی ، سرانجام ادرار خارج شده و ناراحتی برطرف می شود . اغلب چنین نمی شود و باید برای گذاشتن کاتتر در مثانه و تخلیه ی آن به بیمارستان مراجعه کرد . این هم کمی ناخوشایند است ولی چنان مؤثر است که بسیاری پزشکان آن را مفیدترین کاری می دانند که می توان برای بیمه انجام داد .  

گذاشتن کاتتر

قرار دادن کاتتر در بدن را کاتتریزاسیون می گویند . پیش از گذاشتن کاتتر ، ، کمی ژل دارای ماده ی بی حس کننده ی موضعی وارد میزراه می کنند . این کار آن را بی حس و لغزنده کرده و به ورود کاتتر کمک می کند . بعد از کمی انتظار برای تأثیر بی حسی ، پزشک کاتتر را به طور استریل وارد می کند . معمولا حرکت کاتتر از میان پروستات به درون مثانه کمی آزار دهنده است ، ولی بعد از آن فورا تسکین می یابد . گاهی کاتتر از پروستات عبور نمی کند . در چنین صورتی ، کاتتر فوق شرمگاهی گذاشته می شود . این کاتتر با بی حسی موضعی از میان پوست پایین شکم در مثانه گذاشته می شود . گرچه این کار خطرناکی به نظر می آید ، ولی مثانه ی پر چنان نزدیک به پوست است که کاملا بی خطر و ساده است . معمولا بیمار در بیمارستان نگاه داشته می شود ، گرچه امکان رفتن به خانه با کاتتر هم هست . اگر بیمار در جایی بسیار دور از بیمارستان زندگی می کند ، پزشک ممکن است برای جلوگیری از حمل دردناک بیمار با آمبولانس ، کاتتر را در منزل برای او بگذارد . کاتتر را می توان پس از چند روز برداشت ، مخصوصا اگر علت مشخصی ( مثل یبوست و یا مصرف بیش از حد الکل ) برای احتباس ادرار وجود داشته باشد و تعداد زیادی از بیماران می توانند پس از آن دوباره ادرار دفع کنند . گاهی یکی از داروهای مسدود کننده ی آلفا برای کمک به دفع ادرار پس از برداشتن کاتتر به بیماران داده می شود . با این حال ، در صورت احتباس ، عمل جراحی پروستات را باید در نظر داشت ، و اغلب به محض فراهم شدن امکانات بیمارستانی باید انجام گیرد .  

احتباس ادرار منجر به نارسایی کلیوی

گاهی ، احتباس بدون درد مزمن با نارسایی کلیه همراه است ، و در این صورت درمان کمی متفاوت است .. باز هم گذاشتن کاتتر ضروری است ، ولی وقتی انسداد برطرف شد ، کلیه ها شروع به تولید مقادیر فراوان ادرار می کنند ، و این حجم دفع شده ی مایع زا بدن باید جایگزین شود . در این مورد معمولا باید سرمی به سیاهرگ دست وصل شود . پیش از عمل جراحی پروستات ، کلیه ها باید بازسازی شوند ، و این ممکن است چند هفته طول بکشد .  

نتایج درمان

بعد از احتباس حاد ناگهانی ادرار ، نتیجه جراحی پروستات معمولا خوب است . وقتی احتباس مزمن دراز مدت باشد ، مثانه ی بیش از حد کش آمده ممکن است به خوبی کار نکند ، و حتی پس از یک عمل جراحی موفق ، هنوز هم خالی نشود . گاهی اگر کاتتری تا چند هفته در مثانه گذاشته شود ، کار مثانه رو به بهبود می رود ـــ برای این کار لزومی به توقف در بیمارستان نیست ، کاتتر را در خانه هم می توان در مثانه نگه داشت .  

پادگن اختصاصی پروستات (PSA)

در سال های دهه ی ۱۹۹۰ ، یک آزمایش خون به نام آزمون پادگن اختصاصی پروستات (PSA) ابداع شد . به عنوان یک روش تشخیص سرطان پروستات در مراحل اولیه ، که قابل درمان است ، تبلیغات زیادی برای این آزمون شد . موضوع بیشتر از این است و شناخت این آزمون و اهمیت آن مهم است . پادگن اختصاصی پروستات (PSA) ماده ای است که فقط توسط غده ی پروستات تولید شده و بخشی از مایعی است که پروستات به منی می افزاید . مقداری از این ماده وارد خون می شود و می توان آن را اندازه گرفت . همه ی مردان پادگن اختصاصی پروستات (PSA) در خون خود دارند . از این رو ، وجود PSA در خون چیزی طبیعی است . وقتی پزشک آزمون PSA تجویز می کند ، می خواهد بداند میزان آن در خون چقدر است . وجود PSA در خون را «نشتی» آن از پروستات تصور کنید . از یک پروستات بزرگ PSA بیشتری وارد خون می شود تا از یک پروستات کوچک ، بنابراین ، با بالا رفتن سن و بزرگ شدن پروستات ، PSA خون بیشتر می شود . برخی بیماری های پروستات نشت از آن را بیشتر می کنند و در چنین مواردی ، میزان PSA در خون هم بیشتر می شود . این حالت در سرطان پروستات روی می دهد ، به همین دلیل برای تشخیص سرطان پروستات از آن استفاده می شود . بیماری های دیگر پروستات هم نشت از آن را بیشتر می کنند ـــ مثلا مقدار PSA در خون ممکن است در اثر عفونت پروستات بالا رود . میزان آن در خون پس از عمل جراحی پروستات ، یا حتی به دنبال معاینه ی سیستوسکپی (مثانه بینی) یا گذاشتن کاتتر هم بیشتر می شود . مردان مسن تر پروستات بزرگی تری دارند و بیماری های غیر سرطانی پروستات مثل التهاب پروستات نیز بیشتر مبتلا می شوند ، و میانگین PSA در مردان ۷۵ ساله بالاتر از میانگین آن در مردان ۵۵ ساله است . بنابراین ، اگرPSA بالاتر از میزان «طبیعی» دارید ، به این معنی نیست که سرطان دارید . داشتن PSA بالا در خون ممکن است نشانه ی سرطان باشد ، ولی بیشتر احتمال دارد ناشی از بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) ، یا چیز دیگری باشد که میزان آن را در خون بالا برده است . آزمون پادگن اختصاصی پروستات ( PSA) به عنوان آزمونی برای تشخیص سرطان مفید است ، ولی نتیجه ی آن باید به دقت تفسیر شود . در اصطلاح فنی ، این آزمونی بسیار اختصاصی نیست و نتایج مثبت کاذب زیاد دارد ـــ نتایجی که به نظر می رسد نشانه ی وجود سرطان باشد ، ولی در بررسی های بیشتر سرطانی دیده نمی شود . اگر PSA در خون بسیار بالا باشد ، معمولا نشانه ی وجود سرطان است . اگر فقط کمی بالا رفته باشد ، اندازه ی پروستات و بیماری های دیگر گرفتار کننده ی پروستات باید مورد بررسی قرار گیرند . مطمئنا انجام آزمون های دیگر پیش از تشخیص قطعی سرطان ضروری است . تشخیص معمولا با نمونه برداری از پروستات با سوزنی مخصوص و معمولا هنگام اسکن فراصوتی راست روده ای (TRUS) انجام می گیرد . گاهی این کار ممکن است باعث عفونت ادراری یا حتی خونی شود . مهم تر این که نمونه برداری هم ممکن است تومور را تشخیص ندهد . بنابراین ، نتیجه ی نمونه برداری هم کاذب خواهد بود . این نشان می دهد که حتی اگر نتیجه ی نمونه برداری هم منفی باشد ، معمولا کنترل بیشتر PSA و نمونه برداری مجدد هم ضروری است . اطمینان قطعی از این که بالا بودن PSA ناشی از سرطان باشد دشوار است . یک پیشرفت جدید می تواند برخی عدم اطمینان ها را کاهش دهد . امروزه معلوم شده است لااقل دونوع PSA در خون وجود دارد و یک نوع آن در اثر بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) در خون بالا می رود . اندازه گیری نسبت این دو نوع PSA راهنمایی برای تعیین بالا بودن PSA ناشی از بزرگی خوش خیم پروستات یا سرطان پروستات است . این کار بسیار سودمند است ( مثلا اگر در موردی نتیجه ی نمونه برداری منفی باشد ) ، ولی تفاوت آن ها هنوز کاملا روشن نیست و هنوز آزمونی برای تشخیص دقیق سرطان کشف نشده است .

پادگن اختصاصی پروستات (PSA) و سرطان

در مردی که سرطان پروستات دارد ، میزان PSA راهنمای خوبی برای شدت بیماری اوست ، و برای تصمیم به درمان آن کمک کننده است . اگر میزان PSA طبیعی باشد ( یکی از مشکلات این است که PSA در سرطان پروستات ممکن است طبیعی باشد ) یا فقط کمی افزایش نشان دهد ، احتمال این که سرطان گسترش زیاد پیدا کرده باشد کم است . از طرف دیگر ، بالا بودن زیاد PSA برای تشخیص سرطان پروستات کافی است و در چنین شرایطی ، اغلب می توان بیمار را به جای نگاه داشتن در ناراحتی و انتظار برای آزمایش های بیشتر ، برنامه ی درمانی را هرچه زودتر شروع کرد . درمان موفق سرطان پروستات PSA را هم پایین می آورد و کنترل منظم میزان آن در خون بخش مهمی از پیگیری پیشرفت درمان است .    
سرطان پروستات در مردان

پروستات و گرفتاری های آن

پروستات در سالمندان چیست ؟

بیشتر مردم درباره ی پروستات چیزهایی شنیده اند ، ولی کمتر میدانند که کار آن چیست ، و بسیاری هم اصلاً نمی دانند کجاست . در واقع پزشکان و دانشمندان کارکرد های آن را به طور کامل نشناخته اند . و هنوز چیزهای زیادی درباره ی پروستات و بیماری های آن باید معلوم شود . غده ی پروستات درست زیر مثانه واقع است . غدد درون بدن ؛ مایع تولید میکنند ، و پروستات بخشی از مایع ( به نام منی ) را می سازد که در اوج لذت جنسی از بدن خارج می شود . پروستات برای انجام کار خود نیاز به هورمون هایی دارد که از بیضه ترشح می شوند ، و اگر این هورمون های مردانه کم باشد پروستات چروکیده می شود . مایع غدد درون بدن در اپی تلیوم یا برون پوش ( لایه ای از سلول های خاص به نام سلول های پوششی ) ساخته می شود . در تمام غده ها دور اپی تلیوم را بافتی به نام استروما یا بستره گرفته است . در پروستات ، این بستره ی دارای تارهای ماهیچه ای می تواند علائم ناشی از بیماری پروستات را ایجاد کند . در بزرگی پروستات ، هم برون پوش و هم بستره  افزایش می یابند . به علاوه ، گرچه پروستات مثل یک اندام واحد به نظر می آید ، در واقع از دوبخش مختلف تشکیل شده است که مستعد ابتلا به بیماری های متفاوت هستند .

گرچه این ممکن است کمی پیچیده به نظر آید ، اگر پروستات به صورت غده ای با دو بخش درونی و بیرونی تصور شود که هر یک از آن ها برون پوش محصور یا بستره ای ماهیچه ای دارند ، شناخت گرفتاری ها و درمان آن ها بسیار آسان تر خواهد بود .نزدیک به پروستات ، دو ماهیچه ی مهم به نام اسفکنر هستند ، که مثانه را کنترل کرده و مانعنشت ادرار به بیرون می شوند . این ها به خروج منی در اوج لذت حاصل از فعالیت جنسی هم کمک می کنند . مخصوصا ماهیچه ی زیر پروستات ، به نام اسفکنر خارجی مثانه ، در جلوگیری از نشت ادرار به بیرون مهم است .

چرا پروستات ایجاد مشکل می کتد ؟

با بالا رفتن سن مردان ، پروستات آن ها معمولا بزرگ تر می شود . بیشتر این بزرگتر شدن ها بعد از ۵۰ سالگی رخ می دهد . بنابراین ، عمدتاً سالمندان را گرفتار میکند . خود بزرگ تر شدن پروستات چندان مهم نیست و در واقع ، گرفتاری های آن به اندازه ی واقعی آن ربطی ندارد . البته ، پروستات دور مجرایی از مثانه را میگیرد که میزراه نام دارد ، و بزرگی پروستات روی میزراه فشار آورده و مجرای آن را برای خروج ادرار از مثانه تنگ می کند . این حالت را انسداد می گویند و منجر به جریان آهسته و کند خروج ادرار می شود .

علائم انسداد ادرار

چون انسداد به صورت تدریجی روی می دهد  ، بسیاری از مردان متوجه بروز آن نمی شوند . این ها ممکن است متوجه شوند دیگر ادرارشان مانند زمانی که جوان تر بودند پرش ندارد و با فشار کمتری هم خارج می شود . با تشدید گرفتاری ، ممکن است در شروع تخلیه ی ادرار هم تأخیر شود و در آخر هم دچار چکه های آزار دهنده شود . ممکن است احساس شود هنوز هم ادرار در مثانه هست و کاملا تخلیه نشده است .

علائم انبارش ( یا تحریک پذیری )

علائم انسداد گفته شده ممکن است خیلی آزار دهنده نباشند. ولی مثانه باید سخت تر کار کند تا بر این انسداد فائق آید و ، بعد از مدتی ، این میتواند بر رفتار آن تأثیر بگذارد . برخی مردان علائم انبارش را نشان میدهند .این علائم نیاز به دفع مکرر ادرار با احساس نیاز فوری به دفع آن است که ممکن است چنان شدید شود که لباس ها را آلوده کند . اگر این علائم در طول شب هم ادامه یابند ، کمبود خواب می تواند مشکل ساز شود .مثل سرباز گادفری در مجموعه ی تلویزیونی ، این حالت می تواند بسیار آزار دهنده باشد ، نه تنها برای خودش که نمی توانست سفر طولانی بکند و ناچار به خرید فقط در محدوده ای دارای توالت عمومی بود ، بلکه برای خانواده ، دوستان و همکارانش هم ناراحت کننده بود که همیشه باا او همدردی نمی کردند .در واقع ، دوستان و بستگان اغلب بیشتر از وجود بیماری آگاهند تا خود فرد بیمار که به تدریج فعالیت هایش را با علائم هماهنگ کرده و آن ها را به عنوان بخشی از زندگی می پذیرد .اغلب بیمار را همسرش نزد پزشک می فرستد که خواب او هم در اثر رفتن مرتب شوهرش به دستشویی مختل شده است .

احتباس حاد ادرار

گاهی مردی با پروستات بزرگ تر شده به طور ناگهانی در دفع ادرار ناتوان می شود . مثانه پُر شده و بسیار دردناک می شود . ابن حالت احتباس حاد نام دارد .گاهی میتوان دلیلی برای این احتباس مشخص کرد . این از عوارض شایع اعمال جراحی است ، و حتی با بستری شدن ، مثلا برای عفونت سینه ، میتواند روی دهد . احتباس ادرار می تواند به علت یبوست هم باشد . گاهی مردان دچار احتباس ناشی از لبریز شدن مثانه می شوند . این مثلا در سفرهای طولانی ممکن است روی دهد . پیش از ایجاد آزادراه ها ، هر شنبه بیمارستان های مسیر های سفر روزهای تعطیل در فصول مسافرت پر از مردانی می شد که گرفتار احتباس ادرار بودند . حالا هم شلوغی و ترافیک راه ها مشکل ساز است ، ولی با وجود توالت های عمومی در مسیرهای طولانی بسیار کمک کننده است .

هوای سرد هم از مشکلات دیگر است . احتباس ادرار در مردان در مراسم عروسی ، روز عید پاک ، پس از خوردن چند لیوان نوشیدنی زیاد روی می دهد ، که به ناچار باید مدتی را در هوای سرد جلو دوربین عکاسی بایستند . خوردن زیاد نوشیدنی ، مخصوصا الکلی ، می تواند مثانه را خیلی سریع پر کند . داروهای مدر که برای دفع مایعات اضافی از بدن بیماران مبتلا به بیماری های قلبی و ریوی تجویز می شود هم گاهی ایجاد احتباس ادرار می کنند .البته احتباس ادرار اغلب بدون دلیل واضح و در مردانی روی می دهد که قبلا گرفتاری پروستات چندانی نداشته اند ـــ شاید چون علائم انسدادی آزار دهنده ای نداشتهع اند . علت این امر هم کاملا معلوم نیست . امکان دارد توقف نهایی دفع ادرار ناشی از یک عفونت خفیف یا چیزی دیگر باشد که باعث تورم پروستات گردیده است .

احتباس مزمن ادرار

احتباس بدون درد ( احتباس مزمن ) ادرار در طول ماه ها و سال ها روی می دهد که مثانه به آهستگی پر شده تا به چهار یا پنج برابر اندازه ی طبیعی خود برسد . مردان معمولا از این رویداد آگاه نیستند ، ولی گاهی لبریز شدن مثانه باعث نشت ادرار می گردد . در تعداد کمی از موارد ، فشار درون مثانه می تواند افزایش یابد که این کلیه ها را آسیب می رساند . چنین مواردی بسیار نادر است . ولی گرچه بیشتر مردان گرفتار بیماری پروستات کمتر دچار نارسایی کلیه می شوند ، درمان مناسب در مراحل اولیه مانع بروز آن به طور کامل می شود ، از این رو ، این مورد هم اهمیت دارد .

عوارض دیگر

اگر مثانه به خوبی تخلیه نشود ، باقی مانده ی ادرار در آن می تواند عفونی شده یا بلورهایی تشکیل دهد که به سنگ مثانه تبدیل می شود . اگر ادرار عفونی شود ، ایجاد احساس سوزش به هنگام دفع آن می کند . ممکن است عمل جراحی پروستات به خاطر تکرار عفونت ضروری شود ، ولی گاهی بزرگ شده ممکن است خونریزی کند ، ولی خونریزی بیشتر ناشی از علل دیگری است که همیشه باید مورد بررسی قرار گیرد . به ندرت ، خونریزی مکرر آزار دهنده دلیلی برای عمل جراحی پروستات است .

 چرا پروستات بزرگ می شود ؟

بزرگی خوش خیم پروستات در اکثر مردان ، پروستات با بالا رفتن سن بزرگ می شود . این بزرگی خوش خیم ( ساده ، غیر سرطانی ) به صورت تغییراتی خود را نشان می دهد که هیپرپلازی یا بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) نام دارد . دلیل دقیق این بزرگ شدن نا معلوم است ، ولی نیاز به هورمون های جنسی مردانه دارد و این بزرگ شدن در افرادی که در کودکی عقیم شده اند دیده نمی شود . بیشتر مردان بالای ۸۰ سال این گرفتاری را دارند ، و حدود نیمی از آنان علائم بیماری را نشان می دهند .با بزرگ شدن پروستات ، هم برون پوشش (اپی تلیوم ) و هم بستره ( استروما ) آن آن رشد می کنند . گاهی غده خیلی بزرگ نیست ، و به نظر می رسد علائم ناشی از انقباض ماهیچه های بستره باشد ، که بر دهانه ی خروجی مثانه و میزراه فشار می آورد .بزرگ شدن خوش خیم در بخش درونی پروستات روی می دهد و بر روی بخش بیرونی فشار آورده و آن را به صورت پوسته ای کاملا باریک در می آورد که کپسول خوانده می شود . بزرگی خوش خیم پروستات هیچ گاه به بیرون آن گسترش پیدا نمی کند . پروستات هر چه هم بزرگ شود محصور در میان کپسول باقی می ماند ، تا حدی مانند مغز هسته ای در میان پوسته ی خود .وقتی پزشک غده ی پروستات بزرگ شده را معاینه می کند ، سطح آن را صاف و یکنواخت و نرم احساس میکند ، نه سخت . خود بیمار چیزی از بزرگی پروستات احساس نمیکند و به نظر می رسد کار آن طبیعی است ، مگر اینکه یکی از علائم پیش گفته در این فصل را داشته باشد .

سرطان پروستات

پروستات یکی از اندام هایی است که دچار تومور سرطانی می شود . این تومورها معمولا در بخش بیرونی غده ی پروستات هستند و ممکن است در آغاز مجرای میزراه را نبندند . بسیاری مردانِ دچار تومور پروستات ، همزمان ممکن است بزرگیِ خوش خیم پروستات را در بخش درونی آن داشته باشند و اغلب علائم آن منجر به تشخیص سرطان می شود .به دور این بخش خارجی یک لایه ی نازک بافتی وجود دارد که آن را هم کپسول می گویند در آغاز تومورها در درون کپسول می ماند ، ولی با بزرگ شدن آن ، از میان کپسول گذشته و به بافت اطراف پروستات گسترش می یابد . همچنین ممکن است با جدا شدن سلول هایی از آن گسترش پیدا کند . این سلول ها در گره ای لنفی نزدیک پروستات گیر افتاده و در آنجا به صورت تومورهای ثانویه ( متاستاز ) در می آیند . تومور می تواند از طریق رگهای خونی هم معمولا به استخوان های پشت و لگن گسترش یابد .اگر توده ی سفتی در پروستات باشد یا اگر تمام پروستات سفت و شکل ناهموار داشته باشد ، پزشک ممکن است به وجود تومور در آن مشکوک شود . با این حال ، ممکن است احساس تومورهای بسیار کوچک غیر ممکن باشد .

التهاب پروستات

التهاب یا ورم پروستات ( پروستاتیت ) ناشی از عفونت یا به علل دیگر کم شایع نیست و می تواند در هر سنی رخ دهد . گاهی باعث علائمی شبیه علائم التهاب مثانه ـــ مثل سوزش به هنگام دفع ادرار ـــ می شود . در افراد مسن تر ، می تواند باعث بروز ناگهانی علائم ورم پروستات شود . علائم التهاب پروستات ممکن است مبهم باشد و تشخیص آ« دشوار شود . در ادامه ی کتاب بیشتر در مورد التهاب پروستات گفنه شده است .گرچه صحبت درباره ی « علائم پروستاتی » است ، مشکل دفع ادرار می تواند ناشی از بسیاری چیزهای مختلف باشد ، به همین دلیل پزشکان عمومی و متخصص پیش از تجویز درمان برای تأیید تشخیص این که پروستاتت علت بروز علائم است نیاز به انجام آزمایش دارند .

علل دیگر انسداد ادرار

تنگی میزراهغیر از بزرگی خوش خیم پروستات ( BPH ) بیماری ای که بیشتر باعث انسداد ادرار می شود تنگی میزراه است . این بیماری تنگ شدن ناحیه ای از میزراه است که می تواند در هر جای آن از زیر پروستات تا درون آلت تناسلی روی می دهد .تنگی می تواند ناشی از آسیب دیدگی باشد ـــ چه به صورت ضربه ی مستقیم مثلا در سقوط با پاهای باز بر روی نرده یا شاخه ی درخت ، یا در اثر شکستگی استخوان لگن در نزدیکی مثانه یا میزراه . همچنین تنگی می تواند ناشی از عفونت ، از جمله بیماری های آمیزشی باشد . یک علت شایع گذاشتن لوله ( کاتتر ) در مثانه در برخی اعمال جراحی ، از جمله جراحی قلب است . تنگی ممکن است بعد از عمل جراحی بر روی خود پروستات هم روی دهد .علت اصلی بروز تنگی ممکن است سال ها پیش روی داده باشد ، بنابراین ، بررسی این موضوع پیش از مراجعه به بیمارستان مهم است ، چون پزشک ممکن است در این باره سوال کند . تنگی میزراه میتواند در هر سنی رخ دهد ، از این رو ، در کسانی که در سنین جوان تر از معمول دچار علائم پروستاتی می شود بیشتر است .

سنگ و دیگر بیماری های مثانه

وجود سنگ در مثانه می تواند باعث انسداد ناگهانی ادرار شود ، که یا احتباس ادرار را در پی دارد یا علائم شدید متناوب ایجاد میکند . البته ، خود سنگ می تواند از عوارض بزرگی خوش خیم پروستات ( BPH )  هم باشد .بسیار به ندرت ، تومور مثانه می تواند به درون پروستات گسترش یابد . ولی این معمولا با علائم دیگر مثل خونریزی همراه است .

علل علائم ادراری غیر از انسداد

علائم واقعی پروستاتی را نباید به خاطر « پیری » نادیده گرفت ، ولی برخی از علائم ناشی از علل دیگر هستند . با بالا رفتن سن ، تمام کارکردهای بدن می توانند مختل شوند ، و این مثانه را هم شامل می شود . علائم انبارش ( تکرر ادرار ، فشار برای دفع و … ) به این دلیل زیاد است .یک گرفتاری شایع نیاز به دفع ادرار در طول شب است . این در زنان هم مانند مردان زیاد است ، و بسیاری از مردانی که عمل جراحی پروستات انجام داده اند از این که در شب های بعد از آن باز هم باید برای دفع ادرار برخیزند ناراحت هستند . افراد سالمند خواب خوب کمتری دارند ؛ این ها چون بیدار هستند برای دفع ادرار برمی خیزند ، تا برعکس ، گاهی کلیه ها در محدود کردن میزان تولید ادرار در شب به خوبی عمل نمی کنند ، و برخی داروها نیز میزان ادرار را زیاد می کنند .برخی بیماری ها ، مثل دیابت ، که ممکن است در پیری شروع شوند ، می توانند تولید ادرار را بالا ببرند و بر تعداد دفعات نیاز به تخلیه ی مثانه بیفزایند . برخی بیماری های دستگاه عصبی ، از جمله سکته ی مغزی و بیماری پارکینسون ، می توانند بر کار مثانه تأثیر بگذارند .تغییر در شیوه ی زندگی هم می تواند مشکل آفرین باشد . بعد از بازنشستگی از کار ، بسیاری مردان چای و قهوه و نوشیدنی های دیگر بیشتر از سابق می خورند . نوشیدن مایعات بیشتر نیاز به تخلیه ی بیشتر آن ها را در پی دارد ، از این رو ، بیشتر ادرار دفع می کنند .گرفتاری مثانه چیز گریز ناپذیر دوران پیری نیست . ولی حتی وقتی این گرفتاری ناشی از پروستات باشد ، عمل جراحی پروستات راه حل قطعی تمام علائم اداری نیست ، و گاهی عمل جراحی را نباید انجام داد ، چون علائم را تشدید می کند . پیش از شروع درمان ، بیماری را باید کاملا ارزیابی کرد ـــ فصل بعد این کتاب روش های مورد استفاده برای این کار و نتایج آن ها را توضیح می دهد .

وجود خون در ادرار

نکته ی مهم این که وجود خون در ادرار ( هماتوری ، خون شاشی ) را نباید یک علامت پروستاتی در نظر گرفت ، چون تا دو سوم چنین بیمارانی که توسط متخصصان کلیه و مجاری ادرار معاینه شده اند گرفتاری بسیار جدی تری ـــ مثل وجود تومور در مثانه یا ( کمتر ) کلیه ـــ داشته اند . بسیاری از این تومورها سرطان واقعی نیستند .و قابل درمانند . در تمام موارد ، تشخیص هرچه زودتر داده شود ، احتمال درمان مؤثرتر و ساده تر بیشتر است .وجود خون در ادرار معمولا با روشی عکس برداری به نام اروگرافی درون سیاهرگی یا با اسکن فراصوتی ( یا هردو ) و سپس سیستوسکپی ( مثانه بینی بررسی می شود . اگر خون در ادرار خود مشاهده کردید ، آن را نادیده نگیرید ، حتی اگر ادامه نیابد ـــ هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید .گاهی خونی که با چشم دیده نمی شود در آزمون نمونه ادرار معلوم می شود . گرچه چنین خونی در ادرار به اندازه ی خونی که با چشم دیده نمی شود مشکل ساز نیست ، ولی باید مورد بررسی قرار گیرد .  

ارتباط با ما


آدرس: تهران میدان شهدا خیابان ۱۷ شهریور بین خیابان شهید قادری و شهید مهدوی پور پلاک ۱۴۰۸
تلفن: آقای عبداله پور ۳۳۱۳۶۱۴۲-۰۲۱۳۳۵۰۲۱۰۰
ایمیل: info@17plus.ir

ساعت کاری


شنبه تا چهارشنبه: ۱۹-۸:۳۰
پنجشنبه: ۱۴-۸:۳۰
جمعه: تعطیل

شبکه های اجتماعی