پرتو درمانی پروستات چگونه است ؟

پرتو درمانی از بیرون

پرتو درمانی با دستگاهی انجام می گیرد که بیمار در هر جلسه ی درمانی چند دقیقه زیر آن دراز می کشد . معمولا تعدادی جلسات درمانی روزانه در طی چهار تا شش هفنه انجام می شود . بیمار معمولا درمان را به صورت سرپایی دریافت می کند ، گرچه در برخی موارد ، بستری شدن در بیمارستان توصیه می شود . مدت دوره ی پرتو درمانی و بهبود از آن بسیار نزدیک به دوره ی بهبود پس از پروستات برداری ریشه ای است . معمولا پایان پرفتن کامل هر دو درمان چند ماه کار دارد .

  • گرفتاری ها :

بروز بی اختیاری ادرار در پرتو درمانی شایع نیست ، گرچه ناتوانی در نعوظ فراوان است ، ولی نسبت به پروستات برداری ریشه ای کمتر روی می دهد . البته ، چون تمرکز دقیق پرتو تابی کاملا بر روی پروستات غیر ممکن است ، موقتا مثانه و راست روده ( مقعد ) را هم تحت تأثیر قرار می دهد . برخی مردان علائمی از التهاب مثانه ( سوزش و تکرر ادرار ) و اسهال در طی پرتو درمانی و بعد از آن نشان می دهند . گاهی خون در ادرار و مدفوع دیده می شود . این علائم معمولا ظرف چند هفته تکمیل درمان فروکش می کنند . گاهی علائم مقاوم هستند و بسیار به ندرت ، پرتو درمانی ممکن است آسیب دائمی بر مثانه یا روده به جای بگذارد . یک نوع جدید پرتو درمانی به نام «پرتو درمانی رو در رو» ابداع شده است . با این روش می توان پرتو ها را بر روی خود تومور متمرکز ساخت ، و از پرتو تابی به بافت های اطراف آن جلوگیری کرد . این کار عوارض جانبی را کاهش می دهد ، ولی می توان آن را برای افزایش میزان پرتو تابی به تومور واقعی به کار برد ، و تأثیر آن را بیشتر کرد .

پرتو درمانی از نزدیک (براکی تراپی)

بیش از تصمیم به انجام پرتو درمانی از نزدیک یا براکی تراپی ، ارزیابی دقیق وضع بیمار ضروری است . همان طور که قبلا گفته شد ، فقط تومورهای کوچک محدود به پروستات برای این کار مناسب هستند . همچنین گذاشتن درست دانه های پرتو زا در پروستات بسیار بزرگ دشوار است ، گرچه گاهی می توان نخست دو تا سه ماه قبل درمان هورمونی برای کوچک کردن اندازه ی پروستات انجام داد . پروستات تمایل به تورم دارد و ، اگر هم اینک انسدادی در اثر پروستات در میزراه وجود دارد ، این کار ممکن دفع ادرار را دشوار تر کند . معمولا اندازه گیری جریان ادرار انجام می شود و ، اگر خیلی کاهش یافته باشد ، به بیمار گفته می شود براکی تراپی برای او مناسب نیست ، برداشتن میزراهی پروستات (TURP) آن را از ریخت می اندازد ، و اگر چنین عملی اخیرا انجام گرفته باشد ، انجام براکی تراپی عاقلانه نیست . اگر از همه ی این مشکلات جلوگیری شده و تصمیم به انجام براکی تراپی گرفته شود ، این کار در دو مرحله انجام می گیرد . از بیمار آزمون فراصوتی راست روده ای بسیار دقیقی می شود ، که مشخص می کند چند عدد دانه ی پرتو زا لازم است ، و نقشه ای از مکان های جای دادن آن ها تهیه می شود . عمل واقعی در مرحله ی دوم ، معمولا یک یا دو هفته بعد ، صورت می گیرد . زیر بیهوشی ، با استفاده از نقشه ، تعدادی سوزن از زیر وارد پروستات می شود . دانه ها به صورت رشته به هم متصل شده ، طولی از رشته ی حاوی تعداد دقیق دانه ها از هر سوزن عبور داده شده ، و با گذاشتن دانه ها در جای درست در پروستات ، سوزن ها بیرون کشیده می شوند . ممکن است یکی دو روز کاتتری برای تخلیه ی مثانه گذاشته شود ، ولی وقتی بیمار از بیهوشی بیرون بیاید می تواند به خانه برود . نه تنها خود شیوه ی کار پیچیده است ، بلکه باید در مرکزی دارای تسهیلات لازم و فیزیکدان های آموزش دیده برای محاسبه ی دُز دانه ها انجام گیرد . تا سالهای اخیر ، براکی تراپی فقط در چند جا انجام می شد ، ولی امروزه تعداد این مراکز افزایش یافته و بیشتر بیماران می توانند از این درمان بهره مند شوند ، گرچه هنوز هم باید برای براکی تراپی مسیری طولانی تر بپیمایند تا برای پرتو درمانی یا عمل جراحی .

سرما درمانی (کرایو تراپی)

همانند براکی تراپی ، کرایو تراپی یا سرما درمانی هم چیز تازه ای نیست . در این روش از سوند مخصوصی استفاده می شود که پروستات را منجمد می کند . در این جا هم مثل براکی تراپی ، پیشرفت در فناوری با درمان دقیق موضعی پروستات ، کار را موثر تر کرده است . در گذشته ، خطر آسیب دیدن بافت های اطراف بالا بود و مثل بسیاری درمان های جدید ، سرما درمانی نیاز به وسایل گران قیمت دارد . این درمان در جاهای مختلف ، عمدتا در ایالات متحده ، آزمایش شده ، و حتی با این که نتایج امید بخشی داشته اند ، انجام همگانی آن در بریتانیا تا مدت ها بعید به نظر می رسد . اگر سرطان پروستات پس از پرتو درمانی دوباره شروع به رشد کند ، سرما درمانی برای کنترل آن ممکن است مؤثر باشد .

کدام درمان بهتر است ؟

جالب این که هنوز پزشکان توافق ندارند کدام درمان برای سرطان اولیه ی پروستات بهترین راه است ، یا در واقع عمل جراحی یا پرتو درمانی بهتر است یا فقط نظارت دقیق بر بیماری و درمان آن فقط در صورت پیشرفت (نظارت فعال) . چون که حتی وقتی بیماری در شکل فعال خود است معمولا آهسته پیشرفت می کند ، و سال ها طول می کشد تا یک بیماری جدی شود . همچنین با روش های بهتر تشخیص ، تومورهایی که خطرناک نیستند مشخص می شوند . چون بسیاری از مردان دچار سرطان پروستات مسن هستند . اغلب بیماری های دیگری دارند یا خواهند گرفت که خطرناک تر است . این موضوع بسیار مورد بحث است ، و گرچه اطلاعات بسیاری در دسترس است ، مقایسه ی درمان های مختلف دشوار است ، چون همیشه در شرایط مشابه به کار برده نمی شوند . مثلا کسی که از نظر جسمانی ضعیف تر است ، ممکن است برای پرتو درمانی مناسب تر باشد تا عمل جراحی . این باعث پیش داوری می شود ، یعنی اگر تفاوتی در نتیجه ی کار وجود دارد ، ممکن است در اثر تفاوت بین بیماران باشد تا برتری یک درمان بر دیگری . بررسی این مشکل نیازمند یک (آزمون تصادفی) است . اخیرا نتایج یک تحقیق در اسکاندیناوی برای مقایسه ی پروستات برداری ریشه ای و انتظار هشیارانه (نظارت فعال) منتشر شد . در این مرحله ، در گروهی که عمل جراحی شده بودند ، در مقایسه با گروه دیگر ، تعداد کسانی که در اثر سرطان پروستات مردند نصف بود . این به نفع عمل جراحی است ، ولی به همین سادگی هم نیست ، در هر دو گروه فقط تعداد کمی از بیماران از سرطان پروستات مردند ، و تعداد بیشتری در اثر بیماری های دیگر جان باختند . این نشان می دهد گرچه عمل جراحی برای تعداد کمی مفید بود ، در عده بسیار بیشتری بی فایده بود ، چون سرطان پروستات چنان کند پیش می رفت که زندگی آن ها را به خطر نمی انداخت . در نتیجه ی این تحقیق ، بیشتر متخصصان احساس می کنند مشکل آنان پاسخ داده نشده است ، و نتایج تحقیقات در دست اجرا مهم خواهد بود .

در یکی از این تحقیق ها ، که در بریتانیا انجام می شود ، از مردان درخواست می شود آزمون پادگن اختصاصی (PSA) انجام دهند و اگر در نتیجه متوجه شدند سرطان دارند ، به صورت تصادفی تحت عمل جراحی پروستات برداری ریشه ای ، پرتو درمانی ، یا نظارت قرار گیرند . در این تحقیق امید بر این است تعداد زیادی بیماران گرد آورده شده و اطلاعات زیادی فراهم شود . تحقیقات بیماران گرد آورده شده و اطلاعات زیادی فراهم شود . تحقیقات درمانی دیگری در ایالات متحده ی آمریکا ، و غربالگری با پادگن اختصاصی پروستات در اروپا و امریکا ، ممکن است در ۱۰ سال آینده ، ما را قادر به توصیه ی روشن تر در مورد بهترین درمان کنند . تا آن هنگام این کار بستگی به اولویت بیمار دارد . تردیدی زیادی نداریم که برخی ( ولی احتمالا فقط تعداد کمی ) از مردان با درمان بهبود یابند ، ولی برای تعداد بسیار بیشتری درمان ممکن است لزومی نداشته باشد . برخی افراد می خواهند از این فرصت استفاده کنند ، در حالی که عده ای دیگر ممکن است خطر عمر کوتاه تر را به خطر فوری و عوارض جانبی درمان ترجیح دهند . در حال حاضر راهنمایی ساده و سر راستی نمی توان برای همه کرد . برخی مردان از عمل جراحی راضی هستند ، و می دانند هدف آن خارج کردن کامل سرطان از بدن آن هاست . عده ای دیگر عمل جراحی را نمی خواهند و پرتو درمانی را ترجیح می دهند ، که مخصوصا به کسانی توصیه می شود که مناسب برای عمل جراحی نیستند . برای کسی که بیماری جدی دیگری دارد ، نظارت فعال توصیه می شود .

درمان هورمونی مقدماتی

گاهی پیش از پروستات برداری ریشه ای یا پرتو درمانی ، یک دوره ی موقتی درمان هورمونی برای کوچک کردن اندازه ی پروستات انجام می شود . گمان می رود این کار تأثیر درمان را بیشتر کرده و اغلب پیش از پرتو درمانی یا پروستات برداری ریشه ای داده می شود . در طی این درمان ، که معمولا سه ماه یا کمی بیشتر است ، عوارض جانبی درمان هورمونی بروز می کند . ولی وقتی پرتو درمانی ( یا عمل جراحی ) تکمیل شد ، درمان هورمونی هم متوقف شده و عوارض آن برطرف می شود . گاهی ، اگر تومور در پروستات بسیار بزرگ باشد ، ادامه ی ترکیب پرتو درمانی و درمان هورمونی بعد از پایان یافتن دوره ی پرتو درمانی توصیه می شود .

سرطان پیشرفته ی پروستات

متأسفانه ، وقتی آزمون ها پس از تشخیص سرطان انجام می شوند ، اغلب نشان می دهند که سرطان پیشرفته تر از آن است که با عمل جراحی با پرتو درمانی از بین برود . گاهی پس از درمان موفقیت آمیز جراحی یا پرتو درمانی ، آزمون ها بازگشت سرطان را نشان می دهند . البته ، این موقعیتی ناامید کننده نیست . نخست این که تومور ممکن است کُند رُشد باشد و افراد مسن دچار بیماری از آن نمی میرند . اما اگر سرطان پروستات فعال تر باشد ، کارهایی برای تسکین علائم و کند کردن رشد آن می توان انجام داد . علاوه بر علائم معمول پروستاتی ، سرطان پیشرفته ی پروستات می تواند ایجاد کمر درد ( احتمالا شایع ترین اثر ) یا درد در استخوان های دیگر ، عدم سلامت عمومی با کاهش وزن ، کم خونی ، و گرفتاری های دیگر کند . ضعف استهوان ها می تواند به شکستگی منجر شود . ولی این زیاد شایع نیست . گاهی ، سرطان پروستات می تواند مانع تخلیه ی کلیه ها شود . پس از درمان ، همه ی این گرفتاری ها تقریبا به طور کامل از بین می روند .

درمان هورمونی

بیش از ۵۰ سال قبل ، یک اورولوژیست امریکایی به نام چالز هاگینز دریافت که اگر بیضه های یک سگ دچار سرطان پروستات را بردارد ، سرطان او پسرفت می کند . او سپس چند مرد را با عمل جراحی و عده ای را با دادن هورمون های زنانه تحت درمان قرار داد ،  و دریافت همه به یک روش به درمان پاسخ دادند . این یکی از نخستین نمونه های درمان مؤثر سرطان غیر از عمل جراحی بود . این کار چنان مهم بود که جایزه نوبل پزشکی را نصیب هاگینز کرد . درمان هورمونی هنوز هم مؤثر ترین راه درمان سرطان پیشرفته ی پروستات است ، گرچه راه های جدید برای انجام آن ابداع شده است . پروستات فقط وقتی رشد می کند که مقدار کافی هورمون های مردانه (آندروژن ها) دریافت کند . آندروژن های مختلفی وجود دارند که مهم ترین آن ها تستوسترون است . سرطان پروستات نمی تواند بدون آندروژن ها رشد کند ، از این رو ، محروم کردن آن از این هورمون ها باعث کوچک شدن و گاهی از بین رفتن سرطان می گردد . تستوسترون در پاسخ به هورمونی از غده ی کوچکی به نام هیپوفیز در قاعده ی مغز از بیضه ها ترشح می شود . با آگاهی پزشکان و دانشمندان از این موضوع ، روش های جدید درمان هورمونی ابداع گردید امروزه ما گزینه های بیشتری پیش رو داریم تا دکتر هاگینز در سال های دهه ی ۱۹۴۰ ، با عمل جراحی برای برداشتن بخشی ( یا گاهی کل ) بیضه ها با دادن دارو ، بیضه ها را می توان از تولید هورمون محروم کرد . راه دیگر دادن داروهایی است که سدی بین تومور و آندروژن ها باشد . این دارو ها مانع تحریک سلول های تومور توسط آندروژن ها می شوند ، بدون این که میزان آندوژن در خون کاهش یابد . به طور کلی ، اثر این درمان های مختلف بر روی تومور یکسان است . انتخاب بین درمان های مختلف بستگی به نحوه ی دادن آن ها و عوارض جانبی احتمالی دارد .همچنین اگر یک درمان مناسب برای یک بیمار خاص نباشد ، می توان آن را با درمان دیگر جایگزین کرد . همانند تصمیم گیری بین عمل جراحی و پرتو درمانی برای سرطان ، نظر بیمار در این مورد هم پرسیده می شود ؛ از این رو ، دادن کمی اطلاعات بیشتر درباره ی امکانات مفید است .

تا جایی که به بیمار مربوط می شود ، او می تواند :

  • عمل جراحی کند ، که از شر همه چیز خلاص شود تا دیگر نگران درمان نباشد .
  • تزریق یک بار در ماه یا هر سه ماه یک بار را برگزیند .
  • قرص بخورد .

چون درمان هورمونی یا دارویی فقط تا زمان استفاده از آن ها مؤثر است ، داروهای تزریقی یا قرص ها را باید تا آخر عمر مصرف کرد .

عمل جراحی و درمان تزریقی

عمل جراحی معمول بیضه برداری زیر کپسولی نام دارد ، که در آن از طریق برشی در هر یک از بیضه ها بافت فعال آن را خارج می کنند تا دیگر تستوسترونی تولید نشود . گاهی ممکن برداشتن کل بیضه ها انجام شود . روش تزریقی دادن دارویی به نام همگون هورمون آزاد کننده ی هورمون محرک جسم زرد ( آنالوگ LHRH ) ـــ مثل گسرلین (زولادکس) ، لوپرورلین ( پروستات SR ) ، یا تریپتورلین (دکاپپتیل SR) . این داروهای تزریقی تولید تستوسترون در بیضه ها را متوقف کرده و تأثیر آن بسیار شبیه به تأثیر عمل جراحی است . این تزریق ها باید ماهانه انجام داد ، ولی امروزه انواعی از آن ها در دسترس هستند که تا سه ماه تأثیر می کنند ، و در آینده هم انواعی با فواصل بیشتر ، تا یک سال ، امکان پذیر خواهند بود . دارویی از نوعی مشابه به نام بوسرلین (سوپرکور) را می توان به صورت استنشاقی مصرف کرد ، ولی برای درمان پروستات چندان استفاده نمی شود . درمان چه عمل جراحی باشد چه تزریق سه ماه یک بار ، میزان هورمون مردانه در بدن کاهش یافته و بیشتر مردان در می یابند فعالیت جنسی شان ـــ هم تمایل جنسی و هم توانایی نعوظ ـــ در نتیجه ی درمان از بین رفته است . به ندرت ، به دلایلی که هنوز ناشناخته است ، این اتفاق روی نمی دهد ؛ این را باید یک امتیاز به حساب آورد نه عدم تأثیر درمان .

گُر گرفتگی ، بسیار شبیه به آنچه در زنان در هنگام یائسگی روی می دهد ، از مشکلات دیگر است . این احساس داغی یا حملات عرق کردن است ، و گرچه بسیار شایع است ، بیشتر مردان فقط به صورت خفیف دچار آن شده و اغلب بهبود می یابد . اگر گر گرفتگی شدیدتر باشد ، می توان آن را درمان کرد . درک این نکته مهم است که این از عوارض جانبی درمان است ـــ برخی مردان ممکن است گمان کنند گر گرفتگی ممکن است علامت پیشرفت سرطان باشد . تأثیر عمل جراحی بر بیضه ها کاهش اندازه ی آنهاست ، ولی درمان تزریقی هم آن ها را کوچک می کند . بیضه ها ضرورت جنسیت مردانه هستند و احساس «اختگی» در این نوع درمان طبیعی است . البته ، بیشتر مردان دچار سرطان پیشرفته ی پروستات با شروع درمان چنان احساس بهبود می کنند که این حالت معمولا چندان آن هارا ناراحت نمی کند .

البته فقدان احساس «مردیّت» ناشی از تولید تستوسترون در برخی موارد باعث خستگی و کسالت می شود . برخی هم اضافه وزن پیدا می کنند و شواهدی در دست است که این افزایش وزن می تواند باعث کاهش میزان حجم ماهیچه های بدن شود . نگرانی کمی بیشتر در دراز مدت این است که فقدان تستوسترون ممکن است باعث ضعف و نازک شدن استخوان ها شود ، همان طور که در زنان بعد از یائسگی روی می دهد . به طور کلی ، در مردان مبتلا به سرطان پیشرفته ی پروستات ، مزایای درمان به این عوارض جانبی احتمالی می ارزد ، گر چه پزشکانی که این درمان را توصیه می کنند این عوارض را هم در نظر داشته و گاهی توصیه می شود درمان را تا هنگام ضرورت واقعی ب تأخیر بیندازند .

تفاوت های بین عمل جراحی و درمان تزریقی

گرچه  عمل جراحی و درمان تزریقی اثرات مشابهی در دراز مدت دارند ، تفاوت هایی هم در هنگام شروع درمان بین آنها هست . بیضه برداری یک عمل جراحی کوچک است ، ولی باید در بیمارستان انجام گیرد ، معمولا بیهوشی عمومی لازم دارد و تا چند روز دردناک است . گرفتاری های جزئی مثل کبودی یا ورم ، یا عفونت زخم ، هم کم نیستند . عمل جراحی فورا تأثیر کرده و گاهی علائم به محض بیرون آمدن از بیهوشی شروع به بهبود می کنند . درمان تزریقی آهسته تر تأثیر می کند ، و در واقع ، در چند هفته ی اول ، عملا باعث افزایش میزان تستوسترون می شود . این می تواند سرطان را کمی پیشرفته تر کند ، و اغلب به همین دلیل ، قرص هایی از نوع دیگر درمان هورمونی هم از روز پیش از ائلین تزریق تا چند هفته به بیمار داده می شوند .

درمان خوراکی

این درمان ممکن است به خاطر این که بیمارآن را ترجیح می دهد داده شود . اگر بیمار واقعا بخواهد کارکرد جنسی خود را حفظ کند ، نوعی دارو به نام ضد آندروژن وجود دارد که مانع تأثیر تستوسترون بر تومور می شود ، بدون این که میزان میزان آن در خون کاهش یابد ، و این می تواند کارکرد جنسی را حفظ کند . سه نوع دارو از این نوع وجود دارد : فلوتامید (دروژنیل) و نیلوتامید (آناندرون) تا مدتی در دسترس بودند ـــ این ها عوارض جانبی بیشتری ، از جمله ناراحتی گوارشی ، از سایر اشکال درمانی داشتند . بیکالوتامید (کاسودکس) اخیرا ساخته شده و عوارض جانبی کمتری دارد . داروی دیگر به نام سیپروترون استات (سیپروستات) هم زیاد تجویز می شود . این هم با مسدود کردن اثر تستوسترون بر پروستات ، چون شبیه به هورمون زنانه است ، میزان تستوسترون خون را هم پایین می آورد . تا سال های اخیر ، روزانه می بایست شش قرص خورد ، ولی اکنون قرص های بزرگتر وجود دارد . بسیار به ندرت می تواند کبد را آسیب برساند ، و همانند سایر درمان های دیگر باید به دقت مورد نظارت قرار گیرد . زمانی هورمون های زنانه ی استروژن مثل استیل بسترول برای درمان سرطان پروستات زیاد به کار می رفت . البته ، این ها باعث تورم پستان می شوند ، ولی مهم تر اینکه ممکن است باعث اثرات جدی بر قلب شوند . گرچه می توان این ها را بدون مشکل در دُزهای پایین به کار برد ، به بیشتر مردانی که تحت درمان با این داروها بوده اند داروهای دیگری هم داده می شد . راه های دیگری هم برای درمان هورمونی وجود دارد ، و راه های جدیدتر و احتمالا بهتری هم ابداع می شود ، البته ، درمان های گفته شده در اینجا معمول ترین روش ها هستند .

انسداد ترکیبی آندروژنی

اخیرا معلوم شده است که کاهش هرچه بیشتر هورمون مردانه با مصرف ترکیبی از داروها امکان دارد . به این خاطر که غدد فوق کلیوی هم هورمون های مردانه می سازد که با بیضه برداری یا مصرف همگون هورمون های مردانه می سازد که با بیضه برداری یا مصرف مصرف همگون هورمون آزاد کننده ی هورمون محرک جسم زرد (آنالوگ LHRH) از بین نمی رود . این که چنین درمان شدیدتر نتایج بهتری در بر داشته باشد مورد بحث متخصصان است . شواهدی در دست است که ، لااقل در برخی شرایط ، و در برخی بیماران بهتر بوده است . متأسفانه ، روشی پیچیده تر است و می تواند عوارض جانبی بیشتری هم در پی داشته باشد .

پرتو درمانی

اگر سرطان به استخوان گسترش یافته و باعث درد شود ، پرتو درمانی می تواند مؤثرتر بوده و معمولا سریع تر تأثیر می کند . گاهی یک دوره ی درمانی ـــ معمولا ده جلسه ـــ به صورت سرپایی یا بستری در بیمارستان داده می شود . گاهی فقط یک درمان لازم است . معمولا مشکلات کمی دارد ، ولی بسته به ناحیه ی دردناک ، ناراحتی مختصر معده یا روده ممکن است روی دهد . روش دیگر پرتو درمانی استخوان ها استفاده از ماده ای پرتوزا به نام استرانسیم–۸۹ (متاسترون) است . این ماده بخش هایی از استخوان را که دچار سرطان هستند انتخاب کرده و پرتوهای شدید ولی موضعی به آن ها می تاباند . این ماده در یک دُز واحد به صورت سرپایی داده می شود ، از این رو ، انجام آن آسان است ، گرچه برخی احتیاطات در مورد پرتو تابی در یکی دو روز لازم است . گرچه استرانسیم-۸۹ معمول ترین ایزوتوپ برای این کار است ، مواد پرتوزای دیگری هم استفاده می شود . توجه کنید که عوارض پرتو تابی از استرانسیم-۹۰ موجب نگرانی می شد . استرانسیم-۸۹ نوع کاملا متفاوتی از استرانسیم است ، و پرتو تابی آن برای سرطان استفاده شده و عوارض جانبی خطرناک را ندارد .

شیمی درمانی

در گذشته ، داروهای ضد سرطان برای سرطان پروستات کمتر از سرطان های دیگر به کار برده می شدند . این داروها زیاد مؤثر به نظر نمی رسیدند و بسیاری از بیماران سالمند بودند و توان تحمل آن ها را نداشتند . ولی اخیرا نشان داده شده است برخی داروها مؤثر هستند و امروزه شیمی درمانی بیشتر انجام می شود . دلیل آن هم تا حدی کمک آزمون پادگن اختصاصی پروستات (PSA) به پزشکان در تشخیص بیماری در مراحل اولیه ، و شروع درمان در زمانی است که بیشترین تأثیر را دارد .

تومور پروستات

تومور پروستات و مشکلات و درمان آن

نظارت فعال بر وجود تومور پروستات

چون بسیاری تومورها خطر زیادی ندارند ، ممکن است به برخی بیماران گفته شود نیاز به درمان فوری ندارند . این را «انتظار هشیارانه» یا «نظارت فعال» می گویند . این بدان معنی نیست که سرطان نادیده گرفته می شود ، بلکه بررسی منظم آن مهم است و آزمون هایی انجام می شوند تا اطمینان حاصل شود سرطان در حال پیشرفت نیست . اگر چنین باشد ، درمان فوری تجویز خواهد شد . گرچه هنوز در پیش بینی سرعت سرطان زیاد ماهر نیستیم ، ولی ظاهر آن در زیر میکروسکپ می تواند کمک کند . گاهی آزمون ها نشان می دهند تومور چنان آهسته رشد می کند که مرخص کردن بیمار از درمانگاه بیمارستان بی خطر است ، گرچه به او توصیه می شود مرتب با پزشک در ارتباط باشد . همچنین ، چون سرطان پروستات کمتر از کنترل خارج می شود ، برخی اورولوژیست ها نظارت چند ماهه ، و اندازه گیری سرعت افزایش پادگن اختصاصی پروستات (PSA) برای تعیین نوع سرطان و نیاز درمانی آن را توصیه می کنند .

درمان از نزدیک (براکی تراپی)

  • براکی تراپی یا درمان از نزدیک قرار دادن «دانه های» کوچک پرتوزا در درون پروستات است ، به طوری که پرتو درمانی از درون غده انجام می گیرد .

انتخاب درمان پروستات

اگر درمان برای سرطانی توصیه می شود که در مراحل اولیه و محدود به غده ی پروستات است ، معمولا در مورد انتخاب درمان بحث می شود . چون بهترین درمان برای درمان سرطان اولیه ی پروستات قطعی نیست ، بیمار را باید از احتمالا آگاه ساخت و اختیار تصمیم گیری را بر عهده ی او گذاشت . پروستات برداری ریشه ای برداشتن کل غده ی پروستات است . این کار از عمل جراحی بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) متفاوت است ، که در آن ، حتی در جراحی باز فقط بخش بزرگ شده ی درونی غده را در می آورند . غده ی پروستات را می توان از طریق برشی در پایین شکم یا از طریق روده با برشی در جلو مقعد خارج کرد . قبل از عمل جراحی یا همزمان با آن ( احتمالا با عمل جراحی «سوراخ کلیدی» با لاپاروسکپ) گره های لنفی کنار پروستات هم برداشته شده و اطمینان حاصل می شود که نشانه ای از گسترش سرطان وجود نداشته باشد . در آوردن این گره های لنفی مشکلی ایجاد نمی کند . اگر این گره ها سرطانی نباشند ، با بریدن میزراه در زیر پروستات و برداشتن غده از گردن مثانه عمل جراحی انجام شده و بعد مثانه دوباره به میزراه دوخته می شود . معمولا به مدت دو هفته کاتتری در مثانه گذاشته می شود تا التیام انجام پذیرد . بیشتر مردان تأثیر سریع عمل جراحی را احساس کرده و بعد از چند روز با داشتن کاتتر در مثانه به خانه می روند و بعدا برای خارج کردن کاتتر به بیمارستان باز می گردند .

مشکلات پروستات برداری ریشه ای

بزرگ ترین مشکل در طی عمل جراحی خطر خونریزی از سیاهرگ های بزرگ واقع در جلو پروستات است ـــ در چنین صورتی ، گاهی انتقال خون به بیمار ضروری می شود . کمی ادرار ممکن است از محل دوختن مثانه به میزراه نشت کند ، ولی این هم معمولا فروکش می کند . دو مشکل عمده ی بعدی ناتوانی در کنترل ادرار و مشکلات در روابط جنسی است .

ناتوانی در کنترل ادرار در مبتلایان به پروستات

در مقدمه ی کتاب ، نزدیک بودن اسفکنرهای ماهیچه ای مثانه به پروستات توضیح داده شد . خارج کردن پروستات می تواند بر کار این ماهیچه ها تأثیر بگذارد . بروز مشکلاتی در کنترل ادرار در یکی دو روز پس از برداشتن کاتتر عادی است . این گرفتاری به بیمار گفته شده و آموزش ورزش های لازم برای تقویت این ماهیچه ها به او داده می شود . گرچه بیشتر مردان خیلی سریع کنترل ادرار را دوباره به دست می آورند ، برخی در می یابند گهگاه دچار نشت ادرار می شوند ـــ مثلا هنگام ورزش یا شب هنگام در رختخواب ـــ و گاهی نیاز به استفاده از پوشک یا نوار بهداشتی پیدا می کنند . بسیار به ندرت این چکه کردن ادرار جدی تر می شود . اگر درمانی لازم شود ، وسیله ای پلاستیکی به نام اسفکنر مصنوعی با یک عمل جراحی دیگر کار گذاشته می شود ، ولی این بسیار نادر است .

مشکلات روابط جنسی در افراد دارای پروستات

اعصاب لازم برای ایجاد نعوظ در آلت تناسلی نزدیک به پروستات هستند . زمانی گمان می رفت پروستات برداری ریشه ای همیشه باعث از بین رفتن نعوظ می شود ، چون این عصب ها بریده می شوند . امروزه جراحان محل قرار گرفتن این عصب ها را به طور دقیق تر می دانند ، و عمل جراحی را طوری انجام دهند که تا حد امکان از آسیب دیدن این عصب ها جلوگیری شود . البته ، جراح همواره بیمار را آگاه می کند که هنوز هم گاهی برای خارج کردن سرطان قطع این عصب ها ضروری است . چون عصب ها به راحتی آزرده شده و بعد بهبود می یابند ، از بین رفتن نعوظ هم بهبود می یابد ، ولی ممکن است چندین ماه طول بکشد . فقط نعوظ واقعی آلت تناسلی آسیب می بیند ـــ تمایل طبیعی جنسی و توانایی رسیدن به اوج لذت جنسی آسیبی نمی بینند ، گرچه مایع کمی در انزال خارج می شود . اگر عصب ها فقط کمی آسیب دیده باشند ، یکی از درمان های خوراکی جدید می تواند مفید باشد . اگر عصب ها هم کاملا قطع شده باشند ، هنوز هم درمان امکان پذیر است ، ولی بیمار نیاز به آموزش تزریق به درون آلت تناسلی دارد .

چگونگی درمان سرطان پروستات

چگونگی درمان سرطان پروستات

خارج کردن یا تخریب تومور سرطانی بیماری را بهبود می بخشد ، به شرط این که گسترش نیافته باشد . تا سال های اخیر این تنها کاری بود که می شد برای بیشتر انواع سرطان کرد ، و اگر سرطان گسترش پیدا کرده بود (متاستاز) ، کار چندانی نمی شد کرد . ولی ، امروزه درمان های زیادی هستند که برای تخریب یا کوچک کردن سرطان گسترش یافته به بخش های دیگر بدن به کار گرفته می شوند . همان طور که خواهیم دید ، سرطان پروستات یکی از نخسین انواع سرطان بود که درمان هایی از این نوع برای آن به کار برده شد .  

خارج کردن پروستات ـــ پروستات برداری ریشه ای

بیشتر مردم انتظار دارند سرطان با خارج کردن تمام یا بخشی از اندام گرفتار درمان شود ، مثل سرطان پستان در زنان ، سرطان بیضه ، سرطان کلیه ، و بسیاری سرطان های دیگر ، گرچه اورولوژیست مشهوری به نام هیو همپتن یانگ در بیمارستان جانز هاپکینز آمریکا برای اولین بار در سال ۱۹۰۵ پروستات برداری ریشه ای را توضیح داد ، عمل جراحی برداشتن تمام غده ی پروستات فقط روی تعداد کمی از مبتلایان به سرطان پروستات انجام گرفت . دلیل عمومیت نیافتن پروستات برداری ریشه ای این است که تشخیص سرطان پروستات تا هنگام گسترش یافتن آن به بیرون غده دشوار است . و وقنی چنین چیزی روی دهد ، خارج کردن تمام بافت سرطانی با عمل جراحی غیر ممکن است و عمل جراحی نمی تواند بیماری را درمان کند . گرچه امروزه پزشکان می توانند سرطان را در مراحل اولیه تشخیص دهند ، بسیاری سرطان های کوچک اولیه بسیار آهسته رشد می کنند و ده ها سال بعد مشکل ایجاد می کنند . بدیهی است برای مردی مثلا ۸۵ ساله ، چنین توموری خطرناک نیست و در این سن نمی توان یک عمل جراحی بزرگ را به خوبی تحمل کند . به همین دلیل ، برداشتن غده ی پروستات به عنوان درمان سرطان آن فقط در بیماران جوان تر و هنگامی انجام می شود که دلیلی برای رشد سریع پروستات وجود داشته باشد . معمولا عمل جراحی در کسانی توصیه می شود که امید به زندگی بیش از ۱۰ سال در آنها وجود داشته باشد .  

پروستات برداری ریشه ای با لاپاروسکپی

مثل بسیاری اعمال جراحی که از طریق برش باز انجام می گرفت ، امروزه برخی جراحان پروستات را با استفاده از لاپاروسکوپ در میآورند ( جراحی سوراخ کلیدی ) ، غیر از مزایای معمول این نوع عمل جراحی ـــ درد کمتر ، بستری شدن کوتاه تر در بیمارستان ، و بهبود سریع تر ـــ پروستات برداری ریشه ای با لاپاراسکوپ امتیازات دیگری هم دارد . جراح می تواند درون لگن را واضح تر ببیند ، بخش های خاصی از عمل جراحی را می توان به صورت متفاوت انجام داد . مخصوصا میزراه را میتوان کاملا به مثانه دوخت تا احتمال نشت ادرار کمتر شده و کاتتر را بتوان زودتر برداشت .   از طرف دیگر ، بیشتر بیماران به سرعت از پروستات برداری ریشه ای با جراحی باز بهبود می یابند و پروستات برداری با لاپاروسکپی امتیاز چندانی به آن ندارد . همچنین برخی جراحان نگران آن هستند که لاپاروسکپی نتواند سرطان را به طور کامل پاک کند . پروستات برداری ریشه ای با لاپاروسکپی مهارت زیادی می خواهد و آموزش و تجربه ی زیادی لازم دارد و در دسترس بودن جراحان آزموده در این کار زمان زیادی می برد . تا آن هنگام ، این نوع عمل جراحی باید مدت ها انجام شود تا اطمینان حاصل شود به اندازه ی عمل جراحی باز مؤثر است .  

پرتو درمانی ـــ درمان با پرتو از بیرون

این درمان می تواند تومورهای کوچک را از بین برده و سرطان را درمان کند ، و جایگزینی برای پروستات برداری ریشه ای شود . اگر بیمار مستعد برای عمل جراحی نباشد ، ممکن است این روش پیشنهاد شود ، و برخی افراد هم آن را به عمل جراحی ترجیح می دهند . گرچه برداشتن کامل یک تومور با عمل جراحی ممکن است رضایت بخش تر به نظر آید ، دلیل قطعی برای برتری یکی از این درمان ها بر دیگری وجود ندارد . پرتو درمانی را می توان در مواردی هم به کار برد که به خاطر گسترش سرطان به بیرون از پروستات ، عمل جراحی امکان پذیر نباشد . در این حالت ممکن است سرطان درمان نشود ، ولی با کوچک کردن آن می توان از بروز مشکلات جلوگیری کرده و احتمال گسترش بیشتر آن را در آینده کمتر کرد .  

پرتو درمانی ـــ درمان از نزدیک ( براکی تراپی )

مشکل اصلی در پرتو درمانی این است که نه تنها بر تومور بلکه بر اندام های اطراف آن هم تأثیر می گذارد ـــ که در مورد پروستات ، بر راست روده و مثانه هم اثر می کند . این تأثیر در کوتاه مدت باعث اختلالات روده و مثانه می شود ، ولی گاهی باعث آسیب های دائمی با پیامدهای جدی می شود . این خطرات را می توان با روش جدید «پرتو درمانی رودررو» و کوچک کردن تومور با درمان مقدماتی هورمونی کمتر کرد . البته ، روش دیگر پرتو درمانی از نزدیک (براکی تراپی) است ، که در آن دانه های کوچک پرتو زا را در پروستات قرار می دهند ، تا پرتو درمانی از درون پروستات انجام گیرد . هر دانه مقدار بسیار کمی از بافت اطراف خود را تحت تابش پرتو قرار می دهد . به این ترتیب ، باید دانه های زیادی استفاده شده و با دقت زیاد کار گذاشته شوند ، ولی حتی دانه های بسیار نزدیک به سطح پروستات هم محدود به آن هستند و راست روده و مثانه تحت تأثیر قرار نمی گیرند . این فکر چندان تازه ای نیست ـــ سال ها قبل هم دانه ها را از طریق برش عمل جراحی درون پروستات قرار می دادند . امروزه ، اورولوژیست یا متخصص سرطان با مشاهده از طریق سوند فراصوتی راست روده ای دانه ها را با بی حسی موضعی از طریق پوست جلو مقعد با سوزن های مخصوصی درون پروستات قرار می دهد . این روش عوارضی جانبی مختصری در برخی بیماران به جای می گذارد (گرچه بسیار به ندرت باعث درد شدید یا اشکال در دفع ادرار می شود) . در حال حاضر ، این روشی خوب برای خلاص شدن از دست سرطان است ، ولی به اندازه ی پرتو درمانی یا پروستات برداری ریشه ای انجام نمی شود ، و احتمالا چند سال وقت لازم است تا بتوان آن را با اطمینان به کار برد و با روش های دیگر درمان مقایسه کرد . براکی تراپی به تنهایی فقط برای درمان تومورهای کوچک محدود درون پروستات مفید است ، ولی گاهی همراه با پرتو درمانی از بیرون برای درمان سرطان های پیشرفته تر به کار می رود .

سرطان پروستات و غربالگری آن

غربالگری برای سرطان پروستات

نمونه برداری از گردن زهدان برای غربالگری سرطان آن در زنان است . آیا می توان از پادگن اختصاصی پروستات (PSA) هم برای غربالگری سرطان پروستات استفاده کرد ؟ پاسخ به این پرسش دشوار است ، چون تفاوت واضحی بین میزان PSA در خون مبتلایان سرطان پروستات و افراد گرفتار بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و دیگر بیماری های خوش خیم آن وجود ندارند . امروزه در آمریکا انجام سالانه ی آزمون کنترل میزان PSA عادی است ، و شکی نیست که با این کار موارد بسیاری از سرطان ها تشخیص داده می شود که هیچ علامتی ندارند . این مردان معمولا پروستات برداری ریشه ای می شوند ، که امروزه یکی از معمول ترین اعمال جراحی در آمریکاست . طبیعی است که مردان بریتانیایی از عدم این غربالگری برای آنها تعجب کنند ـــ این ها هم ممکن است سرطان بدون علامت پروستات داشته باشند که در صورت تشخیص زودرس قابل درمان است .

ولی این موضوع بسیار پیچیده است ، و ارولوژیست ها و متخصصان سرطان هنوز بر سر آن توافق ندارند . نخست این که برای یافتن یک مبتلای به سرطان ، تعداد زیادی باید مورد آزمون قرار گیرند و تا دریافت نتایج در نگرانی به سر برند . اگر سرطانی یافته شود ، پروستات برداری ریشه ای (یا شاید پرتو درمانی) باید انجام گیرند که عمل جراحی بزرگ است . همه ی اینها وقتی ارزش دارد که کاهش زیادی در تعداد مرگ و میر ناشی از سرطان پروستات حاصل میشود . ولی برخی سرطان های بسیار اولیه به اهستگی رشد میکنند و در بسیاری موارد ممکن است مشکلی ایجاد نکنند . از این رو ، کاملا معلوم نیست زندگی چند نفررا میتوان نجان داد . این مخصوصا در مورد مردان مسن صادق است ـــ بنابراین، ممکن است کنترل PSA در مردان بالای ۵۵ سال فکر خوبی باشد ، ولی آزمایش آن در افراد بالای ۷۵ سال چندان مناسب نیست .

چون PSA در برخی مردان دچار سرطان پروستات کاملا پایین است ، تمایل به پایین آوردن میزانی از آن ( مخصوصا در آمریکا ) وجود دارد که بالاتر از آن نمونه برداری توصیه می شود . این کار مخصوصا به تشخیص بیشتر سرطان کمک می کند ، ولی دکتر تاماس استامی ، اورولوژیست برجسته ی آمریکایی که تحقیقات اولیه ی زیادی روی PSA انجام داده است اخیرا مطلبی در این مورد نوشته است که بسیاری از این سرطان های تشخیص داده شده عملا خطرناک نیستند و بی جهت درمان شده اند . به این دلایل ، بیشتر متخصصان فکر می کنند غربالگری مردان بدون علائم پروستاتی بسیار زود است ، ولی تحقیقات بر روی این کار در حال انجام است . آزمون پادگن اختصاصی پروستات (PSA) یک آزمون کاملا مطلوب نیست ، و آزمون های دیگری هم ابداع شده اند ، که یکی از آن ها به جای خون روی ادرار انجام می شود . آزمونی که سرطان را به طور دقیق تر مشخص کند مطمئنا بهتر است ، ولی شاید مهم تر این باشد که تومور هایی تشخیص داده شوند که خطرناکند و نیاز به درمان دارند، تا از درمان غیر ضروری مردانی که سرطانشان چندان خطری برای آنها ندارد . در این صورت ، راحت تر می توان غربالگری را توصیه کرد . همچنین اگر درمان ساده تری از پروستات برداری ریشه ای پیدا شود غربالگری ساده تر خواهد بود .

اخیرا تغییری در سیاست رسمی اداره ی بهداشت ملی ( NHS ) در این باره داده شده است . در نتیجه ی عدم قطعیت در مزایای اندازه گیری پدگن اختصاصی پروستات (PSA) ، پزشکان تمایلی به انجام این آزمون ندارند . البته ، معلوم شده است که به رغم آن ، بسیاری بیماران به علت نگرانی از احتمال داشتن سرطان پروستات به انجام آن تمایل نشان می دهند . در نتیجه ، آزمون های پادگن اختصاصی پروستات (PSA) برای کسانی که درخواست آن را دارند بیشتر در دسترس است . البته ، توصیه می شود که پیش از انجام آزمون PSA ، موارد مختلف افزایش آن ، که در این فصل گفته شد ، برای بیمار توضیح داده شود ، و شاید ارائه ی بروشورهایی درباره ی آن پیش از تصمیم به انجام آزمون معمول شود . اگر می خواهید PSA خود را از نظر احتمال ابتلا به سرطان پروستات اندازه گیری کنید ، اطلاعاتی را که از خواندن این فصل به دست آورده اید میتواند در تصمیم گیری کمکتان کند .

با آگاهی از امتیازات و معایب آزمون ( و این که هستند کسانی که آزمون را انجام داده و پشیمان شده اند ) ، باید در این مورد با پزشک خود مشورت کنید . او می تواند اطلاعات بیشتری در اختیارتان بگذارد ، ولی اگر می خواهید آزمون را انجام دهید ، تصمیم با شماست . به عنوان اصلی کلی ، احتمالا اندازه گیری PSA در مردی که علائم پروستاتی دارد منطقی است ، چون این علائم میتواند مربوط به سرطان پروستات باشد ، و در این صورت ، ممکن است نیاز به درمانی متفاوت از درمان بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) پیدا کند . به همین خاطر ، بیشتر اورولوژیست های بریتانیایی بیماران مبتلا به سرطان پروستات بیشتری دارند . فصل مربوط به سرطان پروستات عمل جراحی پروستات برداری ریشه ای در سرطان اولیه را توضیح می دهد . پانزده سال قبل ، این عمل زیاد در بریتانیا انجام نمی شد و کمتر به آن اشاره شده است . امروزه ، تا حد زیادی به خاطر تشخیص از روی آزمون PSA ، درمانی معمول در بخش های اورولوژی است .

سرطان پروستات

سرطان واژه ای هولناک است . بسیاری مردان می ترسند مبادا علائم پروستاتی آن ها به علت سرطان باشد . در بیشتر موارد ، این ترس بی اساس است ، ولی سرطان پروستات هم بسیار شایع و مانند بیشتر انواع سرطان می تواند کشنده باشد . ولی این سرطانی است که انواعی درمان برای آن وجود دارد . همچنین ، اغلب بسیار آهسته رشد می کند و ، مخصوصا در مردان مسن ، کمتر ناراحتی به وجود می آورد . اخیرا ، پزشکان راه های جدیدی برای تشخیص زودهنگام سرطان پروستات پیدا کرده اند . و سرطان پروستات در مراحل اولیه در مبتلایان بیشتری تشخیص داده می شود . همان طور که در فصل قبل گفته شد ، بحث های زیادی در میان متخصصان سرطان درباره ی انجام آزمون غربالگری سرطان پروستات ، همانند غربالگری سرطان پستان و گردن زهدان در زنان ، در جریان است . دلیل این که چرا سرطان پروستات این همه شایع است معلوم نیست . در بیشتر موارد ، سابقه ی خانوادگی روشنی وجود ندارد ، ولی به نظر می رسد شکلی از بیماری در پروستات به صورت ارثی باشد . اگر یک خویشاوند نزدیک گرفتار بیماری پروستات دارید ، نگران نشوید . ولی ، اگر دو خویشاوند نزدیک سرطان پروستات داشته اند ، مخصوصا اگر جوان بوده اند ، بهتر است پس از ۵۰ سالگی گهگاه پروستاتتان را معاینه کنید .

تفاوت هایی بین نژادها و جاهای مختلف دنیا وجود دارد ، که برخی از آنها ممکن است به علت عوامل محیطی باشند . مثلا سرطان پروستات در ژاپن زیاد شایع نیست ، ولی ژاپنی هایی که در آمریکا زندگی می کنند بیشتر در خطر ابتلا به آن هستند . این احتمالا به علت تفاوت در رزیم غذایی آن هاست . انواع خاصی از غذاهای چرب می توانند مستعد کننده برای سرطان پروستات باشند ، در حالی که غذاهای دیگر ، و احتمالا فرآورده های سویا ، محافظت کننده ی بدن هستند . هنوز بسیار زود است که راهنمایی های قطعی شود ، چون هرچه بیشتر این تفاوت ها را بشناسیم ، احتمال امکان راهنمایی در مورد برنامه ی غذایی برای کاهش خطر سرطان پروستات بیشتر می شود . گرچه نگرانی هایی در این که وازکتومی ممکن است خطر سرطان پروستات را بیشتر کند وجود دارد ، بیشتر متخصصان معتقدند که چنین چیزی صحت ندارد .

تشخیص سرطان پروستات

تفاوت بین سرطان پروستات و بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) در آن است که سرطان می تواند در بافت های اطراف رشد کرده و به بخش های دیگر بدن ، مخصوصا به استخوان ها که در آنجا باعث درد و حتی شکستگی می شود ، گسترش یابد ( متاستاز) . وقتی سرطان علت علائم پروستاتی باشد ، ممکن است سرطان پس از درمان بازگردد . گاهی سرطان در خود پروستات ممکن است علامتی نشان ندهد و نخستین علائم بیماری در جایی دیگر از بدن بروز کند . در صورتی که پزشک احساس کند پروستات به طور غیر طبیعی سخت و ناهموار است ، یا میزان پادگن اختصاصی پروستات (PSA) خیلی بالاست ، ممکن است به وجود سرطان پروستات شک کند . در صورت هر یک از این ها ، پزشک اغلب انجام اسکن فراصوتی راست روده ای (TRUS) را تجویز می کند ، تا برای بررسی آزمایشگاهی نمونه برداری کند ، گاهی بیمار به علت شدت علائم پروستاتی نیاز به برداشتن میزراهی پروستات (TURP) پیدا میکند . چون در TURP بافت مورد معاینه برداشته می شود ، در صورت شک به وجود سرطان می توان بی درنگ آن را ـــ به عنوان راهی برای تشخیص قطعی ـــ انجام داد . گاهی به وجود سرطان شک نمی شود ـــ و فقط هنگامی تشخیص داده می شود که بافت برداشته شده توسط آسیب شناس آزمایش شود . علاوه بر تشخیص سرطان پروستات ، ظاهر تومور می تواند سرعت احتمالی رشد آن را هم نشان دهد . آسیب شناس معمولا نمره ای به نام «نمره ی گلیسون» به آن می دهد . این عدد بین ۲ و ۱۰ است . هرچه نمره بالاتر باشد ، سرعت رشد و گسترش سرطان بیشتر است . اگر بیمار توموری با نمره ی بالا داشته باشد ، معمولا به او گفته می شود درمان هر چه سریعتر اهمیت دارد .

عکس برداری با پرتو X ، یا ( بیشتر) آزمونی به نام اسکن استخوان ، برای اطمینان از گسترش نیافتن سرطان به استوان انجام می شود . این کار با تزریق مقدار بسیار کمی ماده ی پرتوزا انجام می شود . ماده ی پرتوزا جذب استخوان فعال شده و با اسکنر مخصوصی ردیابی می شود . این آزمونی اختصاصی برای سرطان نیست و ممکن است برای تشخیص بیماری های دیگر مثل التهاب مفاصل ، التیام شکستگی های قدیمی ، و بیماری های خوش خیم استخوان هم انجام شود . عکس برداری با پرتو X از نواحی غیر طبیعی هم می تواند مفید باشد . شاید بهترین آزمون تصویر برداری تشدید مغناطیسی (MRI) باشد ، گرچه فقط در موارد خاصی توصیه می شود ، مخصوصا اگر نگرانی از فشار سرطان در ستون مهره ها بر بافت های عصبی وجود داشته باشد . به ندرت پزشک متخصص استخوان ممکن است نمونه ی کوچکی از استخوان ، از جایی که ناهنجاری در اسمن ببیند ، برای آزمایش میکروسکپی بردارد تا ببیند چه چیز باعث ناهنجاری شده است .

غربالگری برای سرطان پروستات

غربالگری برای سرطان پروستات

نمونه برداری از گردن زهدان برای غربالگری سرطان آن در زنان است . آیا می توان از پادگن اختصاصی پروستات (PSA) هم برای غربالگری سرطان پروستات استفاده کرد ؟ پاسخ به این پرسش دشوار است ، چون تفاوت واضحی بین میزان PSA در خون مبتلایان سرطان پروستات و افراد گرفتار بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و دیگر بیماری های خوش خیم آن وجود ندارند . امروزه در آمریکا انجام سالانه ی آزمون کنترل میزان PSA عادی است ، و شکی نیست که با این کار موارد بسیاری از سرطان ها تشخیص داده می شود که هیچ علامتی ندارند . این مردان معمولا پروستات برداری ریشه ای می شوند ، که امروزه یکی از معمول ترین اعمال جراحی در آمریکاست . طبیعی است که مردان بریتانیایی از عدم این غربالگری برای آنها تعجب کنند ـــ این ها هم ممکن است سرطان بدون علامت پروستات داشته باشند که در صورت تشخیص زودرس قابل درمان است .

ولی این موضوع بسیار پیچیده است ، و ارولوژیست ها و متخصصان سرطان هنوز بر سر آن توافق ندارند . نخست این که برای یافتن یک مبتلای به سرطان ، تعداد زیادی باید مورد آزمون قرار گیرند و تا دریافت نتایج در نگرانی به سر برند . اگر سرطانی یافته شود ، پروستات برداری ریشه ای (یا شاید پرتو درمانی) باید انجام گیرند که عمل جراحی بزرگ است . همه ی اینها وقتی ارزش دارد که کاهش زیادی در تعداد مرگ و میر ناشی از سرطان پروستات حاصل میشود . ولی برخی سرطان های بسیار اولیه به اهستگی رشد میکنند و در بسیاری موارد ممکن است مشکلی ایجاد نکنند . از این رو ، کاملا معلوم نیست زندگی چند نفررا میتوان نجان داد . این مخصوصا در مورد مردان مسن صادق است ـــ بنابراین، ممکن است کنترل PSA در مردان بالای ۵۵ سال فکر خوبی باشد ، ولی آزمایش آن در افراد بالای ۷۵ سال چندان مناسب نیست .

چون PSA در برخی مردان دچار سرطان پروستات کاملا پایین است ، تمایل به پایین آوردن میزانی از آن ( مخصوصا در آمریکا ) وجود دارد که بالاتر از آن نمونه برداری توصیه می شود . این کار مخصوصا به تشخیص بیشتر سرطان کمک می کند ، ولی دکتر تاماس استامی ، اورولوژیست برجسته ی آمریکایی که تحقیقات اولیه ی زیادی روی PSA انجام داده است اخیرا مطلبی در این مورد نوشته است که بسیاری از این سرطان های تشخیص داده شده عملا خطرناک نیستند و بی جهت درمان شده اند .

به این دلایل ، بیشتر متخصصان فکر می کنند غربالگری مردان بدون علائم پروستاتی بسیار زود است ، ولی تحقیقات بر روی این کار در حال انجام است . آزمون پادگن اختصاصی پروستات (PSA) یک آزمون کاملا مطلوب نیست ، و آزمون های دیگری هم ابداع شده اند ، که یکی از آن ها به جای خون روی ادرار انجام می شود . آزمونی که سرطان را به طور دقیق تر مشخص کند مطمئنا بهتر است ، ولی شاید مهم تر این باشد که تومور هایی تشخیص داده شوند که خطرناکند و نیاز به درمان دارند، تا از درمان غیر ضروری مردانی که سرطانشان چندان خطری برای آنها ندارد . در این صورت ، راحت تر می توان غربالگری را توصیه کرد . همچنین اگر درمان ساده تری از پروستات برداری ریشه ای پیدا شود غربالگری ساده تر خواهد بود .

اخیرا تغییری در سیاست رسمی اداره ی بهداشت ملی ( NHS ) در این باره داده شده است . در نتیجه ی عدم قطعیت در مزایای اندازه گیری پدگن اختصاصی پروستات (PSA) ، پزشکان تمایلی به انجام این آزمون ندارند . البته ، معلوم شده است که به رغم آن ، بسیاری بیماران به علت نگرانی از احتمال داشتن سرطان پروستات به انجام آن تمایل نشان می دهند . در نتیجه ، آزمون های پادگن اختصاصی پروستات (PSA) برای کسانی که درخواست آن را دارند بیشتر در دسترس است . البته ، توصیه می شود که پیش از انجام آزمون PSA ، موارد مختلف افزایش آن ، که در این فصل گفته شد ، برای بیمار توضیح داده شود ، و شاید ارائه ی بروشورهایی درباره ی آن پیش از تصمیم به انجام آزمون معمول شود . اگر می خواهید PSA خود را از نظر احتمال ابتلا به سرطان پروستات اندازه گیری کنید ، اطلاعاتی را که از خواندن این فصل به دست آورده اید میتواند در تصمیم گیری کمکتان کند .

با آگاهی از امتیازات و معایب آزمون ( و این که هستند کسانی که آزمون را انجام داده و پشیمان شده اند ) ، باید در این مورد با پزشک خود مشورت کنید . او می تواند اطلاعات بیشتری در اختیارتان بگذارد ، ولی اگر می خواهید آزمون را انجام دهید ، تصمیم با شماست . به عنوان اصلی کلی ، احتمالا اندازه گیری PSA در مردی که علائم پروستاتی دارد منطقی است ، چون این علائم میتواند مربوط به سرطان پروستات باشد ، و در این صورت ، ممکن است نیاز به درمانی متفاوت از درمان بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) پیدا کند . به همین خاطر ، بیشتر اورولوژیست های بریتانیایی بیماران مبتلا به سرطان پروستات بیشتری دارند . فصل مربوط به سرطان پروستات عمل جراحی پروستات برداری ریشه ای در سرطان اولیه را توضیح می دهد . پانزده سال قبل ، این عمل زیاد در بریتانیا انجام نمی شد و کمتر به آن اشاره شده است . امروزه ، تا حد زیادی به خاطر تشخیص از روی آزمون PSA ، درمانی معمول در بخش های اورولوژی است .

سرطان پروستات

سرطان واژه ای هولناک است . بسیاری مردان می ترسند مبادا علائم پروستاتی آن ها به علت سرطان باشد . در بیشتر موارد ، این ترس بی اساس است ، ولی سرطان پروستات هم بسیار شایع و مانند بیشتر انواع سرطان می تواند کشنده باشد . ولی این سرطانی است که انواعی درمان برای آن وجود دارد . همچنین ، اغلب بسیار آهسته رشد می کند و ، مخصوصا در مردان مسن ، کمتر ناراحتی به وجود می آورد . اخیرا ، پزشکان راه های جدیدی برای تشخیص زودهنگام سرطان پروستات پیدا کرده اند . و سرطان پروستات در مراحل اولیه در مبتلایان بیشتری تشخیص داده می شود . همان طور که در فصل قبل گفته شد ، بحث های زیادی در میان متخصصان سرطان درباره ی انجام آزمون غربالگری سرطان پروستات ، همانند غربالگری سرطان پستان و گردن زهدان در زنان ، در جریان است .

دلیل این که چرا سرطان پروستات این همه شایع است معلوم نیست . در بیشتر موارد ، سابقه ی خانوادگی روشنی وجود ندارد ، ولی به نظر می رسد شکلی از بیماری در پروستات به صورت ارثی باشد . اگر یک خویشاوند نزدیک گرفتار بیماری پروستات دارید ، نگران نشوید . ولی ، اگر دو خویشاوند نزدیک سرطان پروستات داشته اند ، مخصوصا اگر جوان بوده اند ، بهتر است پس از ۵۰ سالگی گهگاه پروستاتتان را معاینه کنید . تفاوت هایی بین نژادها و جاهای مختلف دنیا وجود دارد ، که برخی از آنها ممکن است به علت عوامل محیطی باشند . مثلا سرطان پروستات در ژاپن زیاد شایع نیست ، ولی ژاپنی هایی که در آمریکا زندگی می کنند بیشتر در خطر ابتلا به آن هستند . این احتمالا به علت تفاوت در رزیم غذایی آن هاست . انواع خاصی از غذاهای چرب می توانند مستعد کننده برای سرطان پروستات باشند ، در حالی که غذاهای دیگر ، و احتمالا فرآورده های سویا ، محافظت کننده ی بدن هستند . هنوز بسیار زود است که راهنمایی های قطعی شود ، چون هرچه بیشتر این تفاوت ها را بشناسیم ، احتمال امکان راهنمایی در مورد برنامه ی غذایی برای کاهش خطر سرطان پروستات بیشتر می شود . گرچه نگرانی هایی در این که وازکتومی ممکن است خطر سرطان پروستات را بیشتر کند وجود دارد ، بیشتر متخصصان معتقدند که چنین چیزی صحت ندارد .

تشخیص سرطان پروستات

تفاوت بین سرطان پروستات و بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) در آن است که سرطان می تواند در بافت های اطراف رشد کرده و به بخش های دیگر بدن ، مخصوصا به استخوان ها که در آنجا باعث درد و حتی شکستگی می شود ، گسترش یابد ( متاستاز) . وقتی سرطان علت علائم پروستاتی باشد ، ممکن است سرطان پس از درمان بازگردد . گاهی سرطان در خود پروستات ممکن است علامتی نشان ندهد و نخستین علائم بیماری در جایی دیگر از بدن بروز کند . در صورتی که پزشک احساس کند پروستات به طور غیر طبیعی سخت و ناهموار است ، یا میزان پادگن اختصاصی پروستات (PSA) خیلی بالاست ، ممکن است به وجود سرطان پروستات شک کند . در صورت هر یک از این ها ، پزشک اغلب انجام اسکن فراصوتی راست روده ای (TRUS) را تجویز می کند ، تا برای بررسی آزمایشگاهی نمونه برداری کند ، گاهی بیمار به علت شدت علائم پروستاتی نیاز به برداشتن میزراهی پروستات (TURP) پیدا میکند . چون در TURP بافت مورد معاینه برداشته می شود ، در صورت شک به وجود سرطان می توان بی درنگ آن را ـــ به عنوان راهی برای تشخیص قطعی ـــ انجام داد . گاهی به وجود سرطان شک نمی شود ـــ و فقط هنگامی تشخیص داده می شود که بافت برداشته شده توسط آسیب شناس آزمایش شود . علاوه بر تشخیص سرطان پروستات ، ظاهر تومور می تواند سرعت احتمالی رشد آن را هم نشان دهد . آسیب شناس معمولا نمره ای به نام «نمره ی گلیسون» به آن می دهد . این عدد بین ۲ و ۱۰ است . هرچه نمره بالاتر باشد ، سرعت رشد و گسترش سرطان بیشتر است . اگر بیمار توموری با نمره ی بالا داشته باشد ، معمولا به او گفته می شود درمان هر چه سریعتر اهمیت دارد .

عکس برداری با پرتو X ، یا ( بیشتر) آزمونی به نام اسکن استخوان ، برای اطمینان از گسترش نیافتن سرطان به استوان انجام می شود . این کار با تزریق مقدار بسیار کمی ماده ی پرتوزا انجام می شود . ماده ی پرتوزا جذب استخوان فعال شده و با اسکنر مخصوصی ردیابی می شود . این آزمونی اختصاصی برای سرطان نیست و ممکن است برای تشخیص بیماری های دیگر مثل التهاب مفاصل ، التیام شکستگی های قدیمی ، و بیماری های خوش خیم استخوان هم انجام شود . عکس برداری با پرتو X از نواحی غیر طبیعی هم می تواند مفید باشد . شاید بهترین آزمون تصویر برداری تشدید مغناطیسی (MRI) باشد ، گرچه فقط در موارد خاصی توصیه می شود ، مخصوصا اگر نگرانی از فشار سرطان در ستون مهره ها بر بافت های عصبی وجود داشته باشد . به ندرت پزشک متخصص استخوان ممکن است نمونه ی کوچکی از استخوان ، از جایی که ناهنجاری در اسمن ببیند ، برای آزمایش میکروسکپی بردارد تا ببیند چه چیز باعث ناهنجاری شده است .

احتباس ادرار در مردان

احتباس ادرار

احتباس ادرار یکی از ناخوشایندترین چیزهایی است که برای مرد دچار گرفتاری پروستات روی می دهد . بیمار احساس نیاز به دفع ادرار می کند ، ولی وقتی به توالت می روسد به زور چند قطره دفع می کند یا اصلا چیزی خارج نمی شود . با پر شدن مثانه ، درد بیشتر و بیشتر می شود . گاهی بعد از یک مدت طولانی ناراحتی ، سرانجام ادرار خارج شده و ناراحتی برطرف می شود . اغلب چنین نمی شود و باید برای گذاشتن کاتتر در مثانه و تخلیه ی آن به بیمارستان مراجعه کرد . این هم کمی ناخوشایند است ولی چنان مؤثر است که بسیاری پزشکان آن را مفیدترین کاری می دانند که می توان برای بیمه انجام داد .  

گذاشتن کاتتر

قرار دادن کاتتر در بدن را کاتتریزاسیون می گویند . پیش از گذاشتن کاتتر ، ، کمی ژل دارای ماده ی بی حس کننده ی موضعی وارد میزراه می کنند . این کار آن را بی حس و لغزنده کرده و به ورود کاتتر کمک می کند . بعد از کمی انتظار برای تأثیر بی حسی ، پزشک کاتتر را به طور استریل وارد می کند . معمولا حرکت کاتتر از میان پروستات به درون مثانه کمی آزار دهنده است ، ولی بعد از آن فورا تسکین می یابد . گاهی کاتتر از پروستات عبور نمی کند . در چنین صورتی ، کاتتر فوق شرمگاهی گذاشته می شود . این کاتتر با بی حسی موضعی از میان پوست پایین شکم در مثانه گذاشته می شود . گرچه این کار خطرناکی به نظر می آید ، ولی مثانه ی پر چنان نزدیک به پوست است که کاملا بی خطر و ساده است . معمولا بیمار در بیمارستان نگاه داشته می شود ، گرچه امکان رفتن به خانه با کاتتر هم هست . اگر بیمار در جایی بسیار دور از بیمارستان زندگی می کند ، پزشک ممکن است برای جلوگیری از حمل دردناک بیمار با آمبولانس ، کاتتر را در منزل برای او بگذارد . کاتتر را می توان پس از چند روز برداشت ، مخصوصا اگر علت مشخصی ( مثل یبوست و یا مصرف بیش از حد الکل ) برای احتباس ادرار وجود داشته باشد و تعداد زیادی از بیماران می توانند پس از آن دوباره ادرار دفع کنند . گاهی یکی از داروهای مسدود کننده ی آلفا برای کمک به دفع ادرار پس از برداشتن کاتتر به بیماران داده می شود . با این حال ، در صورت احتباس ، عمل جراحی پروستات را باید در نظر داشت ، و اغلب به محض فراهم شدن امکانات بیمارستانی باید انجام گیرد .  

احتباس ادرار منجر به نارسایی کلیوی

گاهی ، احتباس بدون درد مزمن با نارسایی کلیه همراه است ، و در این صورت درمان کمی متفاوت است .. باز هم گذاشتن کاتتر ضروری است ، ولی وقتی انسداد برطرف شد ، کلیه ها شروع به تولید مقادیر فراوان ادرار می کنند ، و این حجم دفع شده ی مایع زا بدن باید جایگزین شود . در این مورد معمولا باید سرمی به سیاهرگ دست وصل شود . پیش از عمل جراحی پروستات ، کلیه ها باید بازسازی شوند ، و این ممکن است چند هفته طول بکشد .  

نتایج درمان

بعد از احتباس حاد ناگهانی ادرار ، نتیجه جراحی پروستات معمولا خوب است . وقتی احتباس مزمن دراز مدت باشد ، مثانه ی بیش از حد کش آمده ممکن است به خوبی کار نکند ، و حتی پس از یک عمل جراحی موفق ، هنوز هم خالی نشود . گاهی اگر کاتتری تا چند هفته در مثانه گذاشته شود ، کار مثانه رو به بهبود می رود ـــ برای این کار لزومی به توقف در بیمارستان نیست ، کاتتر را در خانه هم می توان در مثانه نگه داشت .  

پادگن اختصاصی پروستات (PSA)

در سال های دهه ی ۱۹۹۰ ، یک آزمایش خون به نام آزمون پادگن اختصاصی پروستات (PSA) ابداع شد . به عنوان یک روش تشخیص سرطان پروستات در مراحل اولیه ، که قابل درمان است ، تبلیغات زیادی برای این آزمون شد . موضوع بیشتر از این است و شناخت این آزمون و اهمیت آن مهم است . پادگن اختصاصی پروستات (PSA) ماده ای است که فقط توسط غده ی پروستات تولید شده و بخشی از مایعی است که پروستات به منی می افزاید . مقداری از این ماده وارد خون می شود و می توان آن را اندازه گرفت . همه ی مردان پادگن اختصاصی پروستات (PSA) در خون خود دارند . از این رو ، وجود PSA در خون چیزی طبیعی است . وقتی پزشک آزمون PSA تجویز می کند ، می خواهد بداند میزان آن در خون چقدر است . وجود PSA در خون را «نشتی» آن از پروستات تصور کنید . از یک پروستات بزرگ PSA بیشتری وارد خون می شود تا از یک پروستات کوچک ، بنابراین ، با بالا رفتن سن و بزرگ شدن پروستات ، PSA خون بیشتر می شود . برخی بیماری های پروستات نشت از آن را بیشتر می کنند و در چنین مواردی ، میزان PSA در خون هم بیشتر می شود . این حالت در سرطان پروستات روی می دهد ، به همین دلیل برای تشخیص سرطان پروستات از آن استفاده می شود . بیماری های دیگر پروستات هم نشت از آن را بیشتر می کنند ـــ مثلا مقدار PSA در خون ممکن است در اثر عفونت پروستات بالا رود . میزان آن در خون پس از عمل جراحی پروستات ، یا حتی به دنبال معاینه ی سیستوسکپی (مثانه بینی) یا گذاشتن کاتتر هم بیشتر می شود . مردان مسن تر پروستات بزرگی تری دارند و بیماری های غیر سرطانی پروستات مثل التهاب پروستات نیز بیشتر مبتلا می شوند ، و میانگین PSA در مردان ۷۵ ساله بالاتر از میانگین آن در مردان ۵۵ ساله است . بنابراین ، اگرPSA بالاتر از میزان «طبیعی» دارید ، به این معنی نیست که سرطان دارید . داشتن PSA بالا در خون ممکن است نشانه ی سرطان باشد ، ولی بیشتر احتمال دارد ناشی از بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) ، یا چیز دیگری باشد که میزان آن را در خون بالا برده است . آزمون پادگن اختصاصی پروستات ( PSA) به عنوان آزمونی برای تشخیص سرطان مفید است ، ولی نتیجه ی آن باید به دقت تفسیر شود . در اصطلاح فنی ، این آزمونی بسیار اختصاصی نیست و نتایج مثبت کاذب زیاد دارد ـــ نتایجی که به نظر می رسد نشانه ی وجود سرطان باشد ، ولی در بررسی های بیشتر سرطانی دیده نمی شود . اگر PSA در خون بسیار بالا باشد ، معمولا نشانه ی وجود سرطان است . اگر فقط کمی بالا رفته باشد ، اندازه ی پروستات و بیماری های دیگر گرفتار کننده ی پروستات باید مورد بررسی قرار گیرند . مطمئنا انجام آزمون های دیگر پیش از تشخیص قطعی سرطان ضروری است . تشخیص معمولا با نمونه برداری از پروستات با سوزنی مخصوص و معمولا هنگام اسکن فراصوتی راست روده ای (TRUS) انجام می گیرد . گاهی این کار ممکن است باعث عفونت ادراری یا حتی خونی شود . مهم تر این که نمونه برداری هم ممکن است تومور را تشخیص ندهد . بنابراین ، نتیجه ی نمونه برداری هم کاذب خواهد بود . این نشان می دهد که حتی اگر نتیجه ی نمونه برداری هم منفی باشد ، معمولا کنترل بیشتر PSA و نمونه برداری مجدد هم ضروری است . اطمینان قطعی از این که بالا بودن PSA ناشی از سرطان باشد دشوار است . یک پیشرفت جدید می تواند برخی عدم اطمینان ها را کاهش دهد . امروزه معلوم شده است لااقل دونوع PSA در خون وجود دارد و یک نوع آن در اثر بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) در خون بالا می رود . اندازه گیری نسبت این دو نوع PSA راهنمایی برای تعیین بالا بودن PSA ناشی از بزرگی خوش خیم پروستات یا سرطان پروستات است . این کار بسیار سودمند است ( مثلا اگر در موردی نتیجه ی نمونه برداری منفی باشد ) ، ولی تفاوت آن ها هنوز کاملا روشن نیست و هنوز آزمونی برای تشخیص دقیق سرطان کشف نشده است .

پادگن اختصاصی پروستات (PSA) و سرطان

در مردی که سرطان پروستات دارد ، میزان PSA راهنمای خوبی برای شدت بیماری اوست ، و برای تصمیم به درمان آن کمک کننده است . اگر میزان PSA طبیعی باشد ( یکی از مشکلات این است که PSA در سرطان پروستات ممکن است طبیعی باشد ) یا فقط کمی افزایش نشان دهد ، احتمال این که سرطان گسترش زیاد پیدا کرده باشد کم است . از طرف دیگر ، بالا بودن زیاد PSA برای تشخیص سرطان پروستات کافی است و در چنین شرایطی ، اغلب می توان بیمار را به جای نگاه داشتن در ناراحتی و انتظار برای آزمایش های بیشتر ، برنامه ی درمانی را هرچه زودتر شروع کرد . درمان موفق سرطان پروستات PSA را هم پایین می آورد و کنترل منظم میزان آن در خون بخش مهمی از پیگیری پیشرفت درمان است .    
درمان خوش خیم پروستات

درمان بزرگی خوش خیم پروستات

درمان بزرگی خوش خیم پروستات

تا سال های اخیر ، تنها درمان واقعی بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) عمل جراحی بود . در بیشتر مردان اگر علائم زیاد آزاردهنده نبود ، فقط به آن ها اطمینان خاطر داده می شد که بیماری شان خطرناک نیست ، و فقط رعایت نکاتی مثل مصرف زیاد مایعات صرف زمان بیشتر برای تخلیه ی مثانه ، و سر کردن با برخی علائم ساده توصیه می شد . چرا همیشه درمان انجام نمی شود ؟ همیشه خطر بروز عوارض جانبی در هر درمانی ( چه جراحی و چه دارویی ) وجود دارد ، و اگر علائم خفیف باشند ، عوارض جانبی ممکن است شدیدتر از خود علائم شوند . تحقیقات نشان داده اند عمل جراحی بر روی پروستات در موارد علائم شدید پروستات بسیار موفقیت آمیز بوده اند ، ولی نتیجه ی عمل جراحی در بسیاری مردان دچار علائم خفیف ناامید کننده است . عمل جراحی هنوز هم مؤثرترین روش درمان بزرگی خوش خیم پروستات است (BPH) است . اگر بیمار دچار احتباس ادرار باشد ، یا انسداد باعث نارسایی کلیه شود ، عمل جراحی به جای درمان های دیگر ضروری است . گاهی آزمون ها نشان می دهند انسداد چنان شدید است که عمل جراحی می تواند آن را برطرف کند . اگر علائم خیلی شدید باشند ، عمل جراحی بهترین راه بهبود آن هاست . حتی اگر علائم کمی خفیف تر باشند ، وقتی نتایج آزمون ها نشان از انسداد ناشی از پروستات داشته باشند ، شاید عمل جراحی تنها راه اصلاح آن باشد . در مقایسه با برخی اعمال جراحی ، عمل جراحی پروستات بسیار بی خطر است . مردان دچار مشکلات جدی بدون هیچ خطری تحت عمل جراحی پروستات قرار می گیرند . ولی افراد مسن تر و بیمار باید کاملا دچار ناراحتی باشند تا عمل جراحی در آن ها تجویز شود . ضرورت انجام عمل جراحی بستگی به شدت علائم دارد . اورولوژیست موضوع را برای بیمار توضیح می دهد و تصمیم نهایی برای عمل جراحی را بر عهده ی او می گذارد ، مگر اینکه دلیلی برای ضرورت انجام آن وجود داشته باشد ( که زیاد شایع نیست ) .    

جراحی میزراهی و جراحی (باز)

جراحی های اولیه بر روی پروستات جراحی «باز» بودند که در آن بخش بزرگ شده ی غده را از طریق برش جراحی خارج می کردند . حتی امروز هم ، اگر غده خیلی بزرگ باشد ، این روش هنوز هم بهترین گزینه است و با موفقیت انجام می گیرد . درست پیش از جنگ جهانی دوم ، اورولوژیست های آمریکایی انجام نوعی عمل جراحی را آغاز کردند که برداشتن میزراهی پروستات (TURP) نام داشت . این یکی از نخستین اعمال جراحی کم تهاجمی یا سوراخ کلیدی بود ، و امروزه تقریبا تمام اعمال جراحی پروستات به این طریق انجام می گیرد . وسیله ای به نام رسکتوسکپ از طریق میزراه وارد پروستات می شود . اورولوژیست می تواند پروستات را از میان رسکتوسکوپ ببیند و با استفاده از نوع خاصی جریان الکتریکی موضعی در یک حلقه ی فلزی پروستات را تکه می کند . پس از تکه کردن پروستات بزرگ شده ، رگ های خونی پاره شده با جریان الکتریکی بسته می شوند و حفره ای در وسط پروستات ایجاد می شود که ادرار می تواند به آسانی از میان آن بگذرد . گرچه ماهیچه ی اسفکنری دور گردن مثانه هم بریده می شود ، جراح دقت بسیار دارد که اسفکنر خارجی مثانه درست زیر پروستات را آسیب نرساند ، و معمولا کنترل ادرار پس از برداشتن میزراهی پروستات (TURP) خوب است . حفره ی به جای مانده در پایان عمل به زودی دارای پوشش محافظی به نام اپی تلیوم (برون پوش) می شود .    

در هنگام TURP چه روی می دهد ؟

عمل جراحی معمولا حدود نیم ساعت طول می کشد . ممکن است بیهوشی عمومی لازم شود ، ولی اغلب از کمر به پایین بیمار با تزریق داروی بی حسی نخاعی بی حس می شود . امروزه بسیاری از جراحان دوربین تلویزیونی کوچکی را برای انجام عمل جراحی به کار می گیرند و بیمار هم می تواند انجام عمل را تماشا کند ـــ البته اگر خودش بخواهد . پیش از برداشتن میزراهی پروستات (TURP) ، بیمار معاینه ی نهایی جسمانی می شود ، و آزمایش خون ، و آزمون های دیگر از جمله عکس برداری با پرتو X بر روی او انجام می گیرد . اورولوژیست و متخصص بیهوشی چگونگی عمل جراحی را برای بیمار شرح می دهند . ممکن است انتخاب بیهوشی عمومی یا بی حسی نخاعی به عهده ی بیمار گذاشته شود ، گرچه گاهی ، مثلا در صورت ابتلا به بیماری شدید ریوی ، ممکن است بیهوشی عمومی امکان پذیر نباشد . برای انجام این آزمون ها ، بیمار ممکن است روز قبل از عمل در بیمارستان بستری شود ، یا آزمون ها چند روز زدتر در بخش بیماران سرپایی یا درمانگاه بیمارستان انجام گیرد . سپس صبح روز عمل جراحی بیمار بستری می شود .    

بعد از عمل جراحی

خونریزی

در پایان عمل جراحی ، لوله ای انعطاف پذیر به نام کاتتر برای تخلیه ی ادرار در مثانه گذاشته می شود ؛ این لوله را معمولا پس از دو روز بر می دارند . گرچه اورولوژیست بیشتر خونریزی بعد از عمل جراحی را کنترل می کند ، کمی خون با ادرار دفع می شود ، که گاهی ممکن است ادرار تا یکی دو روز کاملا خونی باشد . گاهی خون لخته شده و کاتتر را می بندد . اگر چنین چیزی روی دهد ، پزشک یا پرستار با یک سرنگ مجرای کاتتر را باز می کند . بسیاری از ارولوژیست ها از کاتترهای مخصوصی استفاده می کنند که مایعی در مثانه میریزد تا خطر لخته شدن خون را کاهش دهد .  

آیا درد دارد ؟

بیمار هیچ نوع درد معمول پس از عمل جراحی را ندارد ، ولی وجود کاتتر می تواند ناراحت کننده باشد ، و احساس پر بودن مثانه را بدهد . گاهی هم چنگه های دردناک روی می دهد . اگر این احساس ها شدید باشند ، می توان داروهایی برای کنترل آن ها تجویز کرد . از بیمار خواسته می شود برای کمک به تخلیه ی مثانه هر روز مقدار زیادی مایعات بنوشد .  

بازگشت به زندگی

وقتی کاتتر برداشته شد ، باید فورا بتوانید ادرار را دفع کنید . تکرر ادرار تا یکی دو روز طبیعی است ، و اغلب در آغاز کنترل دفع آن دشوار است . یک متخصص فیزیوتراپی ( یا پرستار ) تمرین هایی برای کنترل ادرار به بیمار آموزش می دهد . بیشتر مردان می توانند ظرف چند روز پس از برداشتن کاتتر به خانه بروند . گاهی دفع ادرار در آغاز بسیار دشوار است ، ولی حبس آن برای چند ساعت معمولا آن را آسان می کند . در غیر این صورت ، گاهی کاتتر را باید عوض کرد . مأیوس هم نشوید ـــ چون پس از برداشتن مجدد آن معمولا همه چیز خوب پیش می رود . گرچه برش دردناکی وجود ندارد تا التیام پذیرد ، درک این موضوع مهم است که در درون ، پروستات زخمی است و نیاز به التیام دارد . این هم چند هفته طول می کشد و سر کردن با آن در این زمان هم مهم است . به نوشیدن مایعات ( ولی نه الکل ) ! ادامه دهید . اشیاء سنگین بلند نکنید و تا دو تا سه هفته از رانندگی خودداری کنید . در این دوره از آمیزش جنسی هم بپرهیزید . گهگاه تکه هایی از بافت پروستات در ادرار مشاهده می شود ـــ که بیشتر شبیه کبره ی زخم پوست است ، و گاهی دفع آن با کمی خون همراه است . وجود رگه هایی از خون در ادرار پس از عمل پروستات شایع است . گاهی ، معمولا یک یا دو هفته پس از عمل ، خونریزی سنگین تر روی می دهد ، وحشت نکنید ، کمی خون در ادرار زیاد مهم نیست و اغلب بیش از اندازه به نظر می رسد . مایعات زیاد بنوشید و اگر بعد از چند ساعت خونریزی از ادرار متوقف نشود ، به پزشک اطلاع دهید . گاهی لخته ی خون دفع ادرار را دشوار می کند . در این صورت باید به بیمارستان بازگردید ، و گاهی دوباره برای یک یا دو روز کاتتر گذاشته می شود . چنین خوریزی هایی تقریبا همیشه برطرف می شود . گاهی این خونریزی ناشی از عفونت است و آنتی بیوتیک تجویز می شود . چون بزرگی خوش خیم پروستات ( BPH ) در بیشتر مردان در طی سالیان و بدون آگاهی پیش می رود . از جریان شدید ادرار بعد از برداشتن میزراهی پروستات ( TURP ) دچار تعجب می شوند . این معمولا بلافاصله روی میدهد . ولی وقتی تکرر ادرار علامت اصلی باشد بهبود آن شاید بیشتر طول بکشد و ممکن است کاملا باز نگردد . نیاز به دفع ادرار شبانه ممکن است بعد از عمل جراحی هم ادامه پیدا کند . چون این علامت بیشتر نشانه ای از بالارفتن سن هم هست . علائم دیگری که ممکن است بهبود پیدا نکنند چکه کردن ادرار در پایان دفع آن است . در واقع ، برخی مردان این نخسین چیزی است که پس از عمل جراحی متوجه آن می شوند . ادرار از حفره ای درون پروستات چکه می کند . این را هم معمولا با کمی مراقبت به هنگام دفع ادرار می توان بر طرف کرد . چیزی که تقریبا بعد از عمل جراحی روی می دهد پسرفت انزال نام دارد . در پایان فعالیت جنسی ، لذت جنسی طبیعی احساس می شود ، ولی چیزی خارج نمی شود . « خشک شدن جریان انزال » توصیف دقیق چیزی است که روی می دهد . ماهیچه های گردن مثانه ، در بالای پروستات ، با ابفت پروستات برداشته شده و این باعث می شود منی به جای خارج شدن به صورت طبیعی ، به درون مثانه نشت کند . معمولا جنبه دیگر رابطه ی جنسی اشکال پیدا نمی کند ، گرچه تعداد کمی از مردان پس از عمل جراحی مشکل نعوظ دارند . کنترل ادرار بعد از عمل جراحی پروستات باید طبیعی شود . اگر علائم پیش از عمل جراحی از نوع تحریکی بودند ، چکه کردن ادرار ممکن است در آغاز روی دهد و بیمار باید به طور موقت برای آرام کردن مثانه دارو بخورد . در موارد نادر ، اسفکنر پایین در عمل جراحی ضعیف می شود . این معمولا با ورزش های تقویت کننده ی ماهیچه بهبود می یابد . دائمی بودن این گرفتاری بسیار نادر است ، ولی اگر روش های دیگر مؤثر نباشند ، می توان آن را با عمل جراحی تصحیح کرد . چکه کردن ادرار گاهی می تواند ناشی از کم بریدن پروستات باشد و مثانه نتواند به طور کامل تخلیه شود . در چنین موردی ، ممکن است انجام برداشتن مجدد میزراهی پروستات (TURP) لازم شود . مردانی که برداشتن میزراهی پروستات (TURP) انجام داده اند ، بیش از همه ی مراجعان درمانگاه اورولوژی از انجام عمل جراحی راضی هستند . تعداد کمی هم از نتیجه ی کار مأیوس هستند ـــ اغلب آن هایی که علائم گرفتاری در آن ها پیش از عمل جراحی بسیار خفیف بوده و عوارض جانبی آزاردهنده تر از علائم اولیه هستند .نتایج ضعیف برداشتن میزراهی پروستات ( TURP ) معمولا به این دلیل است که عمل جراحی بهترین گزینه درمانی برای بیمار نبوده است تا اشکال در خود عمل جراحی ، به همین دلیل انجام آزمون های درست اولیه و گذاشتن تصمیم به عهده ی بیمار با توجه به میزان ناراحتی از علائم و امکان بروز عوارض جانبی مهم است . بالاتر از همه ، مراجعه به اورولوژیست  برای دریافت راهنمایی های مفید ، و نه انجام عمل جراحی ، مهم است .  

درمان دارویی برای بزرگی خوش خیم پروستات ( BPH )

در مردانی که علائم پروستات خیلی آزاردهنده نیستند ، نمیخواهند تحت عمل جراحی قرار گیرند ، یا برای عمل جراحی آماده نیستند ، روش های درمانی جایگزین وجود دارد . امروزه بزرگی خوش خیم پروستات با دارو هم درمان می شود . دو نوع دارو برای این کار وجود دارد ـــ یکی پروستات را کوچک تر می کند و دیگری ماهیچه هایی پروستات و گردن مثانه را شل می کند . هر دو نوع دارو انسداد ناشی از پروستات را برای کاهش علائم آن برطرف می کند .  

درمان هورمونی

داروهایی که پروستات را کوچک می کنند بر هورمون مردانه ی تستوسترون تأثیر می گذارند ، که بخشی از علت بزرگی خوش خیم پروستات ( BPH ) است . این داروها روند بیماری را معکوس کرده و باعث کوچک شدن پروستات می شوند . هورمون های مردانه در اندام های دیگر به اشکال مختلف عمل می کنند ، از این رو ، این نوع دارو فقط بر پروستات تأثیر گذاشته و تقریبا کاملا بدون عوارض جانبی است . چندین نوع از این دسته دارو ساخته شده و دو نوع آن ها به نام های فیناسترید ( پروسکار ) و دوتاسترید ( آوودارت ) زیاد استفاده می شوند . هر دو این ها روزی یک قرص مصرف می شوند . باید دانست سه ماه یا بیشتر زمان لازم است تا پروستات به اندازه ی کافی برای بهبود علائم کوچک شود . از این رو ، این دارو ها را برای درمان دراز مدت تجویز می کنند ـــ مصرف آن را پس از یکی دو هفته به علت بی تأثیر بودن کنار نگذارید . همچنین داروهای بی خطر و بدون عوارض جانبی هستند ، و در تعداد کمی از افراد اشکال در نعوظ و رابطه ی جنسی روی می دهد . این هم با توقف مصرف دارو برطرف می گردد . اگر رابطه ی جنسی برایتان خیلی مهم است ، ممکن است احساس کنید این شیوه ی درمانی مناسبی برای شما نیست ـــ گرچه مشکلات جنسی پس از برداشتن میزراهی پروستات ( TURP ) شایع تر است و برگشت پذیر هم نیست . نکته ی مهم دیگر درباره ی این نوع دارو ها آن است که به محض توقف مصرف آن ها ، پروستات به سرعت شروع به رشد تا اندازه ی قبلی خود می کند ـــ بنابراین وقتی شروع به تأثیر کرد ، خوردن آن را ادامه دهید . همانطور که این نوع دارو باعث کوچک شدن پروستات می شود ، میزان خون جاری در میان آن را هم کاهش می دهد . این می تواند در پیشگیری از خونریزی پروستات مؤثر باشد که گاهی از علائم آزاردهنده است ، مخصوصا در مردانی که عمل جراحی برداشتن میزراهی پروستات ( TURP ) داشته اند و پروستات آن ها دوباره شروع به رشد کرده است . بنابراین گرچه مورد مصرف اصلی این داروها هنوز هم درمان علائم پروستات است ، در درمان خونریزی پروستات هم تجویز می شود ، ولی فقط بعد از رد سایر علل خونریزی .    

داروهای مسدودکننده ی آلفا

نوع دیگر داروهایی که برای بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) استفاده می شود مسدود کننده ی آلفا ( آلفا بلوکر ) نام دارند . در ابتدای کتاب در مورد ماهیچه های پروستات گفته شد . انقباض این ماهیچه ها خروجی مثانه را تنگ کرده و انسداد ناشی از بزرگی خوش خیم پروستات را بیشتر می کند . داروهای مسدود کننده ی آلفا ماهیچه ها را شل می کنند ، انسداد را کاهش می دهند ، و علائم را بهبود می بخشند . متأسفانه این داروها بر ماهیچه های بخش های دیگر بدن ، مخصوصا رگ های خونی ، تأثیر گذاشته و باعث بروز عوارض جانبی مثل غش ، ضعف ، و خواب آلودگی می شوند . این داروها در درمان فشارخون بالا هم کاربرد دارند ، ولی به نظر می رسد برخی انواع جدیدتر آنها بر پروستات بیشتر از جاهای دیگر تأثیر می گذارند و عوارض جانبی کمتری دارند . امتیاز بزرگ آن ها در تأثیر تقریبا فوری است . در حال حاضر ، پرازوسین ( هیپوواز ) ، ایندورامین ( دورالیز ) ، ترازوسین ( هیترین ) ، آلفوزوسین ( گزاترال ) ، دوکسازوسین ( کاردورا ) ، و تامسولوزین ( فلوماکس ) از این دسته مصرف می شوند . تفاوت این ها در تعداد دفعات مصرف آن هاست و مصرف برخی را باید با دُز پایین شروع کرد . عوارض جانبی آن ها هم متفاوت است ـــ بنابراین ، اگر یکی از آن ها مناسب نباشد ، می توان داروی دیگری را امتحان کرد . مسدود کننده ی آلفا می توانند انزال را از بین ببرند ، ولی اگر مصرف دارو متوقف شود ، انزال دوباره باز می گردد . درست مثل درمان هورمونی ، میزان جریان ادرار فقط کمی بهتر می شود .    

انتخاب دارو

انتخاب نوع داروی مناسب بستگی به چند چیز دارد .

برخی مردان ، اغلب آن هایی که علائم پروستاتی شان در سنین نسبتا جوان تر بروز کرده است ، در واقع بزرگی پروستات ندارند . در این افراد ، به نظر می رسد عمل ماهیچه ها پروستاتی علت اصلی انسداد باشد ؛ در این صورت ، داروی مسدود کننده ی آلفا بهترین گزینه است . اگر مردی با چنین پروستاتی نیازمند عمل جراحی باشد ، جراح الزامی به خارج کردن پروستات ندارد ، بلکه فقط برش هایی در یکی دو محل برای باز کردن انسداد می دهد . خود بیمار تفاوت چندانی با برداشتن میزراهی پروستات ( turp ) درک نمی کند . احتمالا فیناسترید یا دوتاسترید هم فقط وقتی تجویز می شود که پروستات به طور مشخص بزرگ شده باشد ، و به نظر می رسد هر چه پروستات بزرگ تر باشد ، تأثیر آن بیشتر است . چون کوچک شدن پروستات زمان می برد بیمار برای احساس تأثیر آن باید صبور باشد . اخیرا گزارش هایی از تحقیقات بر دادن همزمان این دو نوع دارو نشان میدهد که تجویز ترکیب هر دو نوع ، لااقل در برخی شرایط میتواند مؤثر تر باشد . گاهی، چون این ها سریع تر تأثر می گذارند ، در آغاز درمان یک مسدود کننده ی آلفا همراه با فیناسترید یا دوستاسترید برای چند ماه داده می شود .    

زمان انجام درمان دارویی

درمان دارویی معمولا اگر علائم خفیف باشند ، انسداد خیلی شدید نباشد ، و دلیلی برای پرهیز از دارو نباشد تجویز می شود . دارو در موارد شدیدترهم اگر دلیلی برای پرهیز از عمل جراحی وجود داشته باشد داده می شود . اگر یک عمل جراحی به تأخیر بیفتد ، چه به علت قرار گرفتن در فهرست انتظار یا به خاطر زمان نامناسب ، می توان موقتا دارو تجویز کرد . برخی مردان مبتلای نزدیک به دوران بازنشستگی ممکن است بخواهند تا آن هنگام عمل جراحی را عقب بیندازند . استادان دانشگاه و معلمان مدارس ، سیاستمداران ، یا برخی افراد دیگر دارای تعطیلات مشخص سالانه ممکن است ترجیح دهند عمل جراحی در تعطیلات انجام گیرد ، و مصرف موقتی دارو را مؤثر می یابند . گاهی اورولوژیست ممکن است بخواهد پیش از انجام عمل جراحی برگشت ناپذیر برخی درمان های دارویی را امتحان کند تا ببیند علائم خاصی را برطرف می کنند یا نه . گرچه این داروها می توانند علائم را در افرادی که مناسب برای عمل جراحی نیستند تسکین دهند ، هنوز هم افرادی هستند که در واقع نیازی به هیچ درمانی ندارند . همچنین دارو را باید فقط پس از معاینه ی دقیق و انجام آزمون های گفته شده تجویز کرد . در این مورد هم اغلب مراجعه به اورولوژیست ضروری است ، اما ، تا حدی به این علت که با دادن دارو بای درمان بزرگی خوش خیم پروستات ( BPH ) پزشکان عمومی بیشتر درگیر درمان پروستات می شوند .    

درمان های دیگر

تبلیغات زیادی در مورد درمان گرمایی و لیزری بزرگی خوش خیم پروستات ( BPH) ، شده است ، آنقدر زیاد که بیماران اغلب از این که نمی توانند در بیمارستان محلی خود انجام دهند ناامید می شوند . در درمان  گرمایی ( هیپرترمی یا گرما درمانی ) پروستات داغ می شود . درمان از طریق سوئدی انجام می گیرد که در راست روده یا در میزراه گذاشته می شود . انواع اولیه ی این روش فقط کمی پروستات را گرم می کرد و تأثیر مختصری داشت ، گرچه علائم بیماری اغلب بهبود می یافت . امروزه می شود پروستات را بدون آسیب رساندن به اندام های اطراف آن کمی بیشتر گرم کرد ، و نتایج اغلب نتاجه بخش تر است . تأثیر این روش بیشتر به تأثیرات ناشی از دارو درمانی شبیه است تا به برداشتن میزراهی پروستات ( TURP ) ، و درمان گرمایی جایگزینی مناسب TURP در مبتلایان به بزرگی شدید خوش خیم پروستات ( BPH ) نیست . ح بیشتر شبیه TURP است ، و جایگزینی برای برداشتن میزراهی بخش بزرگ شده ی پروستات ، یا بریدن و باز کردن آن است . تعدادی راه های مختلف برای انجام درمان لیزری وجود دارد . گرچه درمان لیزری در پزشکی موضعی است و تبلیغات زیادی برای آن می شود ، اورولوژیست ها هنوز بر سر بهترین راه استفاده از لیزر در پروستات ، یا حتی مؤثر بودن آن در دراز مدت ، توافق ندارند . روشی به نام ( درمان لیزر رنگ سبز ) در ایالات متحده ابداع شده است . بافت پروستات با دارویی حساس می شود تا نور لیزر به طور انتخابی آن را تخریب کند . گرچه این شیوه ی جالبی است ، برای انجام معمول آن در همه جا تحقیقات بیشتری لازم است . امروزه درمان مشابهی به نام تبخیر هم انجام می شود که در آن وسیله ای تغییر یافته ی رِسِکتوسکوپ مورد استفاده در برداشتن میزراهی پروستات ( TURP ) به کار برده می شود . از میان این روش های جدیدتر ، نوع روش لیزری نویدبخش تر از همه است ، ولی برای جایگزینی برداشتن پروستات ( TURP ) با آن زمان لازم است . امتیاز بسیاری از این درمان ها در آن است که سرپایی انجام می شوند . البته ، اغلب لازم است تا چند روز بعد از درمان کاتتری در مثانه ی بیمار قرار داده شود . و اثرات دراز مدت آن ها نامعلوم است . فقط به خاطر ( نو) بودن این روش ها نمی توان به بهتر بودن آنها اطمینان کرد . گرچه امتیازات و معایب این روش ها مشخص هستند ، بیشتر اورولوژیست ها هنوز معتقدند این درمان های جدید باید پیش از انجام به طور معمول بیشتر مورد آزمایش قرار گیرند . ابزارهای مورد نیاز برای بسیاری از این درمان های جدید گران هستند ، واین مانع در دسترس قرار گرفتن در همه ی بیمارستان ها می شود . خود این هم امتیازی هست ـــ برخی ارولوژیست های علاقه مند به نوع درمان ها آن را به دقت مورد ارزیابی قرار می دهند . وقتی معلوم شود این درمان ها چقدر مؤثر هستند ، زمان آن می رسد که همه ی بیمارستان ها در مورد صرف هزینه و استفاده ی عمومی از آن تصمیم بگیرند . وقتی چنین درمانی توصیه شود ، می توان آن را به عنوان آزمون مقایسه ای با درمان های دیگر پیگیری کرد . در مورد پیگیری بیماری های پروستات گفته خواهد شد . استنت لوله ای کوتاه معمولا از توری فلزی بی اثر است که در پروستات قرار داده می شود تا آن را باز نگاه دارد . این وسیله را می توان با کمترین دردسر و اغلب با بی حسی موضعی کار گذاشت . استنت را می توان در مردانی که برای انجام جراحی مناسب نیستند استفاده کرد ، تا لزومی برای گذاشتن دائمی کاتتر در آن ها نباشد . ولی استنت می تواند باعث گرفتاری های دراز مدت شود و امروزه کمتر از چند سال پیش مورد استفاده است .
اسکن پروستات

نحوه ی عکس برداری و اسکن پروستات

عکس برداری با پرتو X و اسکن فراصوتی

برای بسیاری بیماران ، ممکن است آزمایش های بیشتر ضروری نباشد ، ولی گاهی بررسی کلیه ها با پرتو X یا اسکن بد نیست . در نوعی عکس برداری با پرتو  X به نام (اروگرافی درون سیاهرگی ) ماده ای رنگی به بدن تزریق می شود تا کلیه ها در عکس بهتر دیده شوند و در برخی شرایط خاص انجام می شود ــ مثلا ممکن است در صورتی که خون در ادرار دیده شود . امروزه اغلب ارولوژیست ها با استفاده از اسکن فراصوتی کلیه ها را بررسی می کنند . این کار بسیار ساده است ـــ پزشک یا متخصص رادیو گرافی وسیله ی خاصی را بر پشت و روی شکم بیمار حرکت می دهد .پرتوهای فراصوتی را میتوان برای بررسی میزان تخلیه ی مثانه هم به کار گرفت . این کار را میتوان همزمان با اسکن کلیه ها انجام داد . ولی دستگاه های کوچک قابل حملی هم برای اینکار هستند که میتوان در درمانگاه از آنها استفاده کرد .عکس ساده ی رادیو گرافی شکم می تواند مفید بوده و مخصوصا برای اطمینان خاطر از نبودن سنگ در مثانه یا کلیه خوب است . همچنین اندازه ی مثانه را نشان میدهد ، و معمولا پس از دفع ادرارـــ شاید بلافاصله پس از آزمون جریان ادرار ـــ به عنوان راه دیگری برای کنترل میزان تخلیه ی مثانه انجام می شود . در موارد خاص ، انجام آزمون های دیگر هم ممکن است ضروری شود . همانطور که گفته شد ، در صورتی که شک به خونریزی یا سنگ کلیه وجود داشته باشد ، یا یک ناهنجاری در اسکن فراصوتی کلیه دیده شود ، ممکن است اوروگرافی درون سیاهرگی ( IVF ) انجام گیرد .    

اسکن فراصوتی راست روده ای

اسکن فراصوتی راست روده ای ( TRUS ) با استفاده از سوندی فلزی انجام می گیرد که به آرامی وارد راست روده شده و امکان معاینه ی درونی پروستات را فراهم می کند . در صورت لزوم ، سوزن ظریفی را میتوان وارد پروستات کرده و نمونه ای از آن برای بررسی میکروسکپی برداشت . این آزمون وقتی انجام می شود که تعیین اندازه ی دقیق پروستات لازم باشد یا شک به وجود سرطان در بین باشد . برخی درمانگاه های ارولوژی دستگاه های قابل حمل برای این ازمون دارند و آنها را در معاینه ی بیشتر بیماران دچار بیماری پروستات به کار میبرند .    

اسکن تصویر برداری تشدید معناطیسی ( MRI )

این ازمون راه نسبتا جدیدی از تصویر برداری از بدن است . معمولا در صورت شک یا تشخیص سرطان پروستات انجام می شود . همانند اسکن فراصوتی راست روده ای ، تصویر کاملا دقیقی از ظاهر پروستات به دست می دهد ، ولی نمی تواند از آن نمونه برداری کند . همچنین در صورت شک به گسترش سطان از پروستات از این روش استفاده می شود . برای انجام MRI  ، باید درون لوله ای فلزی باریک دراز بکشید . این آزمون برای کسانی که از فضاهای تنگ هراس دارند مناسب نیست ، و در صورتی که به این هراس مبتلا هستید آن را به پزشک اطلاع دهید . در MRI از مغناطیس استفاده می شود که برای افراد دارای وسائل کاشته شده در بدن ، مثل ضربان ساز قلبی هم مناسب نیست  . اگر انجام اسکن MRI ممکن نباشد ، شکل دیگری از اسکن با پرتو X به نام توموگرافی کامپیوتری ( CT ) را میتوان انجام داد ، گرچه مکتر قابل اطمینان است . تصاویر بهتری از خود پروستات را میتوان با قرار دادن یک سوند مخصوص MRI در راست روده به دست آورد ، همان طور که در اسکن فراصوتی راست روده ای انجام می شود ، ولی این سوند کمی بزرگ تر و ناراحت کننده تر است . وسیله ای گران قیمت هم هست ، چون از سوند فقط یک بار استفاده می شود . چون توافق کلی بر سر مزایای این روش خاص اسکن MRI وجود ندارد ، خیلی زیاد از آن استفاده نمی شود .  

سیستومتروگرام

در اغلب این موارد ، انجام آزمونی مهم به نام سیستومتروگرام ( یا اورودینامیک ) ضروری می شود . برای این کار ، لوله ی کوچکی به نام کاتتر از طریق میزراه برای اندازه گیری فشار به درون مثانه فرستاده می شود . این فشار نخست وقتی مثانه پر از مایع است اندازه گرفته می شود . گاهی این آزمون گرفتگی های ماهیچه ای ناشی از افزایش فشار را نشان می دهد که مثانه ی ناپایدار خوانده می شود ، که یکی از علل تکرر و فشار برای دفع ادرار است . این یکی از گرفتاری هایی است که در بزرگی خوش خیم پروستات ( BPH) روی می دهد و احتمال بهبود آن با عمل جراحی پروستات بالاست . از طرف دیگر ، دلایل دیگری هم برای بروز مثانه ی ناپایدار وجود دارد ، و اگر ناشی از BPH نباشد ، عمل جراحی پروستات آن را برطرف نمی کند ، و حتی ممکن است باعث بدتر شدن آن گردد . اندازه گیری فشار در هنگام دفع آن هم مهم است . جریان کم ادرار معمولا ناشی از انسداد در اثر بزرگی خوش خیم پروستات ( BPH ) است . مثانه باید سخت تر کار کند ، از این رو فشار درون آن بیش از حد طبیعی می شوند .  گاهی جریان ضعیف به علت انسداد توسط پروستات نیست . بلکه خود مثانه ضعیف است ــ در این مورد فشار مثانه کمتر از حد طبیعی است . این گرفتاری دیگری است که با عمل جراحی پروستات بهبود نمی یابد .   گاهی هم حالت عکس آن روی می دهد ـــ در واقع مثانه خیلی سخت کار می کند ، و چنان فشاری به وجود می آورد که میزان جریان ادرار بسیار خوب است .در این مورد عمل جراحی پروستات بسیار مهم است . انجام سیستومتروگرام چندان خوشایند نیست ، چون باید کاتتری را به درون مثانه فرستاد ، و معمولا لوله ی دیگری هم در مقعد گذاشته می شود . بیمار هم به دستگاه نسبتا پیچیده ای وصل می شود . پر نگاه داشتن مثانه و بعد خالی کردن با وجود لوله ای که هنوز در مثانه است کمی ناراحت کننده است . به همین دلیل معمولا فقط وقتی توصیه می شود که عمل جراحی پروستات در نظر باشد و نتایج آزمون های ساده تر زیاد واضح نباشد . در این مورد انجام آن بسیار مهم است ، چون مانع درمان اشتباه می شود . چون انجام عمل جراحی کار سنگینی است و نتایج عمل جراحی غیر قابل برگشت است ، بسیاری ارولوژیست ها عمل جراحی را فقط پس از انجام سیستومتروگرام انجام می دهند که نشان دهد پروستات باعث انسداد شده است . یک روش جدید سیستوگرام در تعداد کمی از بیمارستان ها انجام میگیرد . لوله ها به دستگاه کوچک قابل حملی متصل می شوند که به تسمه ای وصل است . بیمار می تواند کار خود را بکند و اندازه گیری طی چند ساعت که مثانه با فعالیت های معمولی پر و خالی می شود انجام میگیرد . این روش را اورودینامیک سرپایی می نامند و ممکن است در آینده بیشتر مورد استفاده قرار گیرد .    

سیستوسکپی ( مثانه بینی )

معاینه مثانه و پروستات با مشاهده ی آن از طریق یک وسیله ی خاص به نام سیستوسکوپ ( مثانه بین ) آزمون مهمی در برخی شرایط است . مخصوصا اگر خونی در ادرار دیده شود انجام آن ضروری است . اگر علائم عمدتاً از نوع انبارش ( تحریک پذیری ) و ناشی از برخی بیماری های خود مثانه باشند ممکن است انجام سیستوسکپی توصیه شود . میزراه هم معاینه می شود ، و راه خوبی برای رد تنگی میزراه است . برخی جراحان سیستوسکپی را برای برنامه ریزی عمل جراحی مفید می دانند تا اول وضعیت پروستات را ببینند . در گذشته ، وقتی فقط سیستوسکوپ های خشک فلزی در دسترس بودند ، معمولا کار با بیهوشی عمومی انجام می گرفت . امروزه ، اورولوژیست ها اغلب سیستوسکوپ های انعطاف پذیری به کار می برند ، که با ناراحتی کمتری وارد مثانه می شوند ، و ژله ای دارای ماده ی بی حسی موضعی برای بی حس کردن میزراه به کار برده می شود .   معاینه چند دقیقه طول می کشد و چون لوله انعطاف پذیر است ، حتی خود بیمار هم می تواند درون مثانه ی خود را ببیند ! برای دید بهتر ، کمی مایع در طی معاینه در مثانه ریخته می شود . این ممکن است کمی احساس خنکی بدهد ، ولی احساس پُری مثانه هم می دهد ( البته نه با ادرار ) . نگران بروز حادثه نباشید ــ احتمالا چیزی روی نمی دهد ، ناحیه ی معاینه با کمی آب مشکلی ندارد . بعد از معاینه هم از بیمار خواسته می شود ادرار دفع کند . اگر نتوانید یا اگر احساس کنید مثانه به طور کامل خالی نشده است ، آن را به پزشک بگویید ـــ تا احساس راحتی کامل به خانه نروید . پس از سیستوگرام یا سیستوسکپی ممکن است احساس سوزش در هنگام دفع ادرار کنید ، یا کمی خون در ادرار ببیند این هم به سرعت بر طرف می شود ، مخصوصا اگر تا چند روز آب زیاد بنوشید . اگر این مشکل برطرف نشد با دفع ادرار دشوار بود ، دوباره نزد پزشک بروید .  

نکات کلیدی :

  • عمل جراحی پروستات درمان کامل هر علامت اداری نیست . پیش از درمان ، باید وضعیت بیماری را به طور کامل ارزیابی کرد .
  • پزشک سوالاتی می پرسد ، بیمار را معاینه می کند ، و دستور انجام آزمون هایی برای بررسی علت بیماری می دهد .
  • برخی آزمون ها ، مثل سیستوسکپی ، ممکن است ایجاد ناراحتی کرده و تا چند روز بعد از کمی خون در ادرار دیده شود .
علایم پروستات در اقایان و معاینه آن

معاینه پروستات

اگر در سن مناسب ابتلا به گرفتاری های پروستات هستید ، خواندن مطالب در این باره احتمالا به فکرتان می اندازد که آیا لازم است پروستاتتان معاینه شود یا نه . نگاهی به جدول زیر می تواند کمکتان کند . اگر فقط به یک یا دو پرسش پاسخ ( آری ) می دهید ، مشکل چندانی ندارید و احتمالاً جای نگرانی ندارد . پزشک ممکن است انجام چک آپ معمولی را توصیه کند ، مخصوصا اگر بالای ۷۵ سال داشته باشید ، و پروستاتتان را هم معاینه کند . اگر علائمی داشته و آن ها را نادیده گرفته اید ، حتما در این مورد باید کاری بکنید .نخست نزد پزشک معالج خود بروید . اگر دچار گرفتاری پروستات باشید ، معمولا شما را نزد اورولوژیست یا اورولوگ می فرستد که نه تنها جراح متخصص بیماری های پروستات ، بلکه متخصص بیماری های کلیه ، مثانه ، و اندام های جنسی مردانه نیر هست . اورولوژیست باید تشخیص دهد آیا این علائم ناشی از بزرگ شدن پروستات است ، یا بزرگی خوش خیم است ، و چه درمانی لازم دارد . برای این کار باید به برخی از سؤالات پاسخ دهید ( شرح حال ) ، معاینه شوید ، و برخی آزمایش ها را انجام دهید .

بسیاری ، نه همه ، بخش های اورولوژی بیمارستان ها درمانگاه ویژه ی پروستات دارند . این درمانگاه ممکن است زیر نظر یک پرستار اداره شود و در بار اول مراجعه نیازی به معاینه توسط پزشک ندارید . پرستار همه ی بررسی ها ، و حتی بخشی از معاینه ی جسمانی را انجام می دهد ، و قرار ملاقاتی با متخصص برایتان می گذارد . به این ترتیب ، وقتی نزد متخصص می روید ، نتایج آزمون ها آماده شده و این کار تصمیم گیری در مورد درمان را سریع تر می کند . همچنین فرصتی است تا علائم را دوباره بررسی کنید ، چون ممکن است در این بررسی اولیه متوجه چیزهایی شوید که به آن فکر نکرده اید . با افزایش دانش پزشکان عمومی از گرفتاری های جزئی مربوط به پروستات ، فرستادن بیماران به درمانگاه های پروستات هم بیشتر شده است . به این ترتیب ، ممکن است نیاز به مراجعه به اورولوژیست پیدا نکرده و نتیجه ی بررسی را برای پزشک عمومی ببرید . البته ، نباید نگران چنین موارد یا تأخیر در مراجعه به اورولوژیست شوید . درمانگاه پروستات به طور دقیق گرفتاری های نیازمند درمان فوری را تشخیص داده و بیماران را برای مراجعه ی فوری می فرستد . در واقع ، تجربه نشان داده است گرفتاری در مردانی که به درمانگاه مراجعه کرده اند زودتر تشخیص داده شده است تا در آن هایی که به اورولوژیست مراجعه کرده اند ؛ از این رو ، تشخیص در این درمانگاه ها بسیار سریع تر از سابق داده می شود .

 

شرح حال بیمار مبتلا به پروستات

  شناخت از علائم بیمار ، نه تنها در تشخیص دقیق ، بلکه در تصمیم برای لزوم و چگونگی درمان مهم است . توجه و دقت در علائم پیش از مراجعه به پزشک یا درمانگاه بسیار مهم است ، چون در پاسخ دادن به سؤالات کمکتان می کند .بیان علت نگرانی خود از علائم هم مهم است . برخی مردان فقط می خواهند مطمئن شوند مشکلی جدی ندارند ، و در این موارد درمان خاصی هم نمی خواهند . برخی دیگر ، علائم چنان ناراحن کننده ای دارند که نیاز به درمان دارند .اگر فقط نگرانید و اطمینان خاطر می خواهید ، از گفتن این مطلب نترسید . پزشک ایرادی به این کار نمی گیرد ، و مانع اشتباه در تشخیص و درمان اشتباه هم می شود .  

پرسشنامه ی علائم

 

مجموعه ای از پرسش های استاندارد را می توان تهیه کرد . در برخی بیمارستان ها ممکن است پرسشنامه ای در اختیار بیمار قرا گیرد . در این صورت ، پیشاپیش می توان سؤالات را پاسخ داد و هر چیز مبهم را روشن ساخت .پرسش ها برای مشخص کردن گرفتاری و شدت علائم طراحی شده اند . به شدت هر علامت یک عدد داده می شود و اعداد تمام پرسش ها با هم جمع شده و نمره ای با معیارهای شدت گرفتاری داده می شود . سؤالات درباره ی سلامت عمومی هم مهم است ، مخصوصا اگر پای عمل جراحی هم در میان باشد .

   

معاینه بیمار مبتلا به پروستات

 

بیمار باید معاینه ی کامل ، از جمله اندازه گیری فشار خون ، شود این کار را پزشک عمومی پیش از معرفی بیمار به بیمارستان انجام داده و اورولوژیست هم او را معاینه ی کامل می کند . شکم هم معاینه می شود تا اطمینان حاصل شود مثانه بزرگ نشده است . آلت تناسلی و بیضه ها هم معاینه می شوند . گاهی تنگی خروجی نوک آلت تناسلی ( که فیموز نامیده می شود ) می تواند باعث بروز علائمی شبیه به علائم پروستاتی شود ، و تنها انجام یک عمل جراحی ساده ی ختنه ضروری است .بخش نهایی معاینه بررسی خود پروستات است ، که این معاینه توسط پزشک یا پرستار آموزش دیده برای این کار انجام می شود . و چون همیشه این کار را انجام می دهند ، در شناخت گرفتاری های نیازمند توجه فوری پروستات مهارت پیدا می کنند . ولی اورولوژیست و پزشک عمومی هم معاینه را برای اطمینان از یافته ها انجام می دهند . احتمالا درباره ی روش معاینه ی پروستات شنیده اید ، و بسیاری هم از انجام آن ناراحت و نگرانند . در واقع ، همین معاینه باعث می شود برخی مردان وجود علائم پروستاتی در خود را نپذیرند . ناراحتی از این معاینه چیزی عادی است ، و بیمار می داند ناراحت کننده و آزار دهنده است و تا می تواند آن را به تأخیر می اندازد . اگر مشکل خاصی مثل بواسیر یا درد به هنگام دفع مدفوع دارید ، پیش از شروع معاینه آن را به پزشک و پرستار بگویید .

برای معاینه معمولا از بیمار خواسته می شود بر پهلوی چپ دراز بکشد ، پرچه ممکن است گاهی در وضعیت های دیگر هم انجام شود . شل کردن هرچه بیشتر بدن مهم است . خم کردن زانوها احساس لمس پروستات را در معاینه بیشتر می کند .معاینه کننده دستکشی به دست کرده و ماده ای ژله ای برای حرکت دادن آسانتر به روی انگشتان می مالد . معاینه معمولا چند ثانیه بیشتر طول نمی کشد ، و میزان بزرگی پروستات و این که ناشی از بزرگی خوش خیم پروستات ( BPH ) یا به دلیل دیگر است را مشخص می سازد . پروستات معمولا حساس نیست ، ولی اگر شک به وجود بیماری پروستات در میان باشد ممکن است در مورد احساس درد از بیمار پرسش شود ، و به ندرت ، ممکن است پروستات در معاینه برای گرفتن نمونه ی مایع از آن ماساژ داده شود . خود مقعد هم معاینه شود .

   

آزمون ها و معاینه پروستات

 

حالا پزشک می داند چه علائمی دارید ، چقدر آزار دهنده اند ، پروستات در معاینه چطور است ، و وضع کلی تان چگونه است . او معمولا به خوبی می داند مشکل چیست ، ولی دستور انجام آزمون هایی برای تأیید آن و کمک به طرح برنامه ی درمانی می دهد . برخی آزمون ها تقریباً در تمام موارد و برخی هم فقط در موارد خاص انجام می شوند .از بیمار نمونه ی ادرار خواسته می شود ـــ که ممکن است در هنگام آزمون جریان ادرار گرفته شود . نمونه ی خون هم معمولا برای بررسی کار کلیه ها و اندازه گیری ماده ای به نام پادگن اختصاصی پروستات ( PSA ) گرفته می شود .میزان PSA چنان مهم است که فصلی از این کتاب به آن اختصاص داده شده است . تعیین نتایج آزمون های خون معمولا چند روز طول می کشد .

 

اندازه گیری جریان ادرار

 

اگر پروستات خروجی مثانه را ببندد ، جریان ادرار بسیار کند می شود . برای اندازه گیری جریان ادرار از دستگاه مخصوصی استفاده می شود . این آزمون بسیار ساده است ـــ ادرار به درون ظرفی قیفی شکل تخلیه می شود ، درست همان طور که به درون توالت میریزد ، و اندازه گیری جریان به طور خودکار انجام می گیرد . البته ، این آزمون فقط وقتی دقیق است که حجم زیادی ادرار تخلیه شود . نوشیدن مقدار زیاد مایعات پیش از مراجعه به بیمارستان مفید است و اگر بتواند مثانه را پ نگاه دارید چه بهتر . اگر هم نتوانید این کار را بکنید نگران نشوید ـــ پیش از انجام آزمون آب کافی و فرصت انتظار برای پرشدن مثانه به شما داده می شود . اگر در اتاق انتظار احساس نیاز به دفع ادرار کردید ، یکی از مسئولان آزمایشگاه را خبر کنید . در این صورت می توانید بلافاصله آزمون را انجام دهید .گاهی در شروع آزمون ممکن است مقدار کمی ادرار تخلیه شود . اگر چنین چیزی رخ دهد و چند دقیقه بعد ناگهان نیاز به دفع ادرار پیدا کردید ، به مسئول آزمایشگاه بگویید تا دوباره از دستگاه ازمایش استفاده کنید . وقتی ادرار را به درون دستگاه میریزید ، بدن را شل کنید . سعی کنید ادرار را در یک جهت تخلیه کنید ؛ پراکندن آن به اطراف می تواند باعث اشتباه در نتیجه ی آزمون شود . هنگام تخلیه ی ادرار با دستگاه تماس پیدا نکنید . این موارد احتیاطی برای اندازه گیری دقیق است که مسدود شدن جریان ادرار توسط پروستات را مشخص می کند . یک امتیاز مراجعه ی مقدماتی به درمانگاه پروستات این است که در صورتی که نتایج هر یک از آزمون ها ، مخصوصا اندازه گیری جریان ادرار در بار اول درست نباشد ، اورولوژیست دستور تکرار آن ها را خواهد داد .

سرطان پروستات در مردان

پروستات و گرفتاری های آن

پروستات در سالمندان چیست ؟

بیشتر مردم درباره ی پروستات چیزهایی شنیده اند ، ولی کمتر میدانند که کار آن چیست ، و بسیاری هم اصلاً نمی دانند کجاست . در واقع پزشکان و دانشمندان کارکرد های آن را به طور کامل نشناخته اند . و هنوز چیزهای زیادی درباره ی پروستات و بیماری های آن باید معلوم شود . غده ی پروستات درست زیر مثانه واقع است . غدد درون بدن ؛ مایع تولید میکنند ، و پروستات بخشی از مایع ( به نام منی ) را می سازد که در اوج لذت جنسی از بدن خارج می شود . پروستات برای انجام کار خود نیاز به هورمون هایی دارد که از بیضه ترشح می شوند ، و اگر این هورمون های مردانه کم باشد پروستات چروکیده می شود . مایع غدد درون بدن در اپی تلیوم یا برون پوش ( لایه ای از سلول های خاص به نام سلول های پوششی ) ساخته می شود . در تمام غده ها دور اپی تلیوم را بافتی به نام استروما یا بستره گرفته است . در پروستات ، این بستره ی دارای تارهای ماهیچه ای می تواند علائم ناشی از بیماری پروستات را ایجاد کند . در بزرگی پروستات ، هم برون پوش و هم بستره  افزایش می یابند . به علاوه ، گرچه پروستات مثل یک اندام واحد به نظر می آید ، در واقع از دوبخش مختلف تشکیل شده است که مستعد ابتلا به بیماری های متفاوت هستند .

گرچه این ممکن است کمی پیچیده به نظر آید ، اگر پروستات به صورت غده ای با دو بخش درونی و بیرونی تصور شود که هر یک از آن ها برون پوش محصور یا بستره ای ماهیچه ای دارند ، شناخت گرفتاری ها و درمان آن ها بسیار آسان تر خواهد بود .نزدیک به پروستات ، دو ماهیچه ی مهم به نام اسفکنر هستند ، که مثانه را کنترل کرده و مانعنشت ادرار به بیرون می شوند . این ها به خروج منی در اوج لذت حاصل از فعالیت جنسی هم کمک می کنند . مخصوصا ماهیچه ی زیر پروستات ، به نام اسفکنر خارجی مثانه ، در جلوگیری از نشت ادرار به بیرون مهم است .

چرا پروستات ایجاد مشکل می کتد ؟

با بالا رفتن سن مردان ، پروستات آن ها معمولا بزرگ تر می شود . بیشتر این بزرگتر شدن ها بعد از ۵۰ سالگی رخ می دهد . بنابراین ، عمدتاً سالمندان را گرفتار میکند . خود بزرگ تر شدن پروستات چندان مهم نیست و در واقع ، گرفتاری های آن به اندازه ی واقعی آن ربطی ندارد . البته ، پروستات دور مجرایی از مثانه را میگیرد که میزراه نام دارد ، و بزرگی پروستات روی میزراه فشار آورده و مجرای آن را برای خروج ادرار از مثانه تنگ می کند . این حالت را انسداد می گویند و منجر به جریان آهسته و کند خروج ادرار می شود .

علائم انسداد ادرار

چون انسداد به صورت تدریجی روی می دهد  ، بسیاری از مردان متوجه بروز آن نمی شوند . این ها ممکن است متوجه شوند دیگر ادرارشان مانند زمانی که جوان تر بودند پرش ندارد و با فشار کمتری هم خارج می شود . با تشدید گرفتاری ، ممکن است در شروع تخلیه ی ادرار هم تأخیر شود و در آخر هم دچار چکه های آزار دهنده شود . ممکن است احساس شود هنوز هم ادرار در مثانه هست و کاملا تخلیه نشده است .

علائم انبارش ( یا تحریک پذیری )

علائم انسداد گفته شده ممکن است خیلی آزار دهنده نباشند. ولی مثانه باید سخت تر کار کند تا بر این انسداد فائق آید و ، بعد از مدتی ، این میتواند بر رفتار آن تأثیر بگذارد . برخی مردان علائم انبارش را نشان میدهند .این علائم نیاز به دفع مکرر ادرار با احساس نیاز فوری به دفع آن است که ممکن است چنان شدید شود که لباس ها را آلوده کند . اگر این علائم در طول شب هم ادامه یابند ، کمبود خواب می تواند مشکل ساز شود .مثل سرباز گادفری در مجموعه ی تلویزیونی ، این حالت می تواند بسیار آزار دهنده باشد ، نه تنها برای خودش که نمی توانست سفر طولانی بکند و ناچار به خرید فقط در محدوده ای دارای توالت عمومی بود ، بلکه برای خانواده ، دوستان و همکارانش هم ناراحت کننده بود که همیشه باا او همدردی نمی کردند .در واقع ، دوستان و بستگان اغلب بیشتر از وجود بیماری آگاهند تا خود فرد بیمار که به تدریج فعالیت هایش را با علائم هماهنگ کرده و آن ها را به عنوان بخشی از زندگی می پذیرد .اغلب بیمار را همسرش نزد پزشک می فرستد که خواب او هم در اثر رفتن مرتب شوهرش به دستشویی مختل شده است .

احتباس حاد ادرار

گاهی مردی با پروستات بزرگ تر شده به طور ناگهانی در دفع ادرار ناتوان می شود . مثانه پُر شده و بسیار دردناک می شود . ابن حالت احتباس حاد نام دارد .گاهی میتوان دلیلی برای این احتباس مشخص کرد . این از عوارض شایع اعمال جراحی است ، و حتی با بستری شدن ، مثلا برای عفونت سینه ، میتواند روی دهد . احتباس ادرار می تواند به علت یبوست هم باشد . گاهی مردان دچار احتباس ناشی از لبریز شدن مثانه می شوند . این مثلا در سفرهای طولانی ممکن است روی دهد . پیش از ایجاد آزادراه ها ، هر شنبه بیمارستان های مسیر های سفر روزهای تعطیل در فصول مسافرت پر از مردانی می شد که گرفتار احتباس ادرار بودند . حالا هم شلوغی و ترافیک راه ها مشکل ساز است ، ولی با وجود توالت های عمومی در مسیرهای طولانی بسیار کمک کننده است .

هوای سرد هم از مشکلات دیگر است . احتباس ادرار در مردان در مراسم عروسی ، روز عید پاک ، پس از خوردن چند لیوان نوشیدنی زیاد روی می دهد ، که به ناچار باید مدتی را در هوای سرد جلو دوربین عکاسی بایستند . خوردن زیاد نوشیدنی ، مخصوصا الکلی ، می تواند مثانه را خیلی سریع پر کند . داروهای مدر که برای دفع مایعات اضافی از بدن بیماران مبتلا به بیماری های قلبی و ریوی تجویز می شود هم گاهی ایجاد احتباس ادرار می کنند .البته احتباس ادرار اغلب بدون دلیل واضح و در مردانی روی می دهد که قبلا گرفتاری پروستات چندانی نداشته اند ـــ شاید چون علائم انسدادی آزار دهنده ای نداشتهع اند . علت این امر هم کاملا معلوم نیست . امکان دارد توقف نهایی دفع ادرار ناشی از یک عفونت خفیف یا چیزی دیگر باشد که باعث تورم پروستات گردیده است .

احتباس مزمن ادرار

احتباس بدون درد ( احتباس مزمن ) ادرار در طول ماه ها و سال ها روی می دهد که مثانه به آهستگی پر شده تا به چهار یا پنج برابر اندازه ی طبیعی خود برسد . مردان معمولا از این رویداد آگاه نیستند ، ولی گاهی لبریز شدن مثانه باعث نشت ادرار می گردد . در تعداد کمی از موارد ، فشار درون مثانه می تواند افزایش یابد که این کلیه ها را آسیب می رساند . چنین مواردی بسیار نادر است . ولی گرچه بیشتر مردان گرفتار بیماری پروستات کمتر دچار نارسایی کلیه می شوند ، درمان مناسب در مراحل اولیه مانع بروز آن به طور کامل می شود ، از این رو ، این مورد هم اهمیت دارد .

عوارض دیگر

اگر مثانه به خوبی تخلیه نشود ، باقی مانده ی ادرار در آن می تواند عفونی شده یا بلورهایی تشکیل دهد که به سنگ مثانه تبدیل می شود . اگر ادرار عفونی شود ، ایجاد احساس سوزش به هنگام دفع آن می کند . ممکن است عمل جراحی پروستات به خاطر تکرار عفونت ضروری شود ، ولی گاهی بزرگ شده ممکن است خونریزی کند ، ولی خونریزی بیشتر ناشی از علل دیگری است که همیشه باید مورد بررسی قرار گیرد . به ندرت ، خونریزی مکرر آزار دهنده دلیلی برای عمل جراحی پروستات است .

 چرا پروستات بزرگ می شود ؟

بزرگی خوش خیم پروستات در اکثر مردان ، پروستات با بالا رفتن سن بزرگ می شود . این بزرگی خوش خیم ( ساده ، غیر سرطانی ) به صورت تغییراتی خود را نشان می دهد که هیپرپلازی یا بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) نام دارد . دلیل دقیق این بزرگ شدن نا معلوم است ، ولی نیاز به هورمون های جنسی مردانه دارد و این بزرگ شدن در افرادی که در کودکی عقیم شده اند دیده نمی شود . بیشتر مردان بالای ۸۰ سال این گرفتاری را دارند ، و حدود نیمی از آنان علائم بیماری را نشان می دهند .با بزرگ شدن پروستات ، هم برون پوشش (اپی تلیوم ) و هم بستره ( استروما ) آن آن رشد می کنند . گاهی غده خیلی بزرگ نیست ، و به نظر می رسد علائم ناشی از انقباض ماهیچه های بستره باشد ، که بر دهانه ی خروجی مثانه و میزراه فشار می آورد .بزرگ شدن خوش خیم در بخش درونی پروستات روی می دهد و بر روی بخش بیرونی فشار آورده و آن را به صورت پوسته ای کاملا باریک در می آورد که کپسول خوانده می شود . بزرگی خوش خیم پروستات هیچ گاه به بیرون آن گسترش پیدا نمی کند . پروستات هر چه هم بزرگ شود محصور در میان کپسول باقی می ماند ، تا حدی مانند مغز هسته ای در میان پوسته ی خود .وقتی پزشک غده ی پروستات بزرگ شده را معاینه می کند ، سطح آن را صاف و یکنواخت و نرم احساس میکند ، نه سخت . خود بیمار چیزی از بزرگی پروستات احساس نمیکند و به نظر می رسد کار آن طبیعی است ، مگر اینکه یکی از علائم پیش گفته در این فصل را داشته باشد .

سرطان پروستات

پروستات یکی از اندام هایی است که دچار تومور سرطانی می شود . این تومورها معمولا در بخش بیرونی غده ی پروستات هستند و ممکن است در آغاز مجرای میزراه را نبندند . بسیاری مردانِ دچار تومور پروستات ، همزمان ممکن است بزرگیِ خوش خیم پروستات را در بخش درونی آن داشته باشند و اغلب علائم آن منجر به تشخیص سرطان می شود .به دور این بخش خارجی یک لایه ی نازک بافتی وجود دارد که آن را هم کپسول می گویند در آغاز تومورها در درون کپسول می ماند ، ولی با بزرگ شدن آن ، از میان کپسول گذشته و به بافت اطراف پروستات گسترش می یابد . همچنین ممکن است با جدا شدن سلول هایی از آن گسترش پیدا کند . این سلول ها در گره ای لنفی نزدیک پروستات گیر افتاده و در آنجا به صورت تومورهای ثانویه ( متاستاز ) در می آیند . تومور می تواند از طریق رگهای خونی هم معمولا به استخوان های پشت و لگن گسترش یابد .اگر توده ی سفتی در پروستات باشد یا اگر تمام پروستات سفت و شکل ناهموار داشته باشد ، پزشک ممکن است به وجود تومور در آن مشکوک شود . با این حال ، ممکن است احساس تومورهای بسیار کوچک غیر ممکن باشد .

التهاب پروستات

التهاب یا ورم پروستات ( پروستاتیت ) ناشی از عفونت یا به علل دیگر کم شایع نیست و می تواند در هر سنی رخ دهد . گاهی باعث علائمی شبیه علائم التهاب مثانه ـــ مثل سوزش به هنگام دفع ادرار ـــ می شود . در افراد مسن تر ، می تواند باعث بروز ناگهانی علائم ورم پروستات شود . علائم التهاب پروستات ممکن است مبهم باشد و تشخیص آ« دشوار شود . در ادامه ی کتاب بیشتر در مورد التهاب پروستات گفنه شده است .گرچه صحبت درباره ی « علائم پروستاتی » است ، مشکل دفع ادرار می تواند ناشی از بسیاری چیزهای مختلف باشد ، به همین دلیل پزشکان عمومی و متخصص پیش از تجویز درمان برای تأیید تشخیص این که پروستاتت علت بروز علائم است نیاز به انجام آزمایش دارند .

علل دیگر انسداد ادرار

تنگی میزراهغیر از بزرگی خوش خیم پروستات ( BPH ) بیماری ای که بیشتر باعث انسداد ادرار می شود تنگی میزراه است . این بیماری تنگ شدن ناحیه ای از میزراه است که می تواند در هر جای آن از زیر پروستات تا درون آلت تناسلی روی می دهد .تنگی می تواند ناشی از آسیب دیدگی باشد ـــ چه به صورت ضربه ی مستقیم مثلا در سقوط با پاهای باز بر روی نرده یا شاخه ی درخت ، یا در اثر شکستگی استخوان لگن در نزدیکی مثانه یا میزراه . همچنین تنگی می تواند ناشی از عفونت ، از جمله بیماری های آمیزشی باشد . یک علت شایع گذاشتن لوله ( کاتتر ) در مثانه در برخی اعمال جراحی ، از جمله جراحی قلب است . تنگی ممکن است بعد از عمل جراحی بر روی خود پروستات هم روی دهد .علت اصلی بروز تنگی ممکن است سال ها پیش روی داده باشد ، بنابراین ، بررسی این موضوع پیش از مراجعه به بیمارستان مهم است ، چون پزشک ممکن است در این باره سوال کند . تنگی میزراه میتواند در هر سنی رخ دهد ، از این رو ، در کسانی که در سنین جوان تر از معمول دچار علائم پروستاتی می شود بیشتر است .

سنگ و دیگر بیماری های مثانه

وجود سنگ در مثانه می تواند باعث انسداد ناگهانی ادرار شود ، که یا احتباس ادرار را در پی دارد یا علائم شدید متناوب ایجاد میکند . البته ، خود سنگ می تواند از عوارض بزرگی خوش خیم پروستات ( BPH )  هم باشد .بسیار به ندرت ، تومور مثانه می تواند به درون پروستات گسترش یابد . ولی این معمولا با علائم دیگر مثل خونریزی همراه است .

علل علائم ادراری غیر از انسداد

علائم واقعی پروستاتی را نباید به خاطر « پیری » نادیده گرفت ، ولی برخی از علائم ناشی از علل دیگر هستند . با بالا رفتن سن ، تمام کارکردهای بدن می توانند مختل شوند ، و این مثانه را هم شامل می شود . علائم انبارش ( تکرر ادرار ، فشار برای دفع و … ) به این دلیل زیاد است .یک گرفتاری شایع نیاز به دفع ادرار در طول شب است . این در زنان هم مانند مردان زیاد است ، و بسیاری از مردانی که عمل جراحی پروستات انجام داده اند از این که در شب های بعد از آن باز هم باید برای دفع ادرار برخیزند ناراحت هستند . افراد سالمند خواب خوب کمتری دارند ؛ این ها چون بیدار هستند برای دفع ادرار برمی خیزند ، تا برعکس ، گاهی کلیه ها در محدود کردن میزان تولید ادرار در شب به خوبی عمل نمی کنند ، و برخی داروها نیز میزان ادرار را زیاد می کنند .برخی بیماری ها ، مثل دیابت ، که ممکن است در پیری شروع شوند ، می توانند تولید ادرار را بالا ببرند و بر تعداد دفعات نیاز به تخلیه ی مثانه بیفزایند . برخی بیماری های دستگاه عصبی ، از جمله سکته ی مغزی و بیماری پارکینسون ، می توانند بر کار مثانه تأثیر بگذارند .تغییر در شیوه ی زندگی هم می تواند مشکل آفرین باشد . بعد از بازنشستگی از کار ، بسیاری مردان چای و قهوه و نوشیدنی های دیگر بیشتر از سابق می خورند . نوشیدن مایعات بیشتر نیاز به تخلیه ی بیشتر آن ها را در پی دارد ، از این رو ، بیشتر ادرار دفع می کنند .گرفتاری مثانه چیز گریز ناپذیر دوران پیری نیست . ولی حتی وقتی این گرفتاری ناشی از پروستات باشد ، عمل جراحی پروستات راه حل قطعی تمام علائم اداری نیست ، و گاهی عمل جراحی را نباید انجام داد ، چون علائم را تشدید می کند . پیش از شروع درمان ، بیماری را باید کاملا ارزیابی کرد ـــ فصل بعد این کتاب روش های مورد استفاده برای این کار و نتایج آن ها را توضیح می دهد .

وجود خون در ادرار

نکته ی مهم این که وجود خون در ادرار ( هماتوری ، خون شاشی ) را نباید یک علامت پروستاتی در نظر گرفت ، چون تا دو سوم چنین بیمارانی که توسط متخصصان کلیه و مجاری ادرار معاینه شده اند گرفتاری بسیار جدی تری ـــ مثل وجود تومور در مثانه یا ( کمتر ) کلیه ـــ داشته اند . بسیاری از این تومورها سرطان واقعی نیستند .و قابل درمانند . در تمام موارد ، تشخیص هرچه زودتر داده شود ، احتمال درمان مؤثرتر و ساده تر بیشتر است .وجود خون در ادرار معمولا با روشی عکس برداری به نام اروگرافی درون سیاهرگی یا با اسکن فراصوتی ( یا هردو ) و سپس سیستوسکپی ( مثانه بینی بررسی می شود . اگر خون در ادرار خود مشاهده کردید ، آن را نادیده نگیرید ، حتی اگر ادامه نیابد ـــ هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید .گاهی خونی که با چشم دیده نمی شود در آزمون نمونه ادرار معلوم می شود . گرچه چنین خونی در ادرار به اندازه ی خونی که با چشم دیده نمی شود مشکل ساز نیست ، ولی باید مورد بررسی قرار گیرد .  

بی اختیاری مدفوع یا عدم کنترل خروج مدفوع

عدم کنترل مدفوع برای هر انسانی می تواند به عنوان چالش انگیز ترین مسئله محسوب گردد. این مسئله بیمار و مراقب را دچار استرس و ناراحتی می کند و گاهی بیمار از مراقب ناراحت تر و عصبانی تر می شود . خوردن غذای رژیمی سالم ، تنها شیوه ای است که به عملکرد طبیعی کمک میکند . مصرف غذاهای گیاهی با فیبر بالا مانند میوه تازه ، سبزیجات و غلات با سبوس و مایعات پیشنهاد می گردد. مصرف بالای پروتئین حیوانی اعم از گوشت قرمز و روغن های حیوانی موجب تعفن مدفوع می شود. پس مصرف معتدل و محدود آنها پیشنهاد می گردد. در صورت موافقت پزشک ، استفاده از شیاف های گلیسرین کمک می کند تا حرکات روده تحریک شود ( دفع معولا ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بعد از استفاده از شیاف انجام می شود ) . چنانچه مدفوع جامد و سفت است ، از پزشک داروهای شل و نرم کننده مدفوع را تقاضا کنید. داروهای گیاهی که در فرهنگ ما جهت این موضوع سابقه مثبت دارند مانند برگ سنا و یا گل ختمی و غیره می توانند به جای داروهای شیمیایی مصرف شوند .  

دریافت غذا و دارو از طریق تزریق داخل وریدی

  در شرایطی که بیمار و یا سالمند در منزل تحت مراقبت است ، این درمان معمولا توسط پرستار ویزیت کننده ارائه می شود. جهت درمان داخل وریدی ، سوزنی در رگ جا داده می شود و از طریق سوزن داروها و حتی غذا به بیمار خورانده می شود. پرستار به شما به عنوان مراقب بیمار می آموزد که چگونه اتصالات را شناسایی نمایید و اگر دارویی در ساعت معین باید به بیمار تزریق شود چگونه باید انجام شود. بسیاری از محلول های درون وریدی باید در یخچال نگداری شوند. پیش از ارائه هرگونه دارویی که درون یخچال حفظ می شود قبلا آن را بیرون آورده و اجازه دهید که حدود نیم ساعت در دمای اتاق بماند ، پیش از اینکه محلول را به درون لوله وریدی متصل سازید، لوله را با محلول  شستشویی که پرستار پیشنهاد داده است ، بشوئید. شستن لوله تضمین کننده عدم انسداد بوده و اجازه می دهد که محلول آزادانه جریان داشته باشد. چنانچه فرد قادر به حرکت است کیسه محلول بایستی در سطحی بالاتر از ورودی سوزن وریدی قرار گیرد، تا محلول به راحتی به داخل بدن بیمار وارد شود. مطمئن شوید که لوله اتصالی به سوزن داخل وریدی کشیده نشود و هم چنین به وسیله پیچیدن بسته نشود  
روش درست راه رفتن با واکر تاشو

نحوه استفاده صحیح از واکر

نحوه استفاده صحیح از واکر

  واکر با دارا بودن چهار پایه ، یکی از پایدارترین وسایل کمک حرکتی برای راه رفتن می باشد.  از این وسیله وقتی استفاده می شود که بیمار اجازه وزن گذاشتن بر روی یک پا را نداشته باشد، قدرت و توانایی بیمار در راه رفتن کاهش یافته باشد و یا تعادل بیمار در راه رفتن و یا ایستادن دچار اختلال شده باشد.    
  1. برای باز کردن واکر تاشو ، از دسته های آن گرفته وبه سمت بیرون هدایت کنید تا ضامن فنری در محل سوراخ تعبیه شده ، قرار گیرد و عمل قفل شدن انجام می گیرد.
  2. ارتفاع واکر را متناسب با قد خود تنظیم گنید. بدین منظور بایدبه دسته های واکر توجه کنید یعنی وقتی واکر مناسب شما است که دسته های آن در موازات لگن شما باشدیا به عبارت دیگر در وضعیت ایستاده زمانی که دسته های واکر را گرفته اید ، آرنج های شما باید کمی خم شده باشند  (حدود ۱۵ درجه )
  3. موقع راه رفتن با واکر صاف بایستید و به جلو خم نشوید .
  4. برای بستن واکر ، ابتدا با انگشت خود ، ضامن فنری را به سمت پایین فشار داده و سپس دسته های واکر را به سمت داخل هدایت کنید تا واکر به صورت تاشو قرار گیرد.
 

قبل از شروع استفاده از واکر تاشو چرخدار با ارتفاع متغیرسرو به نکات زیر توجه کنید :

   
  • اگر واکر چرخ داردباید برای جلو رفتن باید آن را به جلو هل داد و آگر چرخ ندارد باید آن را کاملا از زمین بلند کرده وبه اندازه یک گام جلوتر گذاشت تا بدین وسیله بتوان به سمت جلو حرکت کرد .
  • قبل از آنکه وزن خود را بر روی واکر بیندازید ، مطمئن شوید که تمامی پایه های آن روی زمین قرار گرفته است . رعایت این نکته ، برای استفاده روی سطوح ناهموار بسیار مهم است.
  • موقع راه رفتن با واکر به پاهای خود نگاه نکنید بلکه جلو را ببنید.
  • با واکر راه بروید نه این که به دنبال آن حرکت کنید.
  • در هنگام راه رفتن با واکر مراقب سطوحی که ممکن است واکر روی آن لیز بخورد و هر چیز دیگر که مانع راه رفتن شما می شود ، باشید.
  • کفشی بپوشید که کف آن محکم به زمین اصطکاک داشته باشد . کف لاستیکی مناسب است.
  • در حین استفاده از واکر کفش راحت و با پاشنه های کوتاه بپوشید.
  • وقتی از واکر استفاده می کنید در هنگام نشستن و یا برخاستن به منظور حفظ نعادل با یک دست واکر را بگیرید و با دست دیگر از صندلی که دو طرف آن دسته داشته باشد، استفاده کنید.
 

ارتباط با ما


آدرس: تهران میدان شهدا خیابان ۱۷ شهریور بین خیابان شهید قادری و شهید مهدوی پور پلاک ۱۴۰۸
تلفن: آقای عبداله پور ۳۳۱۳۶۱۴۲-۰۲۱۳۳۵۰۲۱۰۰
ایمیل: info@17plus.ir

ساعت کاری


شنبه تا چهارشنبه: ۱۹-۸:۳۰
پنجشنبه: ۱۴-۸:۳۰
جمعه: تعطیل

شبکه های اجتماعی